Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
06 Январ, 2026   |   17 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:24
Қуёш
07:49
Пешин
12:34
Аср
15:28
Шом
17:13
Хуфтон
18:31
Bismillah
06 Январ, 2026, 17 Ражаб, 1447

Бир оят тафсири

26.11.2017   11335   14 min.
Бир оят тафсири

“Лут ўз қавмига: “Албатта сизлар шундай бузуқлик қилмоқдасизларки, сизлардан илгари бутун оламлардан бирон кимса бундай қилмаган эди. Ҳақиқатан сизлар (хотинларингизни қўйиб)эркакларга борурмисизлар, йўлтўсар қароқчилик қилурмисизлар, мажлисларингизда ёлғон ишлар қилурмисизлар?” деганини эсланг. Бас, Лут қавмининг жавоби фақат “Агар сен ростгўй кишилардан бўлсанг, бизларга Аллоҳнинг азобини келтирчи” дейишлари бўлди” (Анкабут сураси, 28-29-оятлар).

   Ўтган умматлар қиссаларининг Қуръонда зикр қилиниши ҳикматларидан бири улардан ибрат олишимиз учундир. Юқоридаги оят тафсирида келадики: Жибрил (алайҳиссалом) Аллоҳнинг буйруғи билан Лут қавми яшайдиган қишлоқни баландга кўтардики, ҳатто осмондаги фаришталар итларнинг вовиллашини эшитдилар. Сўнг уларни ағдариб ўша баландликдан ташлаб юборди. Кейин Аллоҳ таоло улар устига ёмғир каби тошларни ёғдирди. Бу азобларнинг барчаси улар қилган гуноҳлари сабабли эди. Натижада улар қиёматгача ёмонлик билан зикр қилинадиган бўлдилар. 

Бу оят ҳақида имом Ажурий (роҳимаҳуллоҳ) шундай дедилар: “Аллоҳ таоло Лут қавмининг қилган ёмон фасод ишлари ҳақида сизларга хабар берди. Аллоҳ таоло уларнинг кўзларини кўр қилди. Сўнг Жибрил (алайҳиссалом) қанотлари билан қишлоқ аҳлини осмонга кўтарди ва тескари қилиб пастга ташлади. Сўнг устларига осмондан тошлар ёғилди ва барчалари ҳалок бўлдилар. Айтиладики, улар тўрт минг киши эдилар”. 

Бу каби маъсиятлардан узоқ бўлиш учун қуйидагиларга эътиборли бўлиш зарур: 

1.      Гуноҳларни осон қилиб ва зийнатлаб кўрсатувчи дўстлардан узоқ бўлиш. 

2.      Қараганда шаҳвоний нафсни қўзғатувчи нарсалардан кўз юмиш. 

3.      Нафсини поклаш учун тезроқ уйланишга ҳаракат қилиш. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) дедилар: “Эй ёшлар жамоаси, сизлардан ким қодир бўлса уйлансин...” 

4.      Уйланишга қодир бўлмаса, шаҳватни кесувчи рўзани кўпроқ тутиш. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) дедилар: “Албатта, шайтон Одам боласининг қон томирида юради. Унинг йўлини очлик билан торайтиринглар”. 

5.      Бўш вақтларини инсон ўзи учун дунё ва охиратда фойда берувчи нарсалар билан ўтказиш. Бу борада ота-оналар эътиборни болалардан қочирмаслиги керак. 

Бу умматларнинг аҳволларидан ибратланиб, бундай гуноҳлардан узоқ бўлиш керак. Чунки ҳозирги кунимизда аввалги ота-боболаримизда бўлмаган ўта хатарли касалликларнинг пайдо бўлиши, бизлардан содир бўлаётган гуноҳларимиз сабаблидир. 

Эй Аллоҳим, бизларни доимо тўғри йўлингда собитқадам қилиб, фитналардан омонда сақлагин.

