Ҳозир Америкада уч юз минг нафарга яқин ўзбек яшайди. Дастлаб, ўтган асрнинг 60–70-йиллари ўн мингга яқин ўзбек оилалари бу ўлкада қўним топишди. Бир неча минг нафар ўзбеклар 80-йилларда Туркия ва Афғонистон орқали ўтишган. Ўзбекистон мустақиллигидан кейин ҳар йили салкам икки минг фуқаро АҚШ ҳукумати тақдим этаётган «Яшил чипта» соҳибига айланяпти.
Инглиз тилини яхши ўзлаштирган ва ўқишни давом эттириш учун келган ёшлар юқори малакали мутахассис бўлиб, Ватанга қайтиб, танлаган соҳаларида ишни давом эттириш учун аниқ мақсад сари интилишяпти.
Бугун улар фақат ишчи эмас, балки тадбиркор, ўқитувчи, профессор, адвокат, учувчи ва ҳатто ҳуқуқшунос бўлиб давлат ташкилотларида ишлашяпти. Давлат мутахассислари кузатувларига кўра, Америкада турмуш кечираётган миллатлар орасида ўзбеклар ўзининг қонунга итоатлилиги, меҳнатсеварлиги, инсонпарварлиги ва меҳмондўстлиги билан алоҳида ажралиб тураркан.
Ватандошларимиз нафақат АҚШ жамиятининг бир қисми, балки ўзбек миллий маданияти, қадриятлари ва урф-одатларининг муҳим бўғини сифатида ҳам мазмунли ҳаёт кечиришмоқда. Бунда, албатта, миллатимиз, халқимиз равнақи, маданиятимиз тарғиботига бағишлаб ўтказилаётган турли тадбирларнинг аҳамияти катта. Ҳар йили Ўзбекистоннинг Америкадаги элчихонаси юртимиз мустақиллиги, Наврўз ва ҳайит байрамларига бағишлаб ватандошларни тадбирга таклиф қилади ва шодиёналар кенг нишонланади.
Юртдошларимиз ташкил этган «Туркистон-Америка» уюшмаси ва «Ўзбек Америка» жамияти у ердаги ўзбекларни бирлаштириб туради. Ватандошларимиз Пенсилвания, Филаделфия, Техас, Чикаго ва янада узоқ штатларда умргузаронлик қилмасинлар, уларнинг ҳолидан хабар олиб туришади. Жамият миллий қадриятларимизни сақлаб қолиш ва ёшларни Ватанга муҳаббат руҳида тарбиялаш мақсадида турли анжуманлар ўтказади. Уларга ош, ҳалим ва сумалак каби миллий таомлар тортиқ қилинади. Бундан ташқари, уюшма ўн йилдан бери мунтазам Рамазон ойида Ўзбекистондан мураттаб қориларни таклиф қиляпти. Қориларимиз у ердаги жоме масжидларида хатмга ўтиб, маърузалар қилишади ва уларнинг саволларига жавоб беришади.
Америкада бир гуруҳ ўзбекистонлик ташаббускор ёшлар етакчи мутахассислар билан ҳамкорликда инглиз тилида «The Uzbek Times» журнали ва ўзбек тилида «Ватандош» газетасини чоп этишяпти. Журнал ва газета, аввало, буюк аждодларимиз ҳаёти ва ижоди, ўзбек миллий анъаналари, ватандошларимиз ютуқ ва муаммолари, турмуш тарзи ҳақида маълумот беради. Газета ойда, журнал эса ҳар фаслда бир марта чоп этилади.
Америкалик ўзбекларнинг ҳам орзуси киндик қони тўкилган она юртга қайтишдир. Албатта, кўчада миллатдошини кўриб, Ватанни эслаганида, она заминнинг муқаддас тупроғи қай даражада ўзига тортишини фақат ҳижронда яшаётган одамгина ҳис этиши мумкин.
Азизхон ҲАКИМОВ
тайёрлади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Закот маблағлари орқали камбағалларнинг уйини таъмирлаб бериш мумкинми? Бу ҳолатда закот адо бўладими?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Агар бу иш тўғри шаклда ташкил қилинса, албатта закот адо бўлади. Закот маблағларидан уй-жойларни таъмирлаб бериш бир неча кўринишда амалга оширилиши мумкин:
1. Таъмирлаш учун пул бериш.
2. Қурилиш молларини олиб бериш.
3. Таъмирлаш жараёнини тўлиқ ташкил қилиб бериш.
Биринчи ва иккинчи ҳолатда закот адо бўлиши шубҳасиз. Чунки биринчи ҳолатда закот берувчи томон фақирга закотини беради ва шариатда талаб қилинган “тамлик” топилади. Иккинчи ҳолатда ҳам “тамлик” топилади. Қолаверса, мазҳабимиз қоидаларига кўра закот каби молиявий ибодатларда қийматини ёки унинг ўрнига бирор нарсани мулк қилиб бериш жоиз ҳисобланади.
Учинчи ҳолат эса бироз мураккаб жараён ҳисобланиб, агар тўғри ташкил этилса, закот адо бўлади, акс ҳолда закот ўтмайди.
Агар закот берувчи томон қурилиш ташкилоти билан тўғридан-тўғри ўзи шартнома тузиб, шу орқали камбағалнинг уйини таъмирлатиб берса, закот адо бўлмай қолади. Чунки бунда “маблағни камбағалга мулк қилиб бериш” эмас, балки “хизмат кўрсатиш” ёки “фойда келтириш” содир бўлади.
Агар камбағал киши закот берувчига “Уйимни таъмирлаш учун менинг номимдан уста ёки қурилиш-таъмирлаш ширкатини ёлла, кейин унга закот пулидан тўла” деса, бу ҳолатда закот пулидан уста ёки қурилиш фирмасига тўлаши мумкин. Чунки бу ҳолатда закот берувчи камбағалнинг вакили сифатида уста ёки қурилиш фирмаси билан шартнома тузади. Таъмирлаш натижасида камбағал билан уста ёки қурилиш фирмаси ўртасида қарздорлик юзага келади. Закот берувчи эса камбағалнинг буйруғи асосида ана шу қарзни закот маблағи орқали тўлайди.
Демак, учинчи ҳолатда закот адо бўлиши учун жараённи юқорида айтилганидек ташкил қилиниши лозим бўлади.
Ана шунда закот берувчи камбағалга таъмирлаш хизматини кўрсатган эмас, балки унинг қарзини ўз рухсати билан закот маблағлари орқали тўлаган бўлади. Шундай қилинса, закот тўғри адо бўлади Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази