31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
Қуръони Карийм нозил бўлганига мана XIV аср бўлибдики, унинг маънавий озуқаси кўнгилларга ҳаёт бахш этмоқда. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда васфини келтирмаган бирор жабҳа йўқки, кундалик ҳаётда керак бўлмаса. Инсоннинг ибтидосидан то интиҳосигача шу буюк калом қамраб олган. Ҳар бир иш булутсиз осмондаги юлдузлар каби аниқ ва равшан тушунтирилган. Неча асрки шу дастурул амални маҳкам тутганлар муваффақият ва шарафдадирлар. Уларнинг энг шарафлиси оламлар сарвари Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар. Уларнинг хулқлари ислом эди, ул Зот тирик Қуръон эдилар. Ҳар бир ишларида Ҳикмат, ҳар бир сўзларида маъно бор эди.
Аллоҳ таоло "Қалам" сурасининг тўртинчи оятида: " Албатта, Сиз буюк хулқ узрадирсиз!", деб марҳамат килган. Ҳаммамиз яхши биламизки, ҳар бир жамият оила деб аталган пойдеворлардан иборатдир. Хўш, ислом пойдеворини қуришда буюк хулқ эгаси-Жанобимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қай йўлни тутганлар? Бу хонадон раҳбарлигини қай йўсинда олиб борганлар?
Асвад розияллоҳу анҳудан ривоят килинади: "Оиша розияллоҳу анҳодан: "Пайғамбар алайҳиссалом ўз аҳлларининг олдида нима қилар эдилар?", деб сўрадим. "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз аҳлларининг хизматида бўлар эдилар. Агар намоз ҳозир бўлса намозга чиқардилар. Ул Зот каттазанг киши эмас эдилар. Балки кўпинча ўз ишларини ўзлари бажарардилар", дедилар.
Умра розияллоҳу анхудан ривоят қилинади: "Оиша розияллоҳу анҳодан: "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уйларида нима қилардилар?", деб сўралди. Оиша онамиз: "Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам одамлардан бири эдилар. Кийимларини тозалар, қўйларини соғардилар", дедилар.
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай эдилар. Қўл остидагиларга ёрдам беришлик, улардан фойдаланишдан кўра Сарвари олам соллаллоҳу алайҳи васалламга маҳбуброқ эди.
Ул Зот ҳар бир завжаларига алоҳида муомала қилар эдилар. Ҳар бирининг дунёқараши, ёши, қизиқишларига аҳамият берардилар.
Имом Аҳмад ва имом Абу Довуд Оиша онамиз розияллоҳу анҳодан келтирган ривоятда қуйидагилар айтилади: "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам мен билан мусобақалашган эдилар. Мен ўзиб кетдим. Бир муддатдан сўнг менинг вазним оғирлашганда яна мен билан мусобақалашиб, мендан ўзиб кетдилар ва:" Ҳалиги билан биру бир", дедилар.
Барчамизга маълумки, Оиша онамиз Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бир ҳовлида истиқомат қила бошлаганларида тўққиз ё ўн ёшлар атрофида бўлганлар. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Оиша онамизнинг ёшларига мос шароит яратиб беришга уринар, уларнинг даражаларига тушиб муомала қилардилар. Ёшлари улуғ бўлишларига қарамасдан Оиша онамиз билан югуриш мусобақасини уюштирар, Ҳайит байрами муносабати билан ўтказилган томошаларни кўришни истаганларида кўтариб олиб томоша қилдирар, Оиша розияллоҳу анҳо билан уйнагани келган дугоналарига ижозат берардилар.
Улар ҳеч бир аёлларини ёмон кўрмас, жеркиб уларга озор бермас эдилар. Ҳаттоки улар вафотларидан сўнг ҳам уларни яхшилик ва ҳурмат ила ёдга олардилар.
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: "Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Хадийжа зикр қилинса, унга мақтов ва хаққига истиғфор айтишдан зерикмайдиган одатлари бор эди. Бир куни у зот уни яна эслаб қолдилар. Менинг рашким келиб:" Аллоҳ сизга ўша қари хотин ўрнига бошқасини берган", дедим. Бас, у зотнинг қаттиқ ғазабланганларини кўрдим. Ҳушим бошимдан учиб кетди. Ичимда:" Аллоҳим агар Росулингни ғазабини мендан кетказсанг, Энди ҳеч қачон уни ёмон зикр қилмайман", дедим. Менинг ҳолимни кўрганларида у Зот:" Нима дединг?! Аллоҳга қасамки, Аллоҳ менга унинг ўрнига ундан яхшироғини бермади. Одамлар менга куфр келтирганларида, у менга иймон келтирди. Одамлар мени ёлғончи қилганларида, у мени тасдиқлади. Одамлар мендан нарсаларини беркитганда, у молини мен учун сарфлади. Аллоҳ таоло менга бошқа аёллардан эмас ундан фарзандлар берди", дедилар.
Оналаримиз ичида энг биринчиси, исломга илк бош эгган аёл. Хадийжа розияллоҳу анҳони Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам доим эҳтиром билан эслар, қаттиқ ҳурмат қилар ва севардилар. Илк елкадошлари, уларни энг кўп қўллаб-қувватлаган соҳибалари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалбларидан чукур жой эгаллаган эдилар. Ана шундай буюк ҳурмат Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни умрларининг охирига қадар қалбларида яшади.
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларига юмшоқлик билан муносабатда бўлар ва уларнинг ғам чекмаслиги учун ҳаракат қилардилар.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:" Софияга Ҳафсанинг уни "Яҳудийнинг қизи", дегани етди. Бас у йиғлади. Сўнг у йиғлаб турганда олдига Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам кириб қолдилар ва:"Сени нима йиғлатди?", дедилар. "Ҳафса менга "Яҳудийнинг қизисан", деб айтди", деди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:" Сен набийнинг қизисан. Амакинг ҳам набий, эринг ҳам набий. У нима билан сендан ортиқ фахр қилар экан?", дедилар. Кейин у Зот:" Аллоҳдан қўрқ, эй Ҳафса!", дедилар.
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалблари тенги йўқ қалб эди. Ҳеч бир инсон хоҳ у аёл бўлсин, хоҳ эркак ул зотдан ёмонлик кўрмаган эди. Ўз яқинларига елкадош бўлган Росулимиз соллаллоҳу алайҳи васалламга битмас-туганмас саловоту дурудлар бўлсин. Бизни шундай зотнинг уммати қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин.
Нурия Жумаева
Мустақиллик байрами арафасида Ватан озодлиги йўлида курашган қаҳрамон аждодларимизни миннатдорлик билан ёд этамиз, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Давлатимиз раҳбари матбуот хизмати маълумотига кўра, уларнинг жасорати бугунги эркин ҳаётимиз ва миллий истиқлолимизнинг қадрини янада теран англатади.
28 август куни Шаҳидлар хотираси хиёбонига давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, уламолар, нуронийлар ва зиёлилар йиғилди.
Қатағон қурбонларини ёд этиш маросимида Президент Шавкат Мирзиёев иштирок этди.
Ватан фидойилари ҳақига Қуръон тиловат қилиниб, дуо ўқилди. Элга ош тортилди.
Хиёбондаги рамзий қабр ёнида ҳам Қуръон тиловат қилинди. Шу ерда давлатимиз раҳбарининг уламолар ва зиёлилар билан тарихий хотирани асраш, қатағон қурбонлари номини тиклаш ҳамда ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш масалалари юзасидан мулоқоти бўлди.
– Шу кунларда эл-юртимиз билан биргаликда мустақиллигимизнинг 35 йиллигини катта хурсандчилик билан кутиб оляпмиз, – деди Шавкат Мирзиёев. – Ўттиз беш йилдан буён ҳеч кимга қарам бўлмасдан, мана шундай тинч ва тиниқ осмон остида эркин ва фаровон яшаяпмиз. Бу – катта бахт, бебаҳо бойлик. Шундай улуғ кунларда истиқлол ва озодлик йўлида ҳалок бўлган қаҳрамон аждодларимизни эслаш, уларнинг хотирасига ҳурмат бажо келтириш – муқаддас бурчимиз.
Давлатимиз раҳбари фидойи аждодларимизнинг қаҳрамонлиги ҳеч қачон унутилмаслиги, уларнинг жасорати халқимиз учун ҳамиша маънавий куч манбаи бўлиб қолишини таъкидлади.
– Барча ислоҳотларимиз марказида турган “Инсон қадри учун!” деган эзгу ғоя жасур ота-боболаримизнинг руҳларини шод этиш, орзу-ниятларини рўёбга чиқариш бўйича ишларимизни янада кучайтиришни талаб этади. Бу азиз инсонлар хотираси қанча эъзозланса, бугунги тинч ҳаётимиз, миллий истиқлолимиз қадри шунча ошади, – деди Президент.
Кейинги йилларда қатағон қурбонлари хотирасини абадийлаштириш ва тарихий адолатни тиклаш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Шаҳидлар хотираси хиёбонидаги Қатағон қурбонлари хотираси давлат музейи тўлиқ реконструкция қилиниб, экспозицияси бойитилди, замонавий технологиялар билан жиҳозланди. Рақамли тизимлар ва сунъий интеллект ёрдамида кўргазмаларнинг таъсирчанлиги оширилди.
Қорақалпоғистон Республикаси ва барча вилоятларда ташкил этилган қатағон қурбонлари музейлари ҳам замон талаблари асосида жиҳозланди. Уларнинг фондлари дунёнинг турли нуқталаридан келтирилган ноёб ҳужжатлар ва фотосуратлар билан бойитилмоқда.
2021-2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси Олий суди томонидан қатағон қурбони бўлган 1 минг 200 дан зиёд юртдошимиз оқланди. Жорий йилда собиқ мустабид тузум даврида ноҳақ айбланиб, турли муддатларга қамалган ёки ўлимга ҳукм этилган яна 161 нафар ватандошимизнинг номи оқланди.
