Савол: Боин талоқдан идда ўтирган аёлга ошкора совчи қўйса бўладими?
Жавоб: Динимизда инсоннинг қадри, унинг шаъни шу қадар юксакки, ҳатто вафот этган одамга ҳам тириклар каби ҳурмат сақланади. Шунинг учун бир киши вафот этса, унинг беваси эрининг, никоҳнинг ҳаққи-ҳурмати туфайли идда ўтиради. Бу иддадан мақсад фақатгина унинг ҳомиладор бўлган-бўлмаганини аниқлаш эмас. Бева қолган аёл эри билан бирга яшаган ҳаётининг ҳурмати учун ҳам идда ўтиради. Шунинг учун эри вафот қилгани учун идда ўтирган аёлга ошкора совчи қўйиш мумкин эмас. Бундай аёлга совчи қўйилса, мақсадни очиқ айтмай, ишора билан изҳор қилинади. Бу нарса шариатимизда таъриз деб аталади. Масалан, бева қолган аёлнинг акасига «Синглингизнинг иддаси тугаганда менга хабар қилинг», дейиш мумкин.
Эри бор, аммо ундан боин талоқ олган аёлларнинг масаласи ҳам худди шундай. Уларга ҳам очиқча совчи қўйиб бўлмайди. Совчи бўлиш учун идда тугашини кутиш керак. Шундан кейингина, агар ўзининг эри уни қайтариб олмаса, иддаси тугаб, боши очиқ бўлгандан кейингина унга совчи қўйса бўлади.
Раҳматуллоҳ САЙФУДДИНОВ,
Юнусобод тумани бош имом-хатиби,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси,
«Мирза Юсуф» жоме масжиди имом-хатиби
Жорий йилнинг 27 июнь куни Баҳоуддин Нақшбанд илмий-тадқиқот марказида “Тамаддун” лойиҳаси қўшма дастури асосида республика илмий-назарий конференцияси бўлиб ўтди.
Анжуманда Тошкент ислом институти, Имом Мотурудий Халқаро илмий-тадқиқот маркази, Мир Араб Олий мадрасаси, Жӯйбори калон аёл-қизлар ӯрта махсус ислом билим юрти ва Мир Араб ӯрта махсус ислом билим юрти ходимлари ва мутахасислар иштирок этдилар.
Конференцияда радикализм, такфирий гуруҳлар ва ёт фикрий талқинларга қарши курашда соф Нақшбандийлик тариқати, Мотуридийлик ақидаси ва Ҳанафийлик мазҳабининг ўрни беқиёс эканлиги алоҳида қайд этилди.
Иштирокчилар тасаввуф асло боқимондалик эмаслигини, аксинча, совет даврида инсонларни материалистик ҳаётга мослаштириш учун атайлаб сохта тариқатчилик ғоялари ёйилганини тарихий далиллар билан кўрсатдилар.
Диний қадриятларни тиклаш ва бағрикенгликни мустаҳкамлашни мақсад қилган ушбу нуфузли тадбирда Ўзбекистон уламолари билан бир қаторда хорижлик олимлар, жумладан, Бухоро давлат университети профессори Айман Усмон Аш-Шурайъий ва Туркиянинг Dicle университети ходими Mustafa Alagözoğlu ҳам ўз маърузалари билан иштирок этдилар.
Конференция якунида бугунги кун талабларидан келиб чиққан ҳолда бир қатор амалий таклифлар илгари сурилди. Жумладан, соф Нақшбандийлик манбаларини акс эттирувчи махсус рақамли платформаларни ишлаб чиқиш ва диний таълим муассасалари дастурларига тасаввуф фанларини чуқурлаштирилган ҳолда киритиш лозимлиги таъкидланди.
Шунингдек, ёшлар ўртасида меҳнатсеварликни тарғиб қилиш мақсадида “Даст ба кору дил ба ёр” (Қўлинг ишда, қалбинг Аллоҳда бўлсин) шиори остида яшаб ўтган Нақшбандия уламоларининг ҳаёт йўлини тизимли равишда ўргатишга катта эътибор қаратиш зарурлиги қайд этилди.