Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
18 Июл, 2026   |   4 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:25
Қуёш
05:00
Пешин
12:34
Аср
17:39
Шом
19:57
Хуфтон
21:29
Bismillah
18 Июл, 2026, 4 Сафар, 1448

Сарвари оламга муносиб уммат бўлайлик

17.11.2018   13710   8 min.
Сарвари оламга муносиб уммат бўлайлик

 Пайғамбаримиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи ва салламни ҳаммадан кўп  севишга  буюрилганмиз. Чунки Аллоҳ таоло Қуръони каримда шунга буюради: “Пайғамбар мўминлар учун ўзларидан кўра  ҳақлидир. Унинг аёллари эса уларнинг оналаридир” (Аҳзоб, 6).

Бу зотни яна шунинг учун яхши кўрамизки, Сарвари оламда инсонлар учун гўзал намуна бордир. Аллоҳ  таоло бундай дейди: “Сизлар учун, Аллоҳдан ва охират кунидан умдворлар учун ва Аллоҳни кўп зикр қилганлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди” (Аҳзоб, 21). Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломни яна ниҳоятда чиройли хулқ соҳиби бўлганлари учун севамиз. Бунинг хабари ҳам Қуръони каримда келган: “Албатта сиз чиройли хулқ узрасиз” (Қалам, 4).

Пайғамбар алайҳиссаломни ҳаммадан ортиқ кўришимизнинг яна бир боиси бор. У зот бутун инсониятга пайғамбар ўлароқ юборилган энг охирги элчидирлар. Пайғамбар алайҳиссалом бутун пайғамбарликлари даврида уммат қайғуси билан яшадилар, умматни ҳақ йўлга бошладилар. Ҳатто жонлари чиқаётганда ҳам умматларини ўйладилар. Ривоят  қилинадики, “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўлим онларида Жаброил алайҳиссаломдан: “Мендан сўнг умматимнинг аҳволи нима бўлади?” деб сўрадилар. Шунда Аллоҳ таоло Жаброил алайҳиссаломга ваҳий этди: Ҳабибимга хушхабар бер, уммати ичида уни уялтирмайман. Ҳашр кунида у қабрдан энг олдин чиқадиганлардан бўлади ва Маҳшаргоҳда тўпланганларнинг саййиди қилинади. То унинг уммати кирмагунича бошқа умматларга жаннатга кириш ҳаромдир”. “Ана энди  кўзим қувончга тўлди”, дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам” (Имом Табароний ривояти).

Шунинг учун Аллоҳ элчисини севиш комил иймон рамзига айланди. Анас ибн  Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва  саллам: «Банда наздида мен унинг аҳлидан, молидан, одамларнинг барчасидан афзал  бўлмагунимча у комил мўмин бўла олмайди», деганлар (Имом Муслим ривояти).

Зуҳра ибн Маъбуд розияллоҳу анҳунинг боболаридан ривоят қилинади:  «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга эдик. У зот Умар ибн Хаттобнинг қўлларидан тутиб турардилар. Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, сиз  менга ўзимдан бошқа ҳаммадан севимлисиз», деди. Шунда Расули акрам:  «Сизларнинг бирортангизга ўзидан ҳам севимли бўлмагунимча у мўмин бўлолмайди», дедилар. Ҳазрати Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки,  энди сиз менга ўзимдан ҳам севимлисиз», деди. Расулуллоҳ: «Ана энди тўғри бўлди, эй Умар», дедилар» (Имом Аҳмад ривояти). 

Яна Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам «Уч хислат кимда бўлса, улар сабабли иймон ҳаловатини топади: кимга Аллоҳ ва Унинг Расули бошқалардан кўра суюкли бўлса,  ким бир бандани фақат Аллоҳ учун яхши кўрса ва ким Аллоҳ уни куфрдан қутқариб олганидан кейин яна ўша куфрга қайтишни худди дўзахга ташланишни ёмон кўрганидек ёмон кўрса», деганлар (Имом Бухорий ва Муслим ривояти).

У зотдан кейин Набийнинг қабрларини зиёрат қилиш суннатга айланди. Шунинг учун дунёнинг турли бурчакларидан ҳаж ва умра ниятида Пайғамбар шаҳри Мадинаи  мунавварага келишганда у зотга салом ва салавотларини етказишади. Хотиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким мени вафотимдан кейин зиёрат қилса, гўё ҳаётлигимда мени зиёрат  қилган  кабидир. Ким икки Ҳарамнинг бирида вафот этса, қиёмат куни омонда бўлганлар қаторида тирилади», деганлар (Имом Байҳақий ривояти).

