Уйда мотам... ҳамма ғамга ботган, қайғуда: кимдир додлаб йиғлаган, кимдир хомуш тортганча, бир нуқтага тикилиб қолган...
Вафот етган инсоннинг тўрт фарзандининг биттасида азадорлик аломати сезилмасдан жанозада анчайин тетик ва бардам турарди. Табиийки, бу ҳол кўпчиликни ажаблантирди, аммо ҳеч ким ундан нега бундай қилаётганини сўрамади.
Охири тоқати тоқ бўлган оқсоқол ҳамон жилмайиб турган фарзандга қараб танбеҳ бера бошлади: “Менга қара болам! Намунча хурсанд бўлмасанг! Ахир бугун отангдан айрилдинг-ку!? Наҳот кўзингга бир томчи ҳам ёш келмаса!?” Фарзанд унга бундай жавоб берди: “Тўғри, бугун мен учун қайғули кун. Юрагим ачишиб кетяпти, аммо сабр қилишга мажбурман! Биринчидан, агар бошқаларга қўшилиб дод-вой солсам, марҳум отамнинг руҳига жабр қилган бўламан. Иккинчидан, агар додлаб йиғлаётган инсонлар йиғи-сиғи ўрнига ҳеч бўлмаса бир бора калима келтириб, марҳумнинг руҳига бағишлаганда – ҳам марҳумга фойдаси тегарди, ҳам ўзларига савоб етарди. Шу сабаб, ичимда тинмай калима келтириб, салавот айтаяпман!
Оқсоқол: “Унда нега жилмаясан?” деб сўради.
Нимтабассум қилиб туришимга ҳам иккита сабаб бор: биринчиси, ўзимни йиғидан тийиб, калима келтирганим учун отамнинг руҳи ором олаётганидан хурсандман; иккинчиси, эзилиб, қайғуга ботиб ўтирганимни кўриб бошқаларнинг ҳам юраклари ғамга тўлишини истамаганим учун табассум қилиб турибман! Шунинг учун келинг, ортиқча вақт йўқотмайликда Қуръон тиловатини бошлайлик!..
Хайдарбеков Шерзод
Тошкент шаҳри
Ижтимоий тармоқларда, афсуски, болаларнинг ўз жонига қасд қилиши, уйдан қочиб кетиши, жиноятга қўл уриши ҳақидаги хабарлар кўпайиб бормоқда. Бугун биз кўраётган кино ва сериалларда ҳам, албатта, бебош қаҳрамонлар ва уларнинг аянчли тақдири намойиш этилмоқда. Ота-онаси бор қизларнинг ўзаро жанжали ёки ўсмир йигитларнинг пичоқбозлиги сабаб бир оила ёлғиз ўғлидан айрилгани аслида нотўғри тарбия оқибати эмасми?
«Улар: “Парвардигоро, хотинларимиздан ва зурриётларимиздан бизларга кўз қувончини бахш эт ва бизларни тақводорларга пешво қилгин!” дейдиган кишилардир» (Фурқон сураси, 74-оят).
Оилалар билан суҳбатлашар эканман, ажримларга қадар оиладаги носоғлом муҳит, аёл ўз дунёси ва ҳақиқати, эркак ўз ҳолича яшаётгани натижасида болаларга мутлақ бефарқ, илмсиз ва саломатлигида ҳам нуқсонлар борлигини кўраман. Биз болаларни дуо қилишни, уларни тинглаш ва улар билан суҳбатлашишни билмаймиз. Улар ўз-ўзидан тарбияланиб, катта бўлиб қолмайди ахир. Айниқса, ҳозирги мураккаб даврда, турли зарарли таъсирлар кўпайган бир вақтда фарзандларимизни соғлом фитратда ушлаб қолиш осон эмас.
Бир сафар ажрим ёқасидаги оила билан суҳбатлашдик. Аёл ва эркак жанжал қилар, ўсмир қиз бир четда ўйин ўйнаб ўтирар, ота-онасининг бу ҳолати унга аҳамиятсиздай эди. Қизиғи, улар болага қарамаслик, ундан халос бўлиш учун ўзаро низолашар эди. Ўз ҳолига ташлаб қўйилган қиз ахлоқсиз бўлиб улғайган. Ўзларининг тарбияси ҳосиласини “бош оғриғи” дейишгани бизни янада ажаблантирди. Бу каби тақдирлар ҳар биримизни ўйлантириши лозим.
Афсуски, кўп ота-оналар фарзандларига фақат тақиқ қўйишади, тинглашни исташмайди. Бир воқеа бутун бир қишлоқни ларзага солди. Мактаб ўқувчиси ўз жонига қасд қилди. Сабаби эса, қўшнисининг уйида ўйнаб унинг ўғли билан жанжаллашгани учун болани ҳақоратлаган, ота-онасига ёмонлаган. Ўз уйидагилар ҳам болани эшитишни исташмаган. Бунинг оқибатида қаттиқ тушкунликка тушиб, у ўз жонига қасд қилган. Бу каби кўплаб воқелар ота-оналарни фарзанд тарбиясига бефарқ бўлмасликка чақиради. Сўнгги пушаймон – ўзимизга душман.
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар:
«Уч дуо рад этилмайди:
Аллоҳ фарзандларимизни кўз қувончимиз қилсин!
Гулнора ИБРАГИМОВА,
Хатирчи тумани “Боғишамол” маҳалласи отинойиси
“Мўминалар” журналининг 2025 йил 9-сонидан