11 Апрел, 2026, 22 Шаввол, 1447
11 Апрел, 2026, 22 Шаввол, 1447
Андалус давлатида бир роҳиб бор эди. У ўзи хизмат қиладиган черков томида ноёб бир гул ўстираётган эди. Роҳибнинг бир эчкиси ҳам бор эди. Эчкиси ҳар-ҳар замон черков томига чиқар эди.
Роҳиб бир куни гулга қараш учун томга чиққанида гулнинг узилганини кўрди. Бундан ниҳоятда дарғазаб бўлди. Шу вақтда черков томида эчки кўриниб қолди. Гулни шу эчки еган деб ўйлади. Жаҳл устида эчкини тутиб олиб томдан пастга улоқтирди. Бечора эчки тап этиб ерга тушди-ю тил тортмай ўлиб қолди.
Бу ҳолни кўрган қўшнилар ҳайвонга нисбатан шафқатсизлик қилганликда айблаб, роҳибни қозига олиб бордилар. Қози:
– Ҳайвонлар қилган ишлари учун жавобгар эмасликларини билмайсанми? Ўзи у гулни эчки еганинини қаердан билдинг? Кўзинг билан кўрдингми ёки сенга эчкининг еганини бирор киши айтдими? – деб сўради.
Pоҳиб:
– Йўқ, кўрмадим, кўрган киши ҳам йўқ. Бироқ у томга мендан бошқа ҳеч ким чиқмайди. Эчкини у ерда кўрганим заҳоти у еган деб ўйладим. Унга ғазаб қилдим, жазо беришимда ҳақсизлик йўқ, – деб ўзини ҳимоя қилди.
Қози эса:
– Исломда бароати зиммат асосдир. Бир кишининг жиноят қилганига гувоҳ бўлмаса, уни жиноятда айблаб бўлмайди. Боз устига ҳайвонлар қилган ишларига масъул ҳам эмасдир, Унга бундай жазо беришинг зулмдир, – деди. Сўнгра роҳибга ҳайвонга нисбатан шафқатсизлик қилгани учун таъзир жазосини берди.
Роҳиб қозининг бу ҳукмини ҳақсизлик деб ўйлаб норози бўлиб юрди. Унинг тушунчасига кўра, эчкиси айбдор эди ва уни ўзи истаганидек жазолашга ҳақли эди.
Орадан қанчадир вақт ўтди. Бир куни роҳиб кимсасиз йўлакдан ёлғиз келаётган эди, қаршисидан гандираклаб келаётган одамнинг йиқилиб тушганини кўрди. Унга ёрдам қиламан деб югуриб борди ва у одамнинг орқасига ханжар санчилганига кўзи тушди. Ханжарни тортиб чиқармоқчи бўлаётган чоқда шаҳар муҳофизлари келиб қолди ва уни одамни ўлдирганликда гумон қилиб, тутиб олдилар.
Маҳкамага чиқардилар ва:
– Тақсир, у ерда роҳибдан бошқа ҳеч ким йўқ эди, шунинг учун у ўлдирган деб ўйлаяпмиз, – дедилар.
Роҳиб бўлган воқеани қандай бўлса, ўшандай қилиб гапириб берди ва ўзининг айбдор эмаслигини айтди.
– Воқеа содир бўлган жойда сендан бошқа кимса бўлмаса-да, у одамни сен ўлдирганингни кўрган бирорта гувоҳ йўқ. Шу сабабли Ислом таълимотига кўра, сени айблашга ҳаққимиз йўқ, – деди. Сўнг қози унга ўтмишда кўрган бир даъвони хотирлатиб:
– Ўшанда сен эчкининг гулни еганини кўрмасдан туриб, унга жазо берган эдинг. Агар ҳозир мен ҳам сен каби хулоса қилсам, сени қотилликда айблаган бўлар эдим. Аммо Исломда айби исбот этилгунга қадар ҳар қандай инсон айбсиз саналади. Энди Ислом адолатининг тўғри эканини тушундингми? – деди.
Роҳиб бир ғайримуслим бўлишига қарамасдан, уни айблашдан кўра оқлашга мойил бўлиб турган мусулмон қозига:
– Сиз ҳақсиз, сизнинг адолатингиз устундир, – демоқдан бошқа чора топа олмади.
Дамин ЖУМАҚУЛ таржима қилди.
Ислом цивилизацияси марказида нуфузли халқаро анжуман доирасида тарихий ва маданий аҳамиятга эга воқеа юз берди. ТУРКСОЙ томонидан Марказнинг Ислом цивилизацияси маркази “Туркий дунёдаги энг яхши музей” деб эътироф этилди. Сертификат ТУРКСОЙ бош котиби Султон Раев томонидан тантанали равишда тақдим этилди. Бу эътироф Марказнинг қисқа вақт ичида халқаро майдонда юқори баҳоланаётганидан далолат беради.
Шунингдек, ТУРКСОЙ номидан Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан чоп этилган “Турк дунёси адабиёти дурдоналари” 100 жилдлик китоблар тўплами ҳам сертификатга сазовор бўлди. Бу каби кенг қамровли нашр турк дунёсида илк бор амалга оширилди ва “дунёдаги энг яхши адабий лойиҳа” сифатида эътироф этилди.
— Бугун биз ТУРКСОЙ халқаро ташкилоти номидан учта сертификат тақдим этдик. Биринчи сертификатимиз Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан чоп этилган “Турк дунёси адабиёти дурдоналари” номли 100 жилдлик китоблар тўпламига берилди. Таъкидлаш жоизки, бу каби кенг қамровли 100 жилдлик нашр ҳозиргача турк дунёсида амалга оширилмаган. Бу, албатта, Ўзбекистоннинг катта ташаббуси бўлди. Бугунги кунда Қозоғистон, Озарбайжон ва Қирғизистон каби давлатлар ҳам ушбу ташаббусни қўллаб-қувватлаб, турли ҳажмдаги — 20, 30, 40, 50 жилдлик китоблар нашр этмоқда. Шунинг учун биз ушбу тўпламни турк дунёсидаги ўзига хос адабий дурдона сифатида эътироф этиб, “дунёдаги энг яхши адабий лойиҳа” деб баҳолаб, сертификат тақдим этдик. Иккинчи сертификат эса Ислом цивилизацияси марказига “Туркий дунёдаги энг яхши музей” номинацияси бўйича берилди. Буни ТУРКСОЙ нинг юксак эътирофи, деб айтиш мумкин. Шунингдек, мазкур музей ТУРКСОЙнинг Турк дунёси музейлари ассоциациясига ҳам қабул қилинди, - деди ТУРКСОЙ бош котиби Султон Раев.
Анжуманда Туркия, Франция, Италия, Германия, АҚШ, Буюк Британия, Россия, Хитой, Ҳиндистон, Эрон ва Қозоғистондан келган етакчи олимлар иштирок этди. Улар Темурийлар даври тарихи, сиёсий тизими, шаҳарсозлик анъаналари, илм-фан ва маданият ривожи бўйича ўз тадқиқот натижаларини тақдим этдилар.
– ТУРКСОЙнинг бу эътирофи ҳурматли Президентимиз ташаббуслари билан қурилган марказимизга берилган муносиб баҳо бўлди деб ўйлайман. Халқаро туркий маданият ташкилоти – ТУРКСОЙ Ислом цивилизацияси марказининг доимий ва ишончли ҳамкорларидан бири. Биз бу ташкилот билан узоқ вақтдан бери ҳамкорлик қилиб келамиз. Жорий йилда ҳам ТУРКСОЙ билан ҳамкорликда халқаро ёшлар форуми, туркий давлатлар ҳунармандлари фествали сингари бир қатор тадбирларни ўтказишга келишиб олдик, - деди марказ директори Фирдавс Абдухолиқов.
Хорижий иштирокчилар ҳам Темурийлар меросининг глобал аҳамияти, Европа ва Осиё цивилизациялари ўртасидаги маданий алоқалардаги ўрни ва халқаро илмий ҳамкорликдаги аҳамиятини алоҳида таъкидладилар.
Туркий дунёдаги энг яхши музей ва дунёдаги энг яхши адабий лойиҳа сифатида эътироф этилган ушбу Марказ ва нашрлар, Ўзбекистоннинг маданий ва маънавий ривожланишидаги катта ютуқ сифатида тарихда қолади.
iccu.uz
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 