Сўнгги беш йилда жадид боболаримиз меросини ўрганишга бағишланган илмий-амалий анжуманлар мунтазам ўтказиб келинмоқда. Мустабид тузумда ноҳақ қурбон бўлган ватандошларимизнинг номлари аниқланиб, уларнинг фаолияти, илмий ва ижодий мероси ўрганилмоқда. Юзлаб, минглаб фидойи юртдошларимиз ҳақидаги маълумотлар китоблар, матбуот ва оммавий ахборот воситалари орқали халқимизга етказилмоқда.
Мулоқотда ўтган асрнинг 80-йилларида ҳам минглаб ватандошларимиз “пахта иши”, “ўзбек иши” деган сохта айбловлар билан сиёсий қатағонга учрагани қайд этилди. 1983-1990 йилларда 40 минг нафар ўзбекистонлик тергов қилиниб, 5 минг нафари жиноий жавобгарликка тортилган. Бугун бу борада ҳам тарихий адолат тикланмоқда. Бундай эзгу ишлар изчил давом эттирилиши таъкидланди.
Давлатимиз раҳбари дунёда қуролли можаролар ва сиёсий қарама-қаршиликлар кучайиб, улар бизга яқин минтақаларга ҳам кириб келаётгани ташвишли эканини таъкидлади. Бу юртимиздаги тинчликни қадрлаш, янада жипс ва ҳамжиҳат бўлиб яшашни талаб этади.
– Бизнинг йўлимиз – тинчлик, дўстлик ва ҳамкорлик йўли. Ўзбекистон ушбу йўлдан ҳеч қачон ортга қайтмайди, – деди Президент.
Бугун юртдошларимиз дунёнинг исталган мамлакатига эмин-эркин бориб келмоқда, Ўзбекистон барча давлатлар билан тенглик асосида ҳамкорлик қилмоқда. Бу мустамлакачилик занжирлари ва “пахта қуллиги”дан бутунлай озод бўлганимизнинг амалий ифодасидир.
Ҳаёт ва келажакни билим ҳамда маърифат асосида қуриш, узоқ-яқин мамлакатлар билан дўстона ҳамкорлик қилиш Янги Ўзбекистон тараққиётининг муҳим шарти экани таъкидланди. Буюк жадид боболаримиз бежиз миллатни уйғоқликка, билим ва маърифатга чақирмаган. Уларнинг кураш ва маърифат мактаби бугун ҳам ғоят долзарб аҳамиятга эга.
Шу боис, ёшларнинг сифатли таълим олиши, ватанпарвар инсонлар бўлиб вояга етишига катта эътибор қаратилмоқда. Сўнгги ўн йилда олийгоҳлар сони 77 тадан 205 тага етказилди, қабул квоталари мунтазам ошириб борилди. Жаҳондаги ТОП-100 таликка кирадиган олийгоҳларда 3 минг 500 дан зиёд фарзандимиз таълим олмоқда. Мактаб ва мактабгача таълим тизимларида ҳам муҳим ўзгаришлар амалга оширилмоқда.
– Ёшларни миллий ғурур асосида тарбиялашга алоҳида аҳамият беришимиз керак. Миллий ғурур – инсоннинг қалбини, юрагини, бутун вужудини куч-ғайратга тўлдирадиган қудратли куч. Миллий ғурури бор одам ҳеч қачон енгилмайди, – деди Шавкат Мирзиёев.
Пойтахтимизда Ислом цивилизацияси маркази барпо этилди, Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуаси бутунлай қайтадан бунёд қилинди, Марғилонда Бурҳониддин Марғиноний номидаги марказ ишга туширилди. Булар Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт йўли – тинчлик, дўстлик ва бунёдкорлик, билим ҳамда маърифат йўли эканини тасдиқлайди.
Сўнгги ўн йилда диний-маърифий соҳада амалга оширилган ислоҳотлар туфайли 100 мингдан зиёд юртдошимиз ҳожилик мақомига эга бўлди. Давлатимиз раҳбари диний жамоатчилик жамиятда меҳр-оқибат муҳитини мустаҳкамлаш, ёшларга тўғри тарбия бериш жараёнларида янада фаол иштирок этишига ишонч билдирди.
– Бугун мана шу табаррук масканда туриб, тинч-осойишта ҳаётимиз, эришаётган ютуқларимиз учун Яратганга беҳисоб шукроналар айтамиз. Мана шундай озод ва фаровон кунларни орзу қилиб, армон билан ўтган қаҳрамон ота-боболаримиз, жасур момоларимизнинг руҳлари шод бўлсин! Юртимиз тинчлик, тараққиёт ва фаровонлик диёри сифатида янада гуллаб-яшнасин! Аллоҳ таолонинг ўзи Ватанимизни паноҳида асрасин! – деди Президент.
Уламолар қатағон қурбонлари ва Ватан озодлиги йўлида жон фидо этган аждодларимиз руҳига дуо қилиб, юртимиздаги тинчлик-хотиржамлик, файзу барака барқарор бўлишини тиладилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 