 

Жабборали НУРМАТОВ, 

Тошкент Ислом институти катта ўқитувчиси. 

Қуръони карим
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Ақидадаги собитқадамлик

05.01.2026   1734   2 min.
Ақидадаги собитқадамлик

Биз айтаётган ақида фақат ашъарий ё мотуридийники эмас, балки бу бутун умматнинг ақидасидир. Бу ақидага тил узатаётганлар аслида аҳли сунна вал жамоанинг ақидасини айблашаётган бўлади. Аҳли суннанинг ҳужжатлари олдида не-не бидъат тоифаларнинг бўйни эгилмаган дейсиз. Зиндиқ ва файласуфлардан тортиб, Мўътазила, Ботиниялар ҳам бир бош кўтаргандай бўлишдию, барибир охирида йўқ бўлиб кетишди. Зотан, Аллоҳ бу умматни залолат жарлигидан қутқарган эди, бирон адашган тоифа унга ниш суқа олмаган. 
 
Бу уммат шунча асрлардан бери ўз ақидаси бидъат эканини, салафларга ва суннатга хилоф эканини англамай юриши ё ҳақдан адашган ҳолда гандраклаб юришию, кейин “буюк” салафийлар келиб ҳаммани ҳидоятга чақириб қўйиши ҳеч бир мантиққа тўғри келмайди. 
 
Маъсум зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу уммат ширкка қайтмаслигини айтиш билан бир қаторда залолат, жаҳолатда ҳам жам бўлмаслигини айтганлар. Аммо салафийларнинг даъвосига кўра уммат адашиб келаётган эмиш.
 
Бизга таъна қилаётган бу каби одамлар илмонийлардан кўп ҳам фарқ қилмайди. Мана кўринг, илмонийлар маломат қилиб, нақлий далилларга қотиб қолишган, ақлни биринчи ўринга қўйишмайди, ақлга катта ўрин ажратган файласуфларни сиқувга олишган, деб бизни айблашади. Ақлни нақлдан устун қўйишгани учун мўтазилани куч бериб олқишлашади. 
Илмонийлар буни ғарблик мусташриқлардан ўрганишган. Бу бузуқ фикрни аввал мусташриқлар эккан, сўнгра илмонийлар парваришлаб суғоришган. Илмонийлар фуқаҳоларимизга ва тўрт мазҳабга тош отиши табиий ҳодиса. Аммо ҳозирги кундаги кўп салафийлар ашъарий-мотуридийларга тил узатишда илмонийлардан ҳам ошиб тушишди. 
 
Эй салафийликни даъво қилиб чиқаётган одамлар! Бу умматни залолат ва бидъатда айблаб ўзинглар ҳам илмонийларнинг манҳажида юраётган бўлсангиз, уларга фикрий раддиялар бериб нима қиласизлар? Улардан аввал ўзингизга адоват қилинг. Маломат аслида улардан кўра сизларга муносиб. Зеро, улар сизларнинг йўлингиздан юришган. Ўзингизни одамларга олим кўрсатиб, уламолар, буюк имомларни жоҳилга чиқариб қўйган сиз эмасми? Китобларингизда “аҳли суннага хилоф келадиган залолат ва бидъат тоифалар мўътазила, жаҳмия, рофизалар...” деб, кетидан “жумладан, ашъарийлар (ё мотуридийлар) ҳам” деб ёзиб қўйганлар ҳам айни сиз эдингиз. Доим тортишиб юрадиганингиз, залолат ва куфрда айблайдиганингиз илмонийлардан сизларнинг қанчалик фарқингиз қоляпти? 

Доктор Аҳмад Муҳаммад Фозил,
Истанбулдаги Султон Муҳаммад Фотиҳ жомеъаси, исломий илмлар куллияси доктори

Ҳадис илми мактаби ўқитувчиси
Абдулбосит Абдулвоҳид ўғли таржимаси

МАҚОЛА