Минога келгач тош отиш бошланади. Ҳайитнинг 1 – куни етти дона тош отилади. Тошни Муздалифадан ё хоҳлаган бошқа жойдан териб олса бўлади. Тош ҳажми нўхатдек бўлади. Тош олдин отилган бўлмаслиги керак. Тош отиш Иброҳим (а.с) дан қолган бўлиб, у зот ўғлини қурбонликка сўйишга олиб кетаётганларида шайтон иғво қилмоқчи бўлганда, Иброҳим а.с. уни тош отиб қувган.
Ҳайитнинг 1 – куни Жамратул ақобада тош отилади. У жамратул кубро, жамратул ухро деб ҳам аталади. Тош ақобадан беш газ узоқликдан туриб, бармоқларнинг учи билан отилади. Ҳар бир тош “Аллоҳу акбар” деб отилади. Тош агар махсус жойга тушмаса, қайта отиш вожиб бўлади. Биринчи тошни отган заҳоти “талбия”ни тўхтатади. Тош отиш вақти субҳи содиқдан, кейинги куннинг субҳигачадир. Тош отган заҳоти у ердан кетиш керак бўлади. Кейинги кун субҳигача отилмаса, жонлиқ сўйиш вожиб бўлади. Кечаси отиш макруҳ. Аммо аёллар, қарилар, касаллар кечаси отгани афзал. Тош отаётган жой 2 қаватли бўлиб, қайсидан отса ҳам бўлаверади.
Узрли кишиларни тошини бошқа отса ҳам бўлади, фақат аввал ўзиникини отиши шарт. Тош отилгач, ифрод ҳажни ният қилган киши соч олдиради. Лекин у агар қурбонлик қилмоқчи бўлса, аввал қурбонлик қилиб кейин сочини олдиради. Қирон, Таматтуъдагилар шундай қилиши шарт. Энди эҳромда ман қилинган ишларнинг аёллардан бошқаси ҳалол бўлади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Тилла тақинчоқлардан закот чиқаришни тушунтириб берсангиз. Айрим танишларим тақинчоқлардаги соф тилладан чиқарилади дейишмоқда. Улар ChatGPT дан олган жавобларида 585 пробали тилла занжирнинг ҳаммаси ҳам тилла эмас. Унинг 58,5 % тилла, қолгани эса, бошқа металл бўлади. Ундаги соф тилла ҳисобланиб закоти берилади, дейилган экан. Бу жавоб қанчалик асосли?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Аввало, шаръий масалалар сунъий интеллектдан сўралмайди, балки шу соҳани яхши билувчи аҳли илмдан сўралади. Бу ҳақда ижтимоий тармоқдаги саҳифаларимизда батафсил жавоблар қўйилган. Тилладан ясалган тақинчоқлардаги закот беришнинг шаръий қоидаси шуки, улардаги тилла миқдорининг оз ёки кўплигига қаралади. Агар тақинчоқ таркибининг кўп қисми (50% дан зиёди)ни тилла ташкил этса, тақинчоқ бутунлай тилла деб эътиборга олинади ва унинг умумий вазнидан закот чиқарилади. Масалан, 585 пробали, 85 гр тилла занжири бор мусулмонга мазкур тақинчоқдан закот бериш фарз бўлади. Чунки тақинчоқдаги тилла миқдори бошқа металларга қараганда кўп (58,5%) бўлгани учун тўлиғича тиллага ҳукм қилинади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.