Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448

Идда муддатлари

03.09.2018   36340   3 min.
Идда муддатлари

 «Идда» сўзи луғатда «санаш», «ҳисоблаш» маъноларини билдиради. Шариатда эса, аёл киши эрининг вафотидан кейин ёки эри билан ажрашгандан кейин бошқа ерга тегмай ўзини  сақлаши лозим бўлган муддатга айтилади.

Идда муддатлари:

  1. Эри талоқ қилган аёл талоқдан сўнг уч марта ҳайз кўриб, учинчи ҳайзидан пок бўлиши билан иддаси тугайди.

Аллоҳ таоло:

«Талоқ қилинган аёллар, ўзларича уч қуруъ кутадилар. Уларга Аллоҳ уларнинг раҳмларида халқ қилган (яратган) нарсани яширишлари ҳалол эмас. Агар, Аллоҳга ва охират кунига иймонлари бўл-са», деган (Бақара, 228).

Аллоҳ таоло аёлларнинг бачадонларида яратган нарсадан мурод эса, ҳайз ёки ҳомиладир. Мўмина-муслима аёл бу нарсаларни беркитмаслиги керак. Мисол учун, ери талоқ қилган бўлса, талоқдан кейин ҳомила аниқ бўлса ҳомиласини яшириб, уч марта ҳайз (ой кўрмоқ, узрли бўлмоқ) кўрдим, деб бошқа эрга тегишга шошмаслиги лозим.

Ҳанафий мазҳабимиз уламолари эри талоқ қилган хотин талоқдан сўнг уч марта ҳайз кўриб, учинчи ҳайзидан пок бўлиши билан иддаси тугайди, дейдилар.

  1. Ёши кексалиги ёки жуда ёшлиги ёки бўйи етган бўлса ҳам умуман ҳайз кўрмайдиган аёл уч ой идда ўтиради.

Аллоҳ таоло:

« Хотинларингиз орасидаги (кексайиб) ҳайз кўришдан умид узганлари, агар сизлар (иддалари хусусида) шубҳалансангиз, бас, (билингизки) уларнинг иддалари уч ойдир, яна (бирор марта) ҳайз кўрмаганларнинг (иддалари) ҳам», деган.  (Талоқ, 6)

  1. Эри вафот этган ҳомиладор бўлмаган аёл талоқ қилинса тўрт ой ўн кун идда ўтиради.

Аллоҳ таоло:

«Сизлардан вафот этиб жуфтларини қолдирганларнинг аёллари ўзларича тўрт ой ўн кун кутарлар», (Бақара, 234) деган.

Яьни, Бу эри ўлган аёлларнинг идда муддатидир. Эри ўлган ҳар бир аёл умр йўлдошилик ҳурматидан тўрт ой ўн кун идда ўтириши вожиб. Эри ўлган ҳомиладор аёлнинг иддаси ҳомиласини туғишидир.

  1. Эри вафот етган ҳомилали аёл ҳомиласини туғиши билан иддаси чиқади.

Аллоҳ таоло:

«Ҳомиладорларнинг (идда) муддатлари ҳомилаларини қўйишлари (кўз ёришлари)дир», деган.  (Талоқ, 6)

Бундан ташқари, идда ўтириш шарт бўлмаган ўрин ҳам мавжуд. Фуқаҳолар бунга қуйидаги оятни далил қиладилар:

Аллоҳ таоло:

«Қачонки мўминаларни никоҳлаб олсангиз, сўнг уларга (қўл) тегизмай туриб талоқ қилсангиз, сиз учун улар идда сақлаш мажбуриятида эмаслар», деган. (Азҳоб, 49)

Эр-хотин никоҳлангандан сўнг бирга яшамай, эр аёлини талоқ қилган бўлса аёл идда ўтириши вожиб эмас. Чунки ҳомила бўлишининг эҳтимоли йўқ. Оилавий турмуш ҳурмати ҳам йўқ.

Иддани шариатга киритилишининг бир неча ҳикматлари бор:

Биринчиси, эридан ажраган аёл ҳомиладорми, йўқми аниқланади. Шу билан насл-насаб аралаш-қуралаш бўлиб кетишининг олди олинади.

Иккинчиси, ўлган эрнинг ҳурмати бажо келтирилади.

Учинчиси, эр билан бирга ўтказилган оилавий ҳаётнинг ҳурмати юзасидан ҳам дарров бошқа эрга тегиб кетмай, идда ўтирилади.

 Бундан ташқари, илм фан тараққий этган ҳозирги кунда бошқа ҳикматлари ҳам аниқланмоқда. Англиялик олимлар бир эркак билан яшаб туриб, кейин бевосита, орада танаффус қилмай иккинчи эр билан жинсий ҳаётни давом эттирган аёлларнинг бачадонларида оғир касаллик пайдо бўлишини исбот қилдилар.

Аллоҳ таоло бизларга Ўз амри илоҳиларига амал қилиб ҳаёт кечиришни насиб этсин. Зеро У зот ҳар бир нарсага қодирдир.

 

Тожиддинов Абдуссомад Абдулбосит ўғли

ЎМИ матбуот хизмати

 

Фиқҳ
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

“Sayeh”: Ўзбекистон – буюк тарих ва замонавий туризм уйғунлашган маскан

29.09.2026   169511   1 min.
“Sayeh”: Ўзбекистон – буюк тарих ва замонавий туризм уйғунлашган маскан

Саудиянинг “Sayeh” сайёҳлик порталида Ўзбекистоннинг ноёб тарихий-маданий мероси ва замонавий туризм инфратузилмасининг жадал ривожланишини ёритувчи мақолалар эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Мақолада “Самарқанд – маданиятлар чорраҳаси” номи остида ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган Буюк Ипак йўли дурдонасига алоҳида эътибор қаратилган.

Регистон майдони ансамбли, Гўри Амир мақбараси, Улуғбек расадхонаси, Бибихоним масжиди ва Шоҳи Зинда мажмуасига алоҳида тўхталиб ўтилган. Ноёб қадимий меъморчилик ва мовий сирланган мозаикалар жаҳон илм-фани, сиёсати ва санъати тараққиёти хотирасини ўзида сақлаб қолгани таъкидланган.

Шу билан бирга, меҳмонхоналар тизими, транспорт логистикаси ва хизмат кўрсатиш соҳасининг жадал ривожланиши сайёҳларга янада кенг қулайликлар яратаётгани қайд этилган.

“Ўзбекистондаги ажойиб сайёҳлик таассуротлари” сарлавҳали мақолада мамлакат бўйлаб туристларга берилаётган эътибор хусусида сўз юритилган.

Ўзбекистон меҳмонларига Самарқандга ташриф, Бухоро ва унинг Пойи Калон ансамбли, Арк қалъаси, Хивадаги очиқ осмон остидаги Ичан қалъа музейига саёҳатлар уюштириш тавсия этилган. Пойтахт Тошкент маршрутни мегаполис ритми ва метрополитен архитектураси билан бойитса, Зомин ва Тянь-Шань тоғли ҳудудлари экотуризм учун кенг имкониятлар очади.

Ўзбекистон йўналишининг асосий жозибадорлиги буюк ўтмиш ва замонавий шаҳарларнинг кундалик ҳаёти уйғунлашганидадир. Юқори даражадаги меҳмондўстлик, палов тайёрлаш анъаналарига эга ўзига хос миллий ошхона, шарқона бозорлар шукуҳи ва ривожланаётган ҳунармандчилик устахоналари саёҳатга чинакам маҳаллий руҳ бағишлайди.

Инфратузилманинг тизимли модернизация қилиниши, жойлаштириш имкониятларининг кенгайиши ва қулай транспорт алоқалари Ўзбекистонни тарихни ўрганиш, маданиятни ҳис қилиш ва табиат қўйнида дам олишни уйғунлаштиришни истаган халқаро сайёҳлар учун идеал масканга айлантирмоқда.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари