Абу Довуд Сулаймон ибн Ашъас ибн Исҳоқ ал-Аздий Сижистоний ҳужжат билан ҳукм қилувчи, ҳуффозларнинг саййиди, ҳадисларни таҳлил этувчи «Китоби Саҳиҳ» деб тан олинган олти муҳаддиснинг биридурлар. Нисбатлари Басра қишлоқларининг бири бўлган Сижистонгадир.
Бу зот 202 ҳижрий сана Басрада таваллуд топдилар. Ҳадисларни тўплашда Ироқ, Хуросон, Шом, Миср, Арабистон Жазираси каби юртлардаги уламолар ҳузурида бўлиб чиқдилар. 221 ҳижрий санада Куфага сафар қилдилар ва ана шу ердаги кишилардан ҳам ҳадисларни эшитиб ривоят қилдилар.
Уламолар бу зотда бўлган сифатларни кўп зикр қилишади. Амр ибн Али Боҳилий: «Имом Абу Довуд дуоси ижобат бўлувчи кишилардан эдилар»-деб айтади. Муҳаммад ибн Саъд Зуҳарий: «Бу зот обид, тақволи, фозил, солиҳ, пок кишилардан эдилар»-деб айтади. Абу Ҳотим ар-Розий: Бу зотдек тазарруъли ва бу кишидек ҳужжати ишончли кишини кўрмаганман» - деган.
Абу Довуднинг «Сунан» китоблари тўғрисида ҳам уламолар ғоятда мақтов фикрлар билдиришган: Закариё Соний айтади: «Қуръон Исломнинг асли, «Сунани Абу Довуд» Исломнинг аҳдидир». Улуғ зотлардан Хаттобий: «Бу китоб иккита саҳиҳ китобдан кўра фақиҳроқ ва ҳадис илмида бунинг сингари китоб тасниф этилмаган» -деб айтади.
Имом Абу Довуд ҳаммаси бўлиб 50000 ҳадис ривоят қилиб, булардан 4800-та саҳиҳ ҳадисни «Сунан» китобларига киритдилар. Имом Абу Довуднинг «Сунан» китобларига кўплаб шарҳ ва мухтасарлар ёзилди.
Бу зот ҳадисларни Муслим ибн Иброҳим, Сулаймон ибн Харб, Абу Умар Ҳавзий, Абу Валид Тайолисий, Абу Муаммар ал-Муаққад, Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий, Аҳмад ибн Ҳанбал, Усмон ибн Шайба, Амр ибн Авн, Ҳишом ибн Аммор Димашқий, Рабийъ ибн Нофиъ Ҳалабий, Аҳмад ибн Солиҳ Мисрий ва бошқа бир нечта жамоат кишилардан эшитдилар.
Имом Абу Довуддан Термизий, Насаий, ўғиллари Абдуллоҳ, Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳорун, Али ибн Ҳусайн ибн Абд, Муҳаммад ибн Муҳаммад ад-Даврий, Исмоил ибн Муҳамад Саффор, Аҳмад ибн Салмон Нажжор ва бошқа бир неча кишилар ривоят қилишди.
Имом Абу Довуд ҳижратнинг 275 йили, Шаввол ойининг 16-кунида Басрада вафот этдилар.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Бадавлат инсонларнинг бири айтади: "Мени алоҳида ҳиссиётлар бошқармайди. Чунки мен дунёдаги энг бадавлат инсонман. Оддий ҳаётда, кичик бир уйда аёлим билан яшайман. Спиртли ичимликлар ичмайман, чекмайман. Суратлари газеталарни тўлдириб юборган, соҳиллардаги қасрларда яшайдиган, ҳаётлари шовқин суронли бўлган ва никоҳлари гўзал қизлар билан бўладиган миллиардерлар ҳаётига ошиқ бўлмайман. Уларнинг бу никоҳлари одатда эвазига миллионлаб доллар бериладиган ажралиш билан тугайди.
Ўз ишимни севаман, у билан бахтлиман. Кўпинча иш жойимда ейиш учун таомимни олиб кетаман. Қўлимга миллион доллар тушиб қолишини тасаввур қилсам хаёлларимни шодлик қуршаб олмайди, аммо она шаҳримнинг ривожланишига гўзал кўчалар қуриш билан ҳисса қўшаётганимни ўйласам шодланиб кетаман. У бугун мен қураётган йўллар билан дунёнинг энг гўзал шаҳарларидан бири бўлаётганидан хурсанд бўламан. Қисқа қилиб айтганда менинг бахтим ишимни мукаммал адо этишимдадир".
Шуъла: Афсус-надомат кемани денгиз чуқурликларидан чиқара олмайди.
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Дунёдаги энг бахтли аёл" китобидан