Аллоҳнинг Элчисини қандай ва қанчалик севишни бизга содиқ саҳобалар, солиҳ салафлар ўргатиб кетишган. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Собит ибн Қайс ибн Шаммос баланд овозли киши эди. «Эй иймон келтирганлар, овозингизни Пайғамбар овозидан баландлатманг…» (Ҳужурот, 2) ояти тушганида у киши: «Овозини Пайғамбарга кўтарган одам менман, дўзах аҳлидан бўлган ҳам менман, қилган амалим ҳабата (бекор) бўлди», деб аҳли аёли ичида маҳзун бўлиб ўтириб қолди. Иттифоқо, шу пайтда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни ахтариб қолдилар. Одамлар унинг олдига бориб: «Сени Пайғамбар алайҳиссалом қидиряптилар, сенга нима бўлди?» дейишди. Шунда у киши: «Овозини Пайғамбар овозидан кўтарган менман, у кишига дағал сўз айтган ҳам менман, амалим ҳабата бўлди, мен дўзах аҳлиданман», деди. Одамлар Пайғамбар алайҳиссаломга бу хабарни етказишди. Шунда у зоти бобаракот: «Йўқ, у жаннат аҳлидандир», дедилар» (Имом Аҳмад ривояти).

Вайсул Қараний розияллоҳу анҳу Уҳуд жангида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг битта тишлари сингани хабари келганида у зотнинг қайси тишлари синганини билолмагани учун барча тишларини синдириб ташлаб, Пайғамбарга яқин бўлиш завқидан шодландилар.

Бани Динор қабиласидан бир аёлнинг Уҳуд жангида эри, укаси ва отаси шаҳид  бўлди. Учта яқин кишисининг вафот этганини эшитган аёл: “Менга Расулуллоҳни кўрсатинг, у кишини бир кўрай” деди. Пайғамбарни кўрганидан кейин: “Эй  Аллоҳнинг элчиси, сиз соғ-саломат экансиз, менга қолган фалокатлар арзимасдир”, деди.

Волида Султон эса “Муҳаббатдан Муҳаммад бўлди ҳосил, Муҳаммадсиз муҳаббатдан не ҳосил”, дея руҳ озиғининг фақат Пайғамбар алайҳиссаломга нисбатан бўлган муҳаббат эканини гўзал бир тарзда ифодалаган эди.

Имом Молик раҳимаҳуллоҳ дунё ишларининг ҳаммасида охирги замон Пайғамбарига тақлид қилиш ишқида яшаб ўтган эди. Бу мазҳаббоши олим Набий алайҳиссаломнинг муборак қадамлари теккан Мадинаи мунавварада бирор марта ҳам отда ёки туяда юрмади. Равзада имомлик қилганида доимо паст овозда гапирар эди. Ҳатто ўша пайтдаги халифа Абу Жаъфар Мансурдан ҳам Пайғамбар шаҳрида овозини баланд қилмасликни талаб этган эди.

“Пайғамбар ёшидан кейин менга бу тупроқ устида юриш ҳаромдир” деган буюк  ишқ қаҳрамони Хожа Аҳмад Яссавий олтмиш учдан кейин Набий алайҳиссалом билан бир хил ҳаёт тарзини танлади ва шу йўлда абадийлашди. У яшаган тупроқлар Фахри коинотга муҳаббат рамзи ўлароқ “Ҳазрати Туркистон” дея улуғланди.  

Туркий ҳукмдорлардан султон Маҳмуд Ғазнавий дини комиллиги, Пайғамбар алайҳиссалом суннатларига уйғун яшагани, адолатпешалиги билан машҳур эди. Унинг  бир вазири бўлиб, вазирнинг Муҳаммад исмли ўғли султонга котиблик қиларди. Бир куни Маҳмуд Ғазнавий котибини исми билан эмас, «Эй вазирнинг ўғли!» деб чақирди. Бу ҳолдан котиб сергакланди. Бирор янглиш иш қилиб, подшоҳни ранжитиб қўйдимми, деб ўйлади. Бўлган воқеани отасига айтиб, маслаҳат сўради. Вазир ҳам минг андишада жавоб излаб ҳукмдорга мурожаат қилди. Шунда Маҳмуд Ғазнавий: “Ташвишланманг, эй вазир, ҳамиша ўғлингизнинг исмини айтиб чақирганимда таҳоратли бўлардим. Бу сафар таҳоратим йўқ эди. Шунинг учун таҳоратсиз ҳолда уни Муҳаммад, деб чақиришдан, Пайғамбаримиз муборак исмларини тилга олишдан қўрқдим”, деб жавоб қилди.

Улуғларимиз, салафларимиз Сарвари оламни шунчалик қаттиқ севишган, ҳар ишда у зотга эргашишган. Аллоҳ Элчисига бизларнинг муҳаббатимиз нимада аён бўлади? У зотнинг номлари зикр этилганида у зотга, аҳли байтлари ва содиқ саҳобаларига салавоту саломлар йўллашимиз, бутун Ислом тарихини ўзида мужассам қилган сийратларини пухта ўрганишимиз, Суннатларига иложи борича амал қилишимиз, у зотнинг умматларига хос ҳаёт тарзи ва ахлоқ қоидаларига мос ҳаёт кечиришимиз, хулласи, Муҳаммад алайҳиссалом уммати деган шарафли номга муносиб иш тутишимиз керак. Шунда Фахри коинотни чинакамига севган бўламиз.

