17 Июл, 2026, 3 Сафар, 1448
17 Июл, 2026, 3 Сафар, 1448
Академия бош котиби доктор Абдуллоҳ бин Солиҳ Ал-Вашмий анжумандан турли медиа платформаларда араб тилидаги контентни бойитиш мақсади кўзланганини таъкидлади. Бу саъй-ҳаракат тегишли ходимларни рағбатлантириш ва қўллаб-қувватлаш, уларнинг илмий ва касбий имкониятини оширишга ёрдам беради.
UNA-OIC бош директори Муҳаммад бин Абд Раббо Ал-Ямий арабча гапирилмайдиган юртлардаги ахборот агентликлари таркибида араб тили бўйича бўлимлар, рақамли платформаларда саҳифалар очишга интилиш ортаётганини эътироф этди.
– Бундай ташаббус ишончли маълумот манбаси яратиш орқали маданий мулоқот кўпригини барпо этиш ва мустаҳкамлашга қаратилган, – деди у.
Вебинарда Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги Халқаро ахборот таҳририяти бош муҳаррири ўринбосари Ўткир Алимов ва Таржима таҳририяти етакчи муҳаррири Фатҳиддин Самариддинов ҳам иштирок этди.
– Республикамиз ҳаётига оид ижтимоий-сиёсий ахборотларни тарқатувчи етакчи расмий ахборот агентлиги ҳисобланган ЎзА бугунги кунда ўз фаолиятини замон талабидан келиб чиқиб такомиллаштириш йўлида изчил иш олиб бормоқда, – деди агентлигимиз араб тилидаги саҳифаси масъул ходими Ф.Самариддинов. – ЎзА давлат идоралари фаолияти, мамлакатимиз ва жаҳонда юз бераётган муҳим ижтимоий-сиёсий воқеаларни батафсил ёритиб келмоқда. Агентлигимиз 9 тилда, жумладан 2010 йилдан араб тилида ҳам тезкор, холис ахборот узатиб келади. Чунончи, Ўзбекистон сўнгги йилларда хорижий давлатлар билан дўстона муносабатни ривожлантириш борасида сезиларли натижага эришаётгани, мамлакатимиздаги ижобий ўзгаришлар дунё ҳамжамиятида юртимизга нисбатан жиддий қизиқиш уйғотаётгани, давлатимизнинг халқаро майдондаги нуфузи ошишига хизмат қилаётганидан биринчилардан бўлиб оммани хабардор қилади. Ўз навбатида, тузилмамиз жаҳоннинг етакчи ахборот агентликлари билан ҳамкорликни мунтазам ривожлантириш, мунтазам ахборот алмашишни йўлга қўйиш, дунёда рўй бераётган воқеалар тўғрисида аҳолини холис, ҳаққоний ахборот билан тезкор таъминлаш имкониятини изчил кенгайтирмоқда. Хусусан, араб тилидаги ахборотларимизда Кўрфаз давлатлари билан икки ва кўп томонлама алоқалар жадал ривожланаётгани яққол акс этмоқда.
Вебинарда “Араб тилида сўзлашмайдиган ИҲТга аъзо давлатлар ахборот агентликларида арабча мазмун муаммоси” ва “Подшоҳ Салмон номидаги араб тили глобал академиясининг араб тилида сўзлашмайдиган давлатлар ахборот агентликларида арабча мазмунни яхшилашга қараши” мавзулари муҳокама қилинди.
Сессияларда тилшуносликни ривожлантиришга ҳисса қўшадиган механизм ва дастурлар, тегишли ахборот агентликлари дуч келаётган масалалар ҳам кўтарилди. Айни муаммоларни бартараф этишнинг мақбул йўллари, ечими кўриб чиқилди. Институционал тилшунослик бўйича ўқув дастурлари ва режалар ишлаб чиқиш, араб тилидан фойдаланиш кўламини кенгайтиришга ҳисса қўшадиган услубий ёндашувлар ишлаб чиқиш зарурлиги қайд этилди.
Вебинар якунида тилни тарғиб қилишда ОАВ аҳамиятини инобатга олган ҳолда, хорижий ахборот агентликларида араб тилидаги контентни кўпайтириш бўйича тавсия берилди. Подшоҳ Салмон Глобал академияси ва UNA рақамли маконда араб тили мавжудлигини қўллаб-қувватлаш, араб тилида сўзлашмайдиган давлатларда айни масалага бағишланган форумлар ташкил этиш учун ҳамкорликни ривожлантиришга чақирилди.
Муҳаррама Пирматова, ЎзА
Бугун, ҳаётда ҳам, ижтимоий тармоқларда ҳам, тушунарсиз мантиққа гувоҳи бўласиз. Қўлида энг сўнгги моделдаги смартфон ҳамда спутник орқали видео улашаётган “эксперт”, бизга замонавий илмлар керак эмас, фақат нарги дунёмизга оид илмини ўрганинг, қолган ҳаммаси вақтни беҳуда сарфлаш, душманларнинг ўйини, деб бонг уради.
Энг ачинарлиси, бундай чиқишлар остида минглаб “лайк”лар ва “тўғри айтдингиз, болаларни бошқа илмларга берайлик” қабилидаги соддадил замондошларимизнинг изоҳлари пайдо бўлади.
Хўш, аслида-чи? Замонавий илмларни инкор этиш, тиббиёт, IT, астрономия ёки физикани “бегона илм” деб билиш қадриятларга тўғри келадими ёки бу мутаассибликми ёки ахборот хуружининг маҳсулими?
Эътибор берган бўлсак, зеҳниятимизга замонавий илмларни инкор қилувчи мифлар ўрнашиб қолган.
1-миф: “Дунёвий илмлар диндан узоқлаштиради”. Бу даъво – илмсизликнинг олий кўринишидир. Тарихга назар солайлик, бугун дунё тан олган Ибн Сино, Ал-Хоразмий, Мирзо Улуғбек, Ал-Беруний каби боболаримиз диний илмларни ҳам, замонавий фанларни ҳам бирдек мукаммал эгаллашган. Улар математика ва астрономияни ўрганиб, диндан узоқлашиб кетмаганлар. Аксинча, коинот қонуниятларини математик ҳисоб-китоблар орқали англаш уларнинг Яратувчининг қудратига бўлган ишончини янада мустаҳкамлаган.
Бугун тиббиётни инкор этиб, “табиб”лик даъво қилаётган, фарзандларини таълимдан узиб, фақат бир томонлама ўқитмоқчи бўлаётганлар аслида жамиятни заифлаштиришга хизмат қилмоқда. Кучсиз, қарам ва носоғлом жамият эса ҳар қандай ташқи кучнинг осон ўлжасига айланади.
2-миф: “Замонавий технологиялар, IT ва ижтимоий тармоқлар –бузғунчилик қуроли”. Технология бу, шунчаки восита. Пичоқ билан нон ҳам кесиш мумкин, инсон ҳаётига суиқасд қилиш ҳам. Муаммо пичоқда эмас, уни ушлаган қўлда.
Бугун сунъий интеллект (AI), дастурлаш ва космик технологиялар асрида яшаяпмиз. Агар биз ўз ёшларимизни ушбу соҳалардан узоқлаштирсак, уларни “зарарли” деб эълон қилсак, яқин келажакда ўзгаларга қарам бўлиб қоламиз. Ижтимоий тармоқларда ўтириб, “технологиядан узоқ бўлинг” дейишнинг ўзи иккиюзламачиликдир. Асл маърифат замонавий воситаларни эгаллаб, уларни жамият ва инсоният фойдасига ишлата олишдир.
Ахборот хуружларини ташкил этувчи ташқи кучлар ва мутаассиб оқимларнинг бош мақсади битта: жамиятни фикрлашдан тўхтатиш. Саводсиз, таҳлил қила олмайдиган, кимё ва физика қонунларини тушунмайдиган, тиббиётга ишонмайдиган одамни бошқариш жуда осон.
Замонавий илмлардан маҳрум одамда танқидий фикрлаш шаклланмайди. У ҳар қандай сохта даъватга, диний тус берилган ёлғон ахборотга осонгина ишонади.
Илм-фан ва технологиядан орқада қолган миллат ҳамиша қашшоқликка ва бошқаларга муҳтожликка маҳкум. Бу эса мутаассиблик тузоғига тушиш учун энг қулай шароитдир.
Соғлом тафаккур илмни “диний” ва “дунёвий”га ажратмайди. Инсониятга, жамиятга нафи тегадиган ҳар қандан фойдали билим – шарафлидир.
Касалларни даволаётган шифокорнинг меҳнати, мураккаб дастурларни яратиб, одамларнинг оғирини енгил қилаётган IT мутахассисининг иши, юртни замонавий техникалар билан обод қилаётган муҳандиснинг изланиши – буларнинг барчаси савобли ва даромадли йўналишлардир.
Қуръони каримда дунё ва охиратдаги барча яхшиликларни ўзида жамлаган гўзал дуолардан бири бор.
Бақара сураси 201-оятида: “Парвардигоро, бизга бу дунёда ҳам, охиратда ҳам яхшилик бергин ва бизни дўзах азобидан асрагин”.
Бу дуо нафақат охиратни, балки бу дунёдаги соғлиқ, ҳалол ризқ, бахтли оила, фойдали илм ва тинчлик-хотиржамлик каби барча яхшиликларни сўрашни ўз ичига олади.
Тармоқларда сизни замонавий илмлардан, тил ўрганишдан ва тараққиётдан тўсмоқчи бўлган виртуал “донишманд”ларнинг гапларига танқидий муносабатда бўлинг. Зеро, миллатни енгиш учун уни қурол билан вайрон қилиш шарт эмас, уни илмдан, китобдан ва тафаккурдан айиришнинг ўзи кифоя.
Шермуҳаммад Болтаев,
Хоразм вилояти Шайх Қосим бобо
масжиди имом-хатиби
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 