Хонамга бир йигит кириб келди. Нимадандир жуда хижолат, ийманибгина:
– Сиздан бир нарсани сўрасам майлими? Хотиним билан бир иш қилмоқдамизки, кўнглимизда хотиржамлик йўқ! Бу қилаётган ишимиз учун Аллоҳ жазоламасмикан, шундан ташвишдамиз, – деди ерга қараб. Хаёлимга бу инсон катта бир гуноҳга қўл урдимикан, шу даражада хижолат чекмоқда, деган фикр келди.
– Қандай иш эканки, сизларни бунчалик ташвишга солибди? – дедим.
– Мен кўп қаватли уйда яшайман. Қўшним кекса рус кампир, фарзандлари Россияга кетиб қолишган, ҳеч ҳолидан хабар олишмайди. Шу кампир бетоб, фарзандларига оналари касаллиги тўғрисида бир неча бор хабар жўнатдим, улар келишмади. Хотиним иккаламиз кампирга овқат берамиз, уйини тозалаймиз, хотиним кирларини ювади. Бу кампир бошқа диндан бўлса, унга хизмат қилаётганимиз тўғрими, шуни билмоқчи эдим, – деб гапини якунлади.
– Бу хизматни уй-жойига эга чиқиш ёки бирор дунёвий нарса илинжида қилмоқдасизларми? – дедим.
– Худо асрасин! Уйимиз ўзимизга етарли, унинг уйига ҳеч эҳтиёжимиз йўқ. Қолаверса, бу ёрдамни астойдил, кампирнинг қийинчиликларини енгиллатиш учун қиляпмиз, тама учун қилмаяпмиз, шу ишимиз тўғрими ёки йўқми? Ғайридинга хизмат қилиб, гуноҳ қилмаяпмизми? – деб саволини яна қайтарди.
– Бечора, ғариб, касал, кекса кампирнинг фарзандлари туққан онасига хизмат қилишдан қочишса, сиздек етти ёт бегоналар, улуғ савоб ишга қўл уриб, гуноҳ иш қилмаяпмизми, дейишингизнинг ўзи улкан савоб. Сизлар энг олижаноб, ҳақиқий одамийлик бурчингизни адо қиляпсизлар, бунинг учун эса мукофот ва ажр бор, деб қўшни ва бошқа диндагиларга яхшилик қилиш, ёрдам бериш тўғрисидаги ҳадислардан тушунтирдим.
Йигит: “Худога шукр!” деб қилаётган савоб ишларидан мамнун бўлиб, ташаккур айтиб кетди.
Азиз қардошларим! Бизнинг халқимиз мана шундай ажойиб халқ. Иккинчи жаҳон урушида ота-боболаримиз миллионлаб етимлар, уй-жойидан жудо бўлган турли миллат халқларига ёрдам берган. Уларнинг ичида рус, немис, япон, корейс, месхети турк, татар, доғистонлик, чеченлар ва бошқа кўплаб миллатлар бўлган. Бизнинг оталаримиз уларга ўзлари еб турган бир бўлак нонини ярмини беришган. Уларнинг бошини силашган. Биз авлодлар ҳам уларнинг гўзал амалларини давом эттираётганимизга юқоридаги ҳикоямиз яққол далилдур.
“Қасамини бузган қиз” китобидан
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Дунёнинг мол-мулкига эътибор қилмаган зоҳиднинг қалбини Аллоҳнинг ўзи бой қилиб қўяди. Унга гарчи хоҳламасада дунё бойлигидан бериб қўяди. Шу маънода улуғ зоҳидлардан бирларини Аллоҳга қилган гўзал муножотини тингланг:
“Аллоҳим, Сени йўқотган нимани топди?! Сени топган эса нимасини йўқотди?! Сендан ўзга жойда орому ҳаловат излаган, уни топмади. Сени қўйиб бошқа томонга югурган, зиёну заҳматда қолди”.
Бир одам Иброҳим Адҳам қуддиса сирруҳудан кўйлакларини ўзлари тикаётганларини кўриб сўради:
“Эй Иброҳим, Аллоҳ сизга Балх подшолиги ўрнига нима берди?”
Иброҳим қуддиса сирруҳу жавоб бердилар:
“Аллоҳнинг менга берган нарсаларини англаб етиш учун сени ақлинг ожизлик қилади, лекин шунга қарамасдан, Аллоҳнинг менга ато этганларидан сени фаҳминг оладиган бир нарсани кўрсатаман, ўзинг тушиниб оласан”.
Иброҳим қўлларидаги игнани денгизга ташлаб, сўнг уни қайтариб беришлигини сўраб Аллоҳга дуо қилдилар. Шу онни ўзида оғизларида олтин игналар тутган, саноқсиз балиқлар бирин кетин дарёдан бошларини чиқара бошладилар.
Иброҳим Адҳам қуддиса сирруҳу:
“Ё Худойим, ўзимни игнамни қайтариб беришингни хоҳлайман,” дедиларда, ёнларидаги одамга қарата:
“Бу Аллоҳнинг менга берган ва сени фаҳминг олиши мумкин бўлган неъматларидан биргинаси эди холос”, деб жавоб бердилар.
“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.