 

 

 

     Ҳусниддин АБДУҚОДИРОВ,

«Кериз» жоме масжиди  имом-хатиби

 

 

Сийрат ва ислом тарихи
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Жазирама иссиқ кунларда соғлиқни сақлаш бўйича тавсиялар

16.07.2026   9306   3 min.
Жазирама иссиқ кунларда соғлиқни сақлаш бўйича тавсиялар

Ҳозирги чилла даврининг жазирама кунларида соғлиқни асраш учун қуйидаги тавсияларга амал қилинг.

Жазирамадан сақланиш учун кўпроқ сув ичинг, соя-салқин жойларда бўлинг ва енгил кийимлар кийинг. Қуёш нурлари тик тушадиган вақтда кўчага чиқмасликка ҳаракат қилинг, ёғли ва оғир таомлар ўрнига енгил овқатларни танланг. Оч рангли, табиий матолардан тикилган кийимлар кийиш тавсия этилади.

Иссиқ кунларда қуйидаги қоидаларга амал қилинг:

Сув ичиш

  • Чанқамасангиз ҳам ҳар соатда оз-оздан, тахминан 1 стакандан сув ичинг. Сув жуда муздек бўлмаслиги керак.
  • Бир кунда ўртача 2,5-3 литр оддий сув истеъмол қилиш тавсия этилади.
  • Айрон, лимонли, ялпизли сув ва кўк чой каби салқин ичимликлар ҳам фойдали.

Эслатма: Артериал қон босими паст (гипотония) бўлган кишиларга жуда совуқ кўк чой ичиш тавсия этилмайди, чунки у қон босимини янада пасайтириши мумкин.

  • Нордон мевалардан тайёрланган компотларга шакар ўрнига оз миқдорда новвот қўшиш ичимликнинг таъмини яхшилайди, қувват беради, овқат ҳазм қилиш тизимини тинчлантиришга ёрдам беради.
  • Газланган ширин ичимликлар ва энергетик ичимликларни истеъмол қилиш тавсия этилмайди, чунки улар организмнинг янада сувсизланишига сабаб бўлиши мумкин.

Енгил кийининг

  • Оч рангли, кенг ва табиий матолардан тикилган кийимлар кийишга ҳаракат қилинг. Бундай кийимлар тананинг қизиб кетишини камайтиради.

Бош ва кўзларни ҳимоя қилинг

  • Ташқарига чиққанда албатта бош кийим (кепка, шляпа ёки панама) кийинг.
  • Кўзларни ультрабинафша нурларидан ҳимоя қилиш учун қуёш кўзойнагидан фойдаланинг.
  • Имкон бўлса, соябондан ҳам фойдаланинг.

Сояда юринг

  • Куннинг энг иссиқ вақти — соат 11:00 дан 17:00 гача — тўғридан-тўғри қуёш нурлари остида юрмасликка ҳаракат қилинг.

Тўғри овқатланинг

  • Ёғли ва оғир таомлар ўрнига енгил шўрвалар, сабзавот ва мевалар, айрон ҳамда сут маҳсулотларини истеъмол қилинг.

Уйни салқин сақланг

  • Эрталаб ва кечқурун деразаларни очиб хонани шамоллатинг.
  • Кундузи эса дераза ва пардаларни ёпиб, хонанинг қизиб кетишининг олдини олинг.

Қуёшдан ҳимояланинг

  • Кўчага чиқишдан олдин очиқ тери қисмларига SPF ҳимоя даражасига эга бўлган қуёшдан ҳимояловчи крем суртинг.

Болалар ва набираларга алоҳида эътибор беринг

  • Уларнинг кийими енгил ва табиий матодан бўлишига аҳамият беринг.
  • Болаларга тез-тез сув ичиш кераклигини тушунтиринг ва буни назорат қилинг.
  • Соғлом овқатланишга одатлантиринг. Айниқса, чипс, газланган ширин ичимликлар ва бошқа зарарли маҳсулотларни истеъмол қилмасликларини тушунтиринг.

Агар тўгаракларга боришса, ўзлари билан олиб кетишлари учун қуйидагиларни тайёрлаб бериш мумкин:

  • Кепакли нондан тайёрланган, пишлоқ ёки товуқ филеси қўшилган соғлом бутербродлар.
  • Иссиқ ҳавода тез бузиладиган колбаса ва майонездан фойдаланманг.
  • Ювилган мева ва сабзавотлар (олма, нок, банан, сабзи, бодринг). Улар чанқоқни босади ва витаминларга бой.
  • Ювилиб қуритилган қуруқ мевалар, бодом, ёнғоқ, мағиз, туршак ва новвот бўлаклари қувват беради, мия фаолиятини қўллаб-қувватлайди ҳамда иссиқда тез бузилмайди.
  • Боланинг сумкасида доимо тоза, газланмаган ва хона ҳароратидаги сув бўлиши шарт.

Ўзингизни ва оила аъзоларингизни эҳтиёт қилинг. Соғлиғингизга бефарқ бўлманг!

Наргиза ТУЙЧИЕВА,
ЎМИ ҳамшираси.

Жазирама иссиқ кунларда соғлиқни сақлаш бўйича тавсиялар
Мақолалар