09 Июн, 2026, 22 Зулҳижжа, 1447
09 Июн, 2026, 22 Зулҳижжа, 1447
Исломдаги энг гўзал буйруқлардан бири силаи раҳм, яъни, яқинлар билан қариндошлик ришталарини боғлаш, дўстларга меҳр-оқибат кўрсатишдир. Силаи раҳм аввало Аллоҳ таолони бандаларига буюрган амрларидан биридир. Аллоҳ таоло айтади: “Ва ораларингиздаги савол-жавобларда ўртага номи қўйиладиган Аллоҳдан қўрқингиз ва қариндош-уруғларингиз билан ажралиб кетишдан сақланингиз” (Нисо сураси, 1-оят).
Силаи раҳмда Аллоҳнинг розилиги, мўминлар ва фаришталарнинг хурсандчилиги, шайтонга ғам етказиш, умрнинг зиёдалиги ва ризқнинг баракаси каби гўзал хислатлар мужассам.
Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): “Кимни ризқи кенг ва умри баракали бўлишлиги хурсанд қилса, силаи раҳмни боғласин”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).
Бошқа бир ҳадисда эса Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): “Ким умрини узун, ризқини кенг бўлишини ва ёмон ўлимдан қутулишни ҳоҳласа, қариндошлари билан алоқасини тикласин”, деганлар (Имом Аҳмад ривояти).
Бу шунчалик улуғ ибодатки, уни бажарган киши қанчалик кўп ажр ва фойдалар топса, уни тарк қилган, унга бепарволик қилган одам шунчалик қаттиқ гуноҳкор ва зиёнкор бўлади. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) айтадилар: “Силаи раҳм савобидек тез келадиган яхшилик йўқ. Дунёда тезда азоб бериб, охиратда ҳам азоб келтирадиган гуноҳ силаи раҳмни узишликдир” (Имом Термизий, Имом Аҳмад, Имом Ибн Можа ривояти).
Қолаверса, силаи раҳмнинг дўзахдан узоқлашишига ва жаннатга яқинлашишига сабаб бўладиган амаллар билан бир қаторда зикр қилиниши нақадар улуғ ибодатлигига далолат қилади.
Абу Айюб Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтади: “Бир аъробий Пайғамбар (алайҳиссалом)нинг ҳузурларига келиб: “Ё Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) жаннатга яқинлаштирадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган амалдан хабар беринг!”, деди. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Аллоҳга ибодат қилишга, Унга ширк келтирмасликка ва намоз ўқишга, закот беришга ва силаи раҳм қилишга буюрдилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
Демак, силаи раҳм қилиш динимизнинг биз мўминлардан талаб қилган қатъий талаби. Шундай экан, бу гўзал амалга бепарво бўлмайлик.
Ёрбек ИСЛОМОВ
Олмазор туманидаги “Мевазор” масжиди имом ноиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Шайх Собуний раҳимаҳуллоҳ (ваф. 1442 ҳижрий) бундай ёзади:
“Нурли Ислом шариатининг фазилатларидан бири шундаки, у аёлларга нисбатан зулмга чек қўйди. Жоҳилият даврида аёллар қул сифатида хорланган, мулк каби сотилган, қийматга эга бўлмаган ҳамда уларга ҳеч қандай ҳурмат кўрсатилмаган! Улар бир меросхўрдан бошқасига мулк каби ўтган. Агар эркак вафот этса, унинг қариндошлари унинг мол-мулки ва бойлигини мерос қилиб олганидек, хотинини ҳам мерос қилиб олишган.
Ислом бу зулмга барҳам берди. Аёлларнинг қадр-қиммати тикланди, уларнинг инсонийлиги тан олинди ва уларга ҳуқуқлар берилди, адолат тикланди. Бир сўз билан айтганда, уларга барча моддий ва маънавий ҳақларни тақдим этди”.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳу дедилар: “Жоҳилият давридаги одамлар ҳақида гапирадиган бўлсак, бир киши вафот этганида, унинг қариндошлари, яъни меросхўрлари унинг хотини устида кўпроқ ҳаққа эга эдилар. Агар улардан бирортаси хоҳласа, унга уйланарди, хоҳласа, уни турмушга берарди, хоҳласа, унга турмушга бермасдир. Уларнинг аёл устида ўз оиласидан кўра кўпроқ ҳақлари бор эди. Шунинг учун оят нозил бўлди:
“Эй, иймон келтирганлар! Сизларга аёлларни зулм-ла меросга олиш ҳалол эмас. Очиқ фоҳиша иш қилмасалар, берган нарсаларингизнинг баъзисини олиш учун уларни зўрлик-ла ушлаб турманг ва улар ила яхшиликда яшанг. Агар уларни ёқтирмасангиз, шоядки, Аллоҳ сиз ёқтирмаган нарсада кўпгина яхшиликларни қилса” (Нисо сураси, 19-оят).
Имом Табарий раҳимаҳуллоҳдан (ваф. 310 ҳижрий/923 милодий) ривоят қилинади: “Эркак қариндошининг хотинини мерос қилиб олади ва вафот этгунча ёки маҳрини унга қайтариб бергунча турмушга чиқишига тўсқинлик қилади”.
Шундай қилиб, аёл бир эркакдан бошқасига мерос бўлиб ўтади. Агар у гўзал бўлса, у унга уйланади, хунук бўлса, уни вафотигача мерос қилиб олади. Ислом аёллардан зулм ва тажовуз юкини олиб ташлаш, уларнинг қуллиги ва қуллигининг олдини олиш ва уларни эркаклар эга бўладиган қадр-қиммат ва инсонийлик даражасига кўтарди. Бу ҳақда Қуръони каримда бундай дейилади: “Ва яхшилик ила уларнинг бурчлари муқобилида ҳақлари ҳам бордир” (Бақара сураси, 228-оят).
Фойдаланилган манбалар:
1. “Аз-Заваж ал-исламий ал-мубаккар”.
2. “Фатҳ ал-Борий”. Ж. 8. – Б. 245, 247.
Даврон НУРМУҲАММАД
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 