Нўъмон ибн Башир розияллоҳу ан­ҳудан ривоят қилинади: «Набий соллал­лоҳу алайҳи ва саллам минбарда туриб дедилар: “Ким озига шукр қилмаса, кў­пига ҳам шукр қил­майди. Ким одамларга раҳмат айтмаса, Аллоҳга ҳам шукр қилмайди. Аллоҳнинг неъматларини гапириш шукрдир, уни тарк қилиш но­шукрликдир. Жамоат раҳматдир, тар­қоқлик азобдир” (Имом Аҳмад ва Имом Байҳақий ривояти). 

“Ким озига шукр қилмаса, кўпига ҳам шукр қилмайди”. Шунинг учун седанадек арзимаган нарса берган кишига ҳам раҳмат айтиш лозим. 

“Ким одамларга раҳмат айтмаса, ­Ал­лоҳ­­га ҳам шукр қилмайди”. Яъни одам­лар­нинг яхшилиги, эҳсонига раҳмат айтиш, миннатдорлик билдириш кимнинг табиати ва одатида бўлмаса, Аллоҳнинг неъматларига ҳам шукр қилмайди.

Аллоҳ таоло айтади: “Эй иймон кел­тир­ганлар! Аллоҳгагина ибодат қилувчи бўл­сангиз, сизларга Биз ризқ қилиб берган покиза нарсалардан еб, Унга шукр қилингиз!” (Бақара сураси, 172-оят). 

Аллоҳ таолога ҳамду сано айтиш, Уни улуғлаш, Унинг беҳисоб неъматлари эътирофи, шукронасидир.

“Аллоҳнинг неъматларини гапириш шукрдир...”. Яъни Аллоҳнинг неъмат­ларини билдириш уларга шукр қилиш­дандир. Аллоҳ таоло марҳамат қи­лади: “Раббингизнинг (сизга ато этган барча) неъмати ҳақида эса (одамларга) сўзланг!” (Зуҳо сураси, 11-оят). 

Шукр уч хил бўлади:

◥ тил шукри – неъматни гапириш билан;

◥ аъзолар шукри – хизмат қилиш, ибодат қилиш билан;

◥ қалб шукри – барча неъматлар Аллоҳ таоло­дан эканини эътироф қилиш билан.

“...уни тарк қилиш ношукрликдир”. Яъни неъматларни гапирмаслик, бекитиш ношукрликдир. Ориф зотлардан бири дейди: «Неъматларни сўзлаш уларни берувчи Аллоҳни эслаш, бошқаларга эслатишдир. Бу эса, қалбларда У Зотга муҳаббат пайдо қилади. Акс ҳолда, бекитиш афзалдир.

“Жамоат раҳматдир, тарқоқлик азобдир”. Яъни мусулмонларнинг жам бўли­ши, бирдам, якдил бўлиши Аллоҳ таолодан раҳ­матдир, савоб ва яхшиликлар­нинг зиёда бўлишига сабаб бўлади.

Абу Нуъайм раҳимаҳуллоҳ “Ҳилятул ав­лиё” китобида Ваҳб ибн Мунаббиҳ ра­ҳи­маҳуллоҳдан нақл қилади: “Пайғам­барлардан бири Аллоҳ таолодан Балъам ибн Боуронинг унга берилган мўъжиза ва кароматлардан маҳрум бўлиши сабабини сўради. Шунда Аллоҳ таоло деди: “У бир куни Мен берган неъматга шукр қилмади. Агар у бир мартагина шукр қилганида эди, ундан неъматимни олиб қўймас эдим”. 

Бизга берилган неъматлар шу қадар кўп ва турли-тумандир. Лекин кўпчилигимиз неъматларга кўмилиб яшасак-да, ҳоли­миздан нолиймиз. Ҳолбуки, улар ҳақи­да озгина фикр юритиб, уларни берган Зот­га: “Буларнинг барчаси Сенинг улуғ фазлингдан, берган неъматларингга розимиз”, деб иқрор бўлишимиз лозим. 

Мансур ЎРАЛОВ,

Сирғали туманидаги “Нўғай қурғон”

жоме масжиди имом-хатиби