31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
31 Август, 2026, 18 Рабиъул аввал, 1448
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Расулуллоҳ сололлоҳу алайҳи васаллам: “Албатта ҳар бир умматнинг амийни бордир. Албатта, бизнинг амийнимиз, эй уммат, Абу Убайда ибн Жарроҳдир”, дедилар”.
“Амийн” сўзи “Ўта ишончли, оманатли одам” деган манони англатади. Саҳобаларнинг ҳар-бирлари амаийндирлар. Аммо уларнинг ўзларига ҳос сифатлари бор бўлиб бошқалардан ажраб турган. Буни эса Расулуллоҳ сололлоҳу алайҳи васаллам билиб ўша сифат билан сифатлаганлар. Аллоҳнинг энг охирги ва энг мукаммал дини бўлмиш Исломга тобе умматнинг амийни бўлиш шарафига муяссар бўлган Абу Убайда ибн Жарроҳнинг сифатлари умр йўллари ҳақида малумот берамиз.
Абу Убайда ибн Жарроҳ розияллоҳу анҳунинг тўлиқ исмлари Омир ибн Абдуллоҳ ибн Ҳилол ибн Ухайб ибн Зобба ибн ал- Ҳарис ибн Феҳр ибн Моликдир. У кишининг насаблари Набий соллоллоҳу алайҳи васалламнинг насаблари билан Фиҳрда жамланади. У киши ислом оламида кунялари ва боболари Жарроҳнинг исми билан машҳур бўлганлар. Оталари мусулмон бўлмаган, оналари эса Умму Ғанам бинти Жобир ибн Абдуллоҳ ибн ал-Аъло ибн Омир ибн Умайра ибн ал-Вадия ибн ал-Ҳарис ибн Фиҳр мусулмон бўлган.
Абу Убайда ибн Жарроҳ розияллоҳу анҳу илк мусулмонлардан ҳисобланадилар. У киши Суҳайб Румий, Аммор ибн Ёсир, Усмон ибн Мазъун, Арқам ибн Аби ал-Арқамлар мусулмон бўлишларидан аввал мусулмон бўлган эдилар. Ҳабашистонга сафар қилганлар орасида ҳам бўлганлар, аммо у ерда оз муддат туриб Мадинага борганлар, Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам ёнларида туриб, Аллоҳ таолонинг йўлида жон фидолик қилганлар.
У киши Мадинага ҳижрат қилиб борганларида Кулсум ибн Ҳадмнинг уйига тушганар. Сўнгра Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам у кишини Муҳаммад ибн Маслама Ансорий розияллоҳу анҳуга биродар қилиб қўйдилар.
Бадрда у киши моҳир чавондоз эканликларини кўрсатганлар, Уҳуд кунини тарих ҳеч қачон унутмайди. У кун қанча йўқотишлар, қанча жон фидоликлар бўлгани ислом оламига маълумдир. Айни шу куни бизнинг қаҳрамонимиз ҳақиқий қаҳрамонликлар кўрсатганлар. Бу ҳақида бизга Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу сўзлаб берадилар:
“Уҳуд уриши куни Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам одамлардан ажраб, ёлғиз қолдилар. Мен биринчилардан бўлиб У зот томон юрдим, қарасам, бир одам У зотнинг олдиларида ҳимоя қилиб, уришмоқда: “Талҳа бўлса эди. Отам ҳам, онам ҳам унга фидо бўлсин! Талҳа бўлса эди. Отам ҳам, онам ҳам унга фидо бўлсин”, деб борсам, орқамдан Абу Убайда ҳудди қушдек учиб келди. Биргалашиб етиб борсак, Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларда Талҳа йиқилиб ётган экан.
Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам: “Биродарингизга қаранг, у ҳақлидир” дердилар.
Шу пайт Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламнинг яноқларига бир нарса келиб тегиб, дубулғанинг ҳалқасини киритиб юборди. Уни Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламдан чиқариб олиш учун борган эдим, Абу Убайда:
“Аллоҳ ҳайрингни берсин, Абу Бакр менга қўйиб бер”- деди ва ўша кирган нарсани оғзи билан чиқара бошлади. Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламга озор бермаслик учун тиши билан чиқаришга ҳаракат қилди ва чиқариб олди. Абу Убайданинг олд тиши синиб тушди. Сўнгра мен кейингисини олишга уринган эдим, Абу Убайда яна:
“Аллоҳ ҳайрингни берсин, Абу Бакр менга қўйиб бер”- деди. Яна тиши билан чиқариб олди. Абу Убайданинг яна бир олд тиши тушди.” Абу Убайда ибн Жарроҳ розияллоҳу анҳуни тушган икки тишлари умр бўйи у кишининг Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламга садоқатлари нишони бўлиб қўлди.
Абу Убайда ибн Жарроҳ розияллоҳу анҳуни таърифлаган ҳар бир киши “У киши узун бўйли, озғин, юзи очиқ, соқоли сийрак ва икки олд тиши тушган одам эди”, деб айтган.
Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу у кишини қуйидагича таърифалайдилар: “Қурайшдан уч киши одамлар ичида энг очиқ юзли, энг гўзал ҳулқли, энг собит ҳаёлидир. Улар сен билан гаплашсалар, ёлғон гапирмайдилар. Сен уларга гапирсанг, сени ёлғончи қилмайдилар. Улар- Абу Бакр Сиддиқ, Усмон ибн Аффон ва Абу Убайда ибн Жарроҳ” дедилар.
Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам бази сарияларга у кишини амр қилиб юборганлар, шу сариялардан бири Зул Қисса номли жойга юборилганларидир. Бу қўшинда 300 киши бор эди. Улар у ерда узоқ қолиб кетишди. Натижада уларда емиш қолмади. Шиддатли очлик етди. Ҳаттоки улар дарахт баргларини ейишди. Аммо Аллоҳ содиқ қулларини шундай ташлаб қўярмиди? Йўқ албатта! Аллоҳ таоло уларга денгиздан Анбар дейилгувчи балиқни отиб чиқариб берди. Улар бу балиқни еб ҳатто семириб ҳам қолишгани айтилган. Улар Мадинага қайтиб воқеани Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламга айтиб беришганда У зот ҳазил билан “Бизга ҳам олиб келмабсизда” деган эдилар.
Абу Убайда розияллоҳу анҳу етук одоб эгаси, буйруққа сўзсиз бўйсунувчи ҳодим эдилар. Ҳижрий 8-йили Жумадул аввал ойида Зотус Салолсил сарияси бўлиб ўтди. Бу сарияга муҳожирлардан Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумлар ҳам чиққан эдилар уларга бош этиб Абу Убайда ибн Жарроҳни тайин қилгандилар Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам. Умуман ўша сарияда мазкур икки улуғ саҳобийлардан ташқари, кўпгина катта муҳожир саҳобалар ҳам бор эдилар. Аммо Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам уларга бош этиб айнан Абу Убайда розияллоҳу анҳуни тайин қилишлари у кишини умматнинг амийни, Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларида фазли улуғ киши эканликларига яна бир ишора эди. У киши ҳусни хулқли, юмшоқ табиатли, тортишувни ҳуш кўрмайдиган, кўпчилик ғамини еювчи юксак фазл соҳиби эдилар.
Нажрондан элчилар келиб Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламга бизга талим берувчи бир амийн кишини юборинг деб илтимос қилдилар.
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Нажрон аҳли Набий соллолоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб: “Эй Аллоҳнинг Расули, бизга бир амийн кишини юборинг”, дедилар. Бас, У зот:
“Албатта, мен сизларга амийн кишини, амийн бўлганда ҳам, ҳақийқий амийнни юборурман”, дедилар. Одамлар ўша шарафга интилдилар. У зот Абу Убайда ибн Жарроҳни юбордилар”.
Бундан кўринадики Абу Убайда розияллоҳу анҳуда устозликнинг юксак намунаси бор эди. Бошқа бир ҳолатда ҳам Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам устозликка у кишини тавсия этганлар. Ва тарифлаб айтгандиларки “Мен таълимингни ва одобингни яхши қиладиган юбордим” деганлар.
Бир ривоятда келтирилишича Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламга ичимлик келтирилганда биринчи Абу Убайда ибн Жарроҳга узатдилар “аввал сен ич деб”. Бундан кўринадики у кишининг фазллари юксак даражада эканки, у ерда катта саҳобалар ҳам бўлсаларда Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам айнан у кишига аввал бериб “сен ич сендан кейин мен ичаман” деб айтгандилар.
Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам вафот этганларида одамлар кимни ҳалифа қилишни билмай туришганда, Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу “ Ёки Умарга, ёки Абу Убайдага байъат қилинглар” дедилар. Аммо Абу Убайда розияллоҳу анҳунинг ўзлари ихтилофни олдини олиб ҳақли ҳалифанинг номзодини ёқлаб чиқдилар.
Ҳалифалар даврида ҳам у киши ўз фазллари ва ҳизматлари билан ислом умматига кўп фойдалар берганлар. Абу Бакр Сидддиқ розияллоҳгу анҳу даврларида у кишига кўп маслаҳатлар берганлар. У киши тақвода собит турган, динга ҳизмат қилишни шараф билган, ҳар ишда Аллоҳга яқинликни аввалга қўйган, қалби пок саҳий, қўли очиқ, охиратни дунёдан устун қўйган, қўлига тушган нарсани эҳсон қилишни севувчи зоҳид эдилар.
У киши Умар розияллоҳу анҳу даврларида Шомга волий эдилар. Шомга вабо тарқалган бир пайтда Умар розияллоҳу анҳу у кишига мактуб юбориб шундай дегандилар; “ Менинг сенга ҳожатим бор. Сенда бошқа ҳечким уни ҳал қилолмайди. Агар ушбу мактубни олсанг кечаси бўлса, кечаси, кундузи бўлса кундузи йўлга чиқ” дейдилар. Аммо Абу Убайда розияллоҳу анҳу мўминлар амирининг нияти у кишини вабо тарқаган ҳудуддан чақириб олиш эканини билиб қуйидагича жавоб ёзадилар.
“Эй мўминларнинг амири, менга тушган ҳожатингни билдим. Мен мусулмонлар лашкари ичидаман. Уларга етган нарсадан ўзимни четга олмоқчи эмасман. Аллоҳ менинг ва уларнинг ҳақида Ўз ҳукмини қилмагунча улардан ажрамоқчи эмасман. Қачон мактубим сенга етса, мени талабингдан ҳалол эт. Мени қолишимга изн бер”, дедилар.
Мактубни олган Умар розияллоҳу анҳу қаттиқ йиғладилар. Билдиларки вабо энг яқинлари, умматнинг амийни, амирул-умаро, содиқ ҳодим, ҳар лаҳза дин учун яшовчи бўлган маслаҳатчиларига ҳам етмай қолмас экан. Ҳа Умар розияллоҳу анҳуни йиғлатган мактубдан ҳеч қанча ўтмай вабо у кишига етди. Ҳолатлари оғилашиб ётиб қолганларида у киши мусулмонларни чақириб қуйидагича маруза қилдилар.
“Намоз ўқинглар, закотни беринглар, рамазон рўзасизни тутинглар, садақа қилинглар, ҳаж ва умра қилинглар. Бир-бирингизга ва амирларингизга насиҳат қилинглар, уларни алдаманглар. Дунё сизларни ҳалок қилмасин. Ўлим ҳақ, Аллоҳ таоло бани одамга ўлимни ёзгандир. Одамларнинг энг фаросатлиси Ўз Роббисига итоаткорроқ бўлгани, қайтар кун учун кўпроқ амал қилганидир.” дедилар.
Шундан сўнг ҳижрий 18-йили бошларида Урдун шахрида вафот этдилар, қабрлари ҳам ўша ерда. Бу ҳабарни эшитган Умар розияллоҳу анҳу қаттиқ йиғладилар ва узоқ дуо қилдилар. Жанозаларини Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳу ўқидилар. Жаноза олдидан одамларга ҳутба қилиб:
“Эй мусулмонлар, сизлар бир кишида фожеага учрадингиз. Мен ундан кўра қалби яхшироқ, ёмонликдан узоқроқ, кўпчиликка ҳайрни яхши кўрадиганроқ, одамларга насиҳатгўйроқ одамни кўрмаганман”, дея оламан.” дедилар.
Умар ибн Ҳаттоб розияллоҳу анҳу ўлим тўшагида ётганларида, одамлар ўзларидан кейинги ҳалифа ким бўлишини сўраганларида:
“Агар Абу Убайда ибн Жарроҳ тирик бўлганида, ўшани ҳалифа қилар эдим. Агар Роббим мендан у ҳақида сўраса, “Аллоҳнинг амийни, ва Унинг Расулининг амийнини ҳалифа қилиб қўйдим”, дер эдим”, дедилар.
Қаҳрамонимиз ҳардам бўлсин Аллоҳнинг умматини оғир вазиаятда қолдиришни ёқтирмасликларини яна бир бор исбот қилганлар. Аллоҳ таоло икковларидан ҳам рози бўлсин.
****
Сиз уммат амийни, Расул ишончи,
Сизни деб Умарлар йиғлаган узоқ.
Сиз жаннат аҳлисиз ҳаётлигида,
Амийн сифатини олган йўлбошчи.
Фазилатда тенгсиздир, ҳайрда олий,
Абу Бакрлар ҳам тан олган сизни.
Умматга буюк дарс ҳаёт йўлингиз,
Муозлар ҳам йиғлаб қолди ортиздан.
Денгиз бўйларида излари қолган,
Анбарлар бахслашган сизга интилиб.
Шомнинг кўчалари ҳамон соғинар,
Адолат, саҳоват, соҳибин излаб.
Расулин севгисин қозонган инсон,
Умматнинг амийни бўлолган ўзиз,
Амир-ул умаро барча амирга,
Сиз етук устозсиз шогирдлар учун.
Насабда Набийга туташган амийн,
Фазлда Умарга тенглашган амир.
Ҳатто Алоҳ сизни суйган бир ортиқ,
Сиз уммат амийни, Аллоҳ ишончи.
Тишларин йўқотиб шарафлар кўрган,
Расулига сўзсиз итоат этган.
Бу қандай мақомки сизда топилган,
Расулим сизга деб сувлар илинган.
Оҳ, қандай фазлки сизда жамланган,
Расулим сизни бир бошқача суйган.
Барча саҳобалар шараф деб кўрган,
Амирсиз, ажиб бир хулқли амийнсиз.
Манбалар асосида
Имом Бухорий номидаги Тошкент Ислом Институти
2-В курс талабаси Юнусхўжа Орифахон тайёрлади.
“Янги Ўзбекистон” газетасининг шу йил 27 август кунги 175-сонида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий, “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени соҳиби Шайх Нуриддин ХОЛИҚНАЗАР ҳазратларининг “Қадр-қимматимиз улуғланаётган юрт” номли мақоласи чоп этилди.
Эзгулик, бағрикенглик марказига айланаётган мамлакатимизда диний-маърифий соҳада эришилаётган тарихий ютуқлар эътирофига бағишланган қиёсий-таҳлилий мақоланинг тўлиқ матни билан қуйида танишишингиз мумкин:
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Бутун халқимиз томонидан катта шодиёна қилинаётган, ўз тақдирини шу азиз Ватан тақдири билан боғлаган қирқ миллионга яқин юртдошимиз қалбини чексиз фахр-ифтихор туйғуларига тўлдираётган мустақиллик байрами – истиқлолимизнинг 35 йиллик айёми билан барчани чин қалбимдан муборакбод этаман.
Аллоҳ таолога беҳисоб шукрки, мамлакатимизда сўнгги йиллардаги жадал ва кенг кўламли ислоҳотлар қаторида эътиқод эркинлигини таъминлаш ҳамда мўмин-мусулмонлар эмин-эркин тоат-ибодат қилиши учун яратилаётган шароитлар янги босқичга кўтарилди.
Бунёдкорлик ва маънавий тикланиш солномаси
Сўнгги ўн йиллик солномасига қарайдиган бўлсак, юртимизнинг ҳар бир ҳудудида улкан бунёдкорлик ишларига гувоҳ бўламиз. Уларнинг энг маҳобатлилари, шубҳасиз, пойтахтимиздаги Ислом цивилизацияси маркази ва Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуасидир.
Бундан 9 йил олдин Ислом цивилизацияси марказини барпо этиш ҳақида махсус қарор қабул қилиниб, амалий ишлар бошланган эди. Ниҳоят жорий йилда қадимдан Тошкентнинг маънавий маркази бўлиб келган Ҳазрати Имом мажмуаси ёнида миллий руҳ ва замонавий шароитларга эга муҳташам иншоот барпо этилди. Марказнинг асосий зали, таъбир жоиз бўлса, қалби, ҳеч шубҳасиз, муқаддас Қуръон залидир. Бу ерда дунёдаги энг қадимий Ҳазрати Усмон Мусҳафи юксак мақомига яраша муносиб ўрин топди.
Бу масканда Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳам янги қароргоҳига эга бўлди. Президентимизнинг оқ фотиҳаси билан биз ҳам шу ерда фаолиятимизни давом эттиряпмиз.
Имом Бухорий мажмуаси қурилиши 2019 йилда бошланган эди. Қарийб 45 гектар майдонни қамраб олган ҳудудда улкан мақбара, 10 минг кишилик масжид, инновацион музей, кутубхона, меҳмонхоналар ва бошқа зарур инфратузилма иншоотлари барпо этилди.
Шу муаззам мажмуа фойдаланишга топширилаётганида хаёлимга бир фикр келди. Биласиз, Имом Бухорий бобомиз илм талаб қилиш йўлида қанча машаққатлар чекиб дунё кездилар. Буюк муҳаддис бўлиб Ватанимизга қайтиб келдилар. Лекин унга ҳозиргидек эътибор, эҳтиром, эъзоз кўрсатилмаганди. Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Имом Бухорий ҳазратларининг бой илмий меросини юксак даражада қадрлаш ва тарғиб этишга янги босқичда кенг имкониятлар яратилди. Ҳозир бутун ислом олами, барча мусулмонлар шу мажмуага талпинмоқда.
Шунингдек, Фарғонадаги Бурҳониддин Марғиноний янги мажмуаси, Намангандаги Султон Увайс Қараний зиёратгоҳи, Андижон бош масжиди, Сурхондарёдаги термизийлар мақбаралари, Қашқадарёдаги Абу Муин Насафий зиёратгоҳи, Бухородаги Мир Араб олий мадрасаси, Нукусдаги Имом Эшон Муҳаммад, Урганчдаги Охун бобо масжидлари, Тошкентдаги Сузук ота, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф масжид-мажмуалари, Тошкент вилоятидаги Зангиота зиёратгоҳини ҳам санаб ўтиш мумкин.
Юртимизнинг шаҳару қишлоқларида, энг чекка ҳудудларида 130 тага яқин янги масжид очилди. 500 дан зиёд жоме бутунлай қайтадан бунёд этилди. 3 та олий ва 1 та ўрта махсус мадраса ташкил этилди. Жумладан, 500 йиллик тарихга эга Мир Араб олий мадрасасининг тарихий мақоми тикланди ва уни дунёга машҳур ал-Азҳар мажмуаси даражасига етказиш ишлари давом этмоқда.
Самарқандда Ҳадис илми мактаби, Сурхондарёда Имом Термизий номидаги ислом институти, шунингдек, Имом Термизий номидаги ўрта махсус ислом таълим муассасаси фаолият бошлади. Тошкент ислом институтида магистратура ташкил қилиниб, бу йил илк битирувчилар соҳанинг нуфузли идораларида меҳнат фаолиятига киришди.
Қуръони карим ва тажвид ўқув курслари сони 30 дан ошди. Машғулотларни 100 мингдан зиёд тингловчи якунлаб, Аллоҳнинг каломини ўқиш бахтига эришди. Бундан ташқари, интернет орқали онлайн қироат сабоқлари йўлга қўйилди.
Диний идорамиз ҳузурида Марказий Осиёда ягона бўлган Фатво маркази ташкил этилди. Бу ерда диний уламоларимиз ҳар йили юртдошларимизнинг 300 мингдан ортиқ саволига жавоб бериб келмоқда. Эътиборлиси, ишлаш ё ўқиш мақсадида чет давлатда бўлиб турган ватандошларимизнинг саволларига мобил илова ва ижтимоий тармоқлар орқали ҳам жавоб бериш имконияти яратилган.
Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий ва Баҳоуддин Нақшбанд номидаги 4 та халқаро илмий-тадқиқот маркази таъсис этилиб, нодир илмий-маърифий асарлар тадқиқ қилинмоқда.
Зиёрат ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш
Ҳаж ва умра сафарларига кенг йўл берилди. Ҳаж квотаси 3 баравар, яъни 5 мингдан 15 мингга кўпайган бўлса, умрага қўйилган квота чекловлари олиб ташланди. Натижада ҳар йили 1 миллионга яқин ҳамюртимиз Аллоҳнинг байтини зиёрат қилишга муваффақ бўлмоқда.
Бу йилдан бошлаб Президент ҳожилари дастури жорий этилиб, эл-юртимизга сидқидилдан хизмат қилган 100 нафар юртдошимиз ҳаж сафарига имтиёзли бориб келди.
Рамазон ойи, икки ҳайит байрами ҳақиқий маънода катта айёмга айланди. Бу муборак саналарни Президент қарори билан кенг нишонлаш дунё мамлакатлари тажрибасида йўқ. Айниқса, жорий йилги айёмларда давлатимиз раҳбари ташаббуси билан амалга оширилган улкан воқеликларни алоҳида таъкидлаш керак: Рамазон ойида 1 триллион 100 миллион сўм, Қурбон ҳайитида 700 миллиард сўм маблағ хайрия ишларига йўналтирилди.
Диний соҳа ходимларига бугунгидек эътибор, ижтимоий, моддий қўллаб-қувватлаш илгари кузатилмаган эди. Айниқса, 15 уламонинг Имом Бухорий ордени билан мукофотланиши тарихий воқеа бўлди.
Имом-хатибларимиз хорижий тажриба алмашиш ва малака ошириш учун чет давлатларга бормоқда. Хусусан, АҚШ, Россия, Буюк Британия, Европа мамлакатлари, Саудия Арабистони, Миср, БАА, Туркия, Жанубий Корея сингари давлатларда малака ошириш курслари, Қуръони карим хатмлари, диний-маърифий суҳбатларда иштирок этмоқда. Албатта, бундай юксак эҳтиром ва кенг имкониятлар қалбларимизда чексиз шукроналик туйғусини уйғотади. Зеро, Аллоҳ таоло Қуръони каримда шукр қилувчиларга неъматларини янада зиёда этишни ваъда қилиб, бундай марҳамат қилади:
“Ва Роббингиз сизга: “Қасамки, агар шукр қилсангиз, албатта, сизга зиёда қилурман. Агар куфр келтирсангиз, албатта, азобим шиддатлидир”, деб билдирганини эсланг” (Иброҳим сураси, 7-оят).
Ушбу илоҳий ваъдага мувофиқ, тинч ва фаровон кунларимизнинг қадрига етиш, юртимизда амалга оширилаётган хайрли ва эзгу ишларга шукроналик келтириш неъматларнинг бардавом ва янада зиёда бўлишига сабабдир. Зотан, шукр фақат тилда эмас, балки меҳр-оқибат, саховат ва эзгу амалларда намоён бўлиши билан ўз маъносини топади.
Буюк саодатнинг ифодаси
Мамлакатимиздаги очиқлик сиёсати натижасида Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг ислом олами билан алоқалари ривожланмоқда. Халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик мустаҳкамланди. Туркий давлатлар муфтийлари кенгаши, Абу Даби тинчлик форуми, Халқаро мусулмон уламолари кенгаши, Мусулмон донишмандлар кенгаши, Исломий фиқҳ академияси, Ислом олами уюшмаси, Подшоҳ Салмон номидаги Ҳадиси шариф академияси ва Халқаро ислом фиқҳи академияси каби нуфузли ташкилотлар шулар жумласидан.
Яқинда мамлакатимизда I халқаро ислом цивилизацияси форуми ўтказилди. У бутун дунё эътиборини яна бир бор Ўзбекистонга қаратди. Форум доирасида кўплаб нуфузли олимлар, уламолар юртимизга ташриф буюриб, амалга оширилаётган ижобий ўзгаришларнинг шоҳиди бўлди.
Юртимиздан етишиб чиққан буюк мутафаккир алломаларнинг ҳаёти ва илмий меросини ўрганиш юзасидан 600 дан ортиқ китоб, монография, рисола, роман нашр қилинди.
Умуман олганда, инсон қадрини улуғлашга қаратилган халқпарвар сиёсат аҳолининг турмуш сифатини янада ошириш, илгари адашган йўлидан қайтиб, соғлом ҳаёт кечириш йўлини танлаган шахсларни афв этиш каби савобли ишларда намоён бўлаётир.
Буларнинг бари Аллоҳ таолонинг инояти билан эришилган истиқлол шарофатидандир. Тикланган маънавий қадриятлар, кенг очилган эътиқод имкониятлари янги Ўзбекистонда инсон қадри нақадар юксак даражага кўтарилганининг ёрқин мисолидир. Бу ишлар маърифат, бағрикенглик ва эзгулик тамойиллари атрофида бирлашган халқимизнинг келажакка ишончини янада мустаҳкамлайди.
Зеро, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз таълимотларида инсон учун энг улуғ саодат тинчлик-осойишталик, тансиҳатлик ва хотиржамлик эканини алоҳида таъкидлаганлар:
“Сизлардан ким аҳли-оиласи тинч, тани соғ ва бир кунлик егулиги бор ҳолда тонг оттирса, гўёки унга бутун дунё тўлалигича берилибди” (Имом Термизий ривояти).
Бугун юртимизда ҳукм сураётган тинчлик ва эмин-эркинлик мана шундай улуғ саодатнинг амалий ифодасидир.
Аллоҳ таоло жонажон Ватанимиз истиқлолини абадий, тинчлигимизни барқарор айласин! Юртимиз ривожи ва халқимиз фаровонлиги йўлида сидқидилдан хизмат қилаётган Президентимиз ва барча мутасаддиларга куч-ғайрат, мустаҳкам соғлиқ ва улкан зафарлар ёр бўлсин. Эл-юртимиз аҳил-иноқлиги, хонадонларимизнинг қут-баракаси ҳеч қачон аримасин!
Шайх Нуриддин ХОЛИҚНАЗАР,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий, “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени соҳиби
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 