Ҳазрат Жунайд Бағдодий раҳматуллоҳи алайҳ айтади: Аллоҳнинг йўлида юриш учун шу нарса зарурки, бир қўлда Аллоҳнинг китоби бўлсин ва иккинчи қўлда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари бўлсин. Шу иккиси қўлида бўлган банда, албатта, Аллоҳ таолога етишади.
Боязид Бистомий раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳга етишишнинг йўллари халойиқнинг нафаслари ададичадир“. Бироқ, Аллоҳга етишишнинг барча эшиклари ёпилгандир. Фақат бир эшик очиқ ва у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашиш эшигидир. Яъни, кимки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашса, айнан ўша Аллоҳга етишади.
Ҳазрат Мавлоно Шоҳ Фазлурроҳман раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Келинг, биз сизга бир ноёб усулни айтиб берайлик. У шуки, биз нима иш қилсак ҳам, унда суннатга диққат қилайлик. Масалан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари деб билиб, қачонки, таом есак, у ҳолда чўккалаб ўтириб ёки бир оёқни кўтариб (тиззани букиб) ейлик. Худди шундоқ ухлаш учун ётсак, ўнг ёнгбош тарафга қараб ётайлик, бу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларидир. Айни шундай ҳар ишни қалбда бу Аллоҳнинг Ҳабибининг суннати деб ҳозир қилиб қилайлик. Бир неча кун шундай қилиб олсин, шунда у комил валий бўлиб кетишига, мен масъулман. “Бас, менга эргашинг”нинг маъноси айнан шудир.
Манбалар асосида
“Ҳазрати Али” жоме масжиди имом ноиби
Абдулқаййум КОМИЛ
тайёрлади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ибн Атоуллоҳ Сакандарий раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Агар Аллоҳ ҳузуридаги қадрингни билмоқчи бўлсанг, У сени нимада машғул қилиб қўйганига назар сол”.
Шарҳ: Инсонлар одатда ўз қадрини молу дунёси, лавозими, илм даражаси ёки халқ орасидаги обрўси билан ўлчайдилар. Аммо Аллоҳ наздидаги ҳақиқий қадр дунё матоҳлари, обрў-эътибор билан эмас, балки инсоннинг нимага муваффақ қилингани билан билинади.
Агар Аллоҳ таоло бандасини:
намозга,
Қуръон тиловатига,
илм ўрганиш ва ўргатишга,
ота-она хизматига,
одамларга манфаат етказишга,
яхши ахлоқ ва солиҳ амалларга муваффақ қилган бўлса, бу Аллоҳнинг унга бўлган лутфи ва эҳсонидан далолат.
Аллоҳнинг наздидаги қадрингни билишни истасангиз, тилингизни нима билан, қалбинг нима билан ва умрингизни нима билан ўтаётганига қаранг. Чунки Аллоҳ бандасини Ўзи яхши кўрган ишларда ишлатади.
Аксинча, инсон вақтини беҳуда ишларга, гуноҳларга, ғийбатга, дунёпарастликка сарфлаётган бўлса, бу унинг зиёнда экани, ўзини жиддий ҳисоб-китоб қилиб, тавба қилмаса У Зотнинг азобига қолишига сабаб бўлади.
Бу ҳикмат “Аллоҳ менга нима берди?” деган саволдан кўра, “Аллоҳ мени нимага муваффақ қилди?” деган савол муҳимроқ эканини ўргатади. Чунки неъматнинг энг буюги – Аллоҳга яқинлаштирувчи амалларга муваффақ бўлишдир.
Демак, ҳар бир инсон вақти-вақти билан ўзига шундай савол бериб туриши лозим: “Кунларим нималар билан ўтмоқда? Қалбим нимага боғланган? Кўпроқ қайси ишлар билан машғулман?”.
Чунки банданинг Аллоҳ наздидаги мақомига ишора қилувчи муҳим белгилардан бири – унинг қайси ишларга муваффақ қилиб қўйилганидир.
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғли