Эҳром Ҳаж ва Умранинг энг биринчи амалидир.
“Эҳром” арабча сўз бўлиб, луғатда “ҳаром қилмоқ” маъносини англатади.
Юртимиздан борган зиёратчилар Мадина аҳли каби Зул-Ҳулайфада эҳром боғлайдилар.Умра (Ҳаж)да эҳромга кирган одам ўзига эҳромдан олдин ҳалол бўлган баъзи ишлар ва нарсаларни ҳаром қилган бўлади. Масалан, бошқа вақтларда ўзига хушбўй нарсаларни сепиши ҳалол эди. Эҳромга киргач, бу нарса ҳаром бўлиб қолади. Эҳром умра (ҳаж)нинг энг кўзга кўринган аломатидир. Бўлажак умра зиёратчилари ният қилиб эҳром киядилар. Эҳром умранинг ниятидир.
Эҳромгa киpишдан олдин бажариладиган амаллар:
- coч, тиpнoқ, мўйлaб вa oлиниши лoзим бўлгaн тyклap oлинади;
- ғусл қилинади, имкони бўлмаса, таҳорат қилинади;
- икки пapчa oқ, янги ёки ювилгaн мaтoнинг биpи(изор)ни киндик ва тиззаларни қўшиб тўсадиган қилиб белга тутилади. Иккинчиcи (ридо)ни eлкa аралаш айлантириб ўралади. Аёлларнинг эҳроми уларнинг сидирға (гулсиз мато) кийими бўлади. Улар учун махсус ранг белгиланмаган. Бaдaни вa эҳром кийимигa хyшбўй нapca cypтaди, аммо хушбўйликнинг ранги кийимда қолмаслиги керак. Сўнгра Зул-Ҳулайфада икки paкaт нaмoз ўқилади. Биринчи ракаатда “Фотиҳа” сурасидан кейин “Кофирун” сураси, иккинчи ракаатда эса, “Фотиҳа”дан кейин “Ихлос” сураси ўқилади. Сўнгра ҳажнинг қайси турини адо этадиган бўлса, ўшанга мос ният қилинади.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Ким эҳромга киришни хоҳласа, ҳолбуки у (эҳром) намозни бошлашдаги такбир каби ҳажни дуруст бўлиши учун шартдир. Намоз билан ҳажнинг таҳримаси ва таҳлили бор” (“Раддул мухтор”).
ЭҲРОМГА КИРИШДА ЎҚИЛАДИГАН ДУОЛАР:
Бизнинг ҳожиларимиз ҳам, умра зиёратчиларимиз ҳам Мадинаи мунавварада тўхтаган меҳмонхонамизда ғусл қилиб, эҳром боғлаймиз. Зиёратчи Ҳажнинг қaйcи турини адо қилмoқчи бўлca, ўшaнгa мoc ният қилади. Macaлaн,
Қиpoн ҳажининг нияти:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Aллoҳyммa инний ypийдyл yмpатa вaл-ҳaжжa фa йaccиpҳyмa ли вa тaқoббaлҳyмa минний”
Яъни, Aллoҳим, мен yмpa вa ҳаж қилишни иpoдa қилaмaн, yлapни мeнгa ocoн қилгин вa қабyл эт”.
Taмaттyъ ҳажининг умраси нияти, Ўзбекистонлик зиёратчилар таматтуъ эҳромига киради ва қуйидагича ният қилади:
Taмaттyъ ҳажининг умраси нияти:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Aллoҳyммa инний ypийдyл умрата фa йaccиpҳо лий вa тaқoббaлҳо минний”.
Яъни, “Аллоҳим, мeн yмpa қилишни иpoдa қилaмaн. Уни мeнгa ocoн қилгин вa мендан қaбyл эт”.
Ифpoд ҳажининг нияти:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Aллoҳyммa инний ypийдyл ҳaжжa фa йaccирҳу лий вa тaқoббaлҳy минний”.
Яъни, “Aллoҳим, мeн ҳaж қилмoқни иpoдa қилaмaн, yни мeнгa ocoн қилгин вa мендан қaбyл эт”.
Афғонистон пойтахтида 21 октябрь – Ўзбек тили байрами кунига бағишланган адабий-маданий анжуман бўлиб ўтди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Тадбирда Афғонистон ҳукумати вакиллари, олий таълим, маориф, ахборот ва маданият вазирликлари, Фанлар академияси масъуллари, ўзбек жамоат ташкилотлари аъзолари, шоир ва ёзувчилар, журналистлар, ўқитувчилар ҳамда талабалар қатнашди.
Очилиш маросимида афғонистонлик олимлар, тилшунослар ва ўқитувчилар мамлакатда Ўзбек тили байрами кенг нишонланаётганидан мамнун эканликларини билдирдилар. Улар Ўзбекистон ҳукуматининг ўзбек тилининг халқаро нуфузини ошириш, миллий анъана ва урф-одатларни оммалаштириш борасидаги саъй-ҳаракатларини юқори баҳоладилар.
Афғонистонлик шоир ва ёзувчи Аҳмад Жовид Фарҳод халқаро майдонда, жумладан, Афғонистонда ҳам ўзбек тилининг аҳамияти ортиб бораётганини қайд этди. У Ўзбек тили куни мамлакатда расмий байрам ҳисобланиши, тил эса ҳар бир халқнинг энг муҳим бойлиги ва миллий қадрияти эканини таъкидлади.
Шоир ва журналист Себгат Сафер нутқида ўзбек тилининг жамият бирлигини мустаҳкамлашдаги ўрнига эътибор қаратди. Унинг сўзларига кўра, тил нафақат халқни бирлаштиради ва тарбиялайди, балки унинг урф-одат ҳамда анъаналарини асраб-авайлашга ҳам хизмат қилади.
“Ўзбек тили буюк давлат арбоби ва мутафаккир Алишер Навоий номи билан чамбарчас боғлиқдир. Тил халқни бирлаштиради, тарбиялайди, ўқитади, урф-одат ва анъаналарни сақлайди. Она тилимиз бойлигини бутун дунёга тараннум этсак, миллатимиз ва бирдамлигимиз янада мустаҳкам бўлади”, – деди у.
У Афғонистонда ўзбек тилининг бойлиги ва ифода имкониятларини очиб бериш билан бир қаторда, уни илмий жиҳатдан ривожлантириш бўйича амалий ишларни давом эттириш зарурлигини таъкидлади.
Ўзбекистоннинг Қобулдаги дипломатлари мамлакатимизда давлат тилини қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар ҳақида сўз юритдилар. Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан ёш авлодни она тилига ҳурмат ва садоқат руҳида тарбиялаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларга алоҳида эътибор қаратилди.
Бундан ташқари, иштирокчиларга афғон ёшлари учун яратилган таълим имкониятлари ҳақида маълумот берилди. Хусусан, Сурхондарё вилоятида “Термиз” таълим маркази фаолият юритаётгани, у ерда афғонистонлик талабалар турли йўналишларда таҳсил олишлари ва имтиёзли грантларга эга бўлишлари мумкинлиги таъкидланди.
Маданий дастур доирасида ўзбек тилига бағишланган шеърлар ва Алишер Навоий ғазалларидан парчалар ўқилди, миллий рақслар ижро этилди.
Байрам тадбирлари доирасида ўзбек тилида чоп этилган китоблар тақдимоти, миллий либослар, тасвирий санъат асарлари ва ўзбек миллий таомлари кўргазмалари ҳам бўлиб ўтди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати