Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448

18 ёшли қўмондон

02.10.2024   11027   3 min.
18 ёшли қўмондон

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳижрий 11-йили муҳаррам ойида Рум юртларига юришга мусулмонлар тайёргарлик кўришини буюрдилар. Қўшин қўмондонлигини эндигина ўн саккиз ёшга кирган Усома ибн Зайдга топширди. Унга Ғазза яқинида жойлашган Балқа ва Дорум қалъаларини олиб, сўнгра Мадинага қайтиш тайинланди.

Аммо ёш йигитнинг қўмондон этиб тайинланиши мунофиқлар ва баъзи мусулмонлар томонидан маъқулланмади. Бу каби гап-сўзлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қарорини ўзгартира олмади.
Биринчидан, Мута жангида отаси Зайддан айрилган ёш Усомага далда бериш учун Расулуллоҳ алайҳиссалом уни қўмондон қилиб тайинладилар ва юборилаётган манзил отаси ўлган жойларга яқин эди.
Иккинчидан, боқий дунёга кетишлари олдидан саҳобаларини ҳар қандай қийинчиликка тайёр туришларини, тайинланган раҳбар буйруғига итоат этиш билангина муваффақиятга эришишлари борасида таълим бердилар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ихтилофларга чек қўйиш учун хутба қилиб, мусулмонларни ўз ҳукмдорлари томонидан тайинланган амирларга итоат қилишни буюрдилар.

Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам: “Агар сиз унинг тайинланишидан норози бўлсангиз, аввалроқ унинг отасининг тайинланишидан ҳам норози бўлгансиз. Аллоҳга қасамки, Зайд амирликка лойиқ эди ва мен учун энг азиз кишилардан эди ва ҳақиқатан, Усома ҳам мен учун энг азиз кишилардан биридир”.

Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Усоманинг бурнини артиб қўймоқчи бўлдилар. Мен у зотга:
«Менга қўйиб беринг, ўша ишни мен қилай», дедим.
«Эй Оиша, унга муҳаббат қилгин! Бас, таъкидлаб айтаманки, мен унга муҳаббат қилурман», дедилар».

Усома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида ўтирган эдим. Бирдан Али билан Аббос келиб, изн сўраб қолишди.
«Эй Аллоҳнинг Расули, Али билан Аббос изн сўрашмоқда», дедим.
«Уларни нима олиб келганини билдингми?» дедилар.
«Билмадим», дедим.
«Аммо мен биламан», дедилар.
Бас, у зот изн бердилар. Улар кирдилар ва:
«Эй Аллоҳнинг Расули, ҳузурингизга аҳлингиздан қай бири сизга энг маҳбуби эканлигини сўрагани келдик», дейишди.
«Фотима бинти Муҳаммад», дедилар.
«У аҳлингиз ҳақида сўрагани келганимиз йўқ», дейишди.
«Аҳлимнинг менга энг маҳбуби, батаҳқиқ, Аллоҳ унга инъом берган ва мен ҳам унга инъом берган шахс, Усома ибн Зайддир», дедилар.
«Сўнгра ким?» дейишди.
«Сўнгра Али ибн Абу Толиб», дедилар.
Шунда Аббос:
«Эй Аллоҳнинг Расули, амакингизни охирига қўйдингизми?» деди.
«Чунки Али ҳижрати ила сендан ўзиб кетган», дедилар».

Усома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам оғирлашиб қолганларида тушдим. Одамлар ҳам Мадинага тушдилар. Мен у зотнинг олдиларига кирдим. Бас, жим бўлиб қолган эканлар. Гапирмадилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қўлларини устимга қўйиб, кўтара бошладилар. У зот мени дуо қилаётганларини билдим» (Имом Термизий ривояти).

ТИИ Ҳадис ва ислом тарихи фанлари кафедраси
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

«Учинчи Ренессанс чорраҳаси»: Имом-хатиблар учун илм, тарих ва маърифат мулоқоти ташкил этилди

16.11.2026   8681   3 min.
«Учинчи Ренессанс чорраҳаси»: Имом-хатиблар учун илм, тарих ва маърифат мулоқоти ташкил этилди

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Тошкент шаҳри ва Навоий вилоятидан ташриф буюрган имом-хатиблар иштирокида “Учинчи Ренессанс чорраҳаси” мавзуси доирасида маърифий тадбир ташкил этилди, хабар бермоқда iccu.uz.

Ташриф аввалида иштирокчилар учун маҳорат дарси ўтказилди. Унда диний-маърифий фаолиятда замонавий ёндашувлар, миллий ва диний қадриятларни тарғиб этиш, тарихий меросни ёш авлодга етказиш масалаларига эътибор қаратилди. Шунингдек, меҳмонларга “Мен” номли ҳужжатли фильм намойиш этилди.

Шундан сўнг имом-хатиблар Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барпо этилган Марказнинг музей экспозициялари билан танишди. Улар юртимиз ҳудудида шаклланган қадимги цивилизациялар, ислом илм-фани тараққиёти, буюк алломалар ҳаёти ва илмий меросига оид тарихий манбалар, ноёб экспонатлар ҳамда замонавий мультимедиа ечимлари билан яқиндан танишиш имконига эга бўлди. Айниқса, Қуръони карим залида сақланаётган Усмон мусҳафи ва турли даврларга оид нодир Қуръон нусхалари иштирокчиларда катта таассурот қолдирди.

Ташрифнинг муҳим йўналишларидан бири Марказнинг илмий-тадқиқот ва маърифий фаолияти билан танишиш бўлди. Жумладан, меҳмонларга кутубхона фаолияти, унинг фондидан ўрин олган илмий адабиётлар, қўлёзмалар, электрон ахборот ресурслари ҳамда тадқиқотчилар учун яратилган имкониятлар ҳақида батафсил маълумот берилди.

Шунингдек, Марказнинг иккинчи қаватида жойлашган халқаро илмий-маърифий платформа фаолиятига алоҳида эътибор қаратилди. Иштирокчиларга ушбу платформанинг асосий вазифаси — ислом цивилизацияси меросини халқаро миқёсда ўрганиш ва тарғиб этиш, жаҳоннинг нуфузли илмий муассасалари, тадқиқот марказлари, халқаро ташкилотлар ҳамда олимлар ўртасида самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш экани тушунтирилди.

Мазкур платформа халқаро илмий мулоқотлар, конференциялар, давра суҳбатлари ва тақдимотларни ташкил этиш, қўшма тадқиқотларни амалга ошириш, илмий тажриба алмашиш учун замонавий майдон вазифасини бажаради. У орқали Марказда жамланган тарихий манбалар ва илмий изланишлар натижаларини халқаро илмий ҳамжамиятга етказиш, шунингдек, Ўзбекистоннинг бой илмий-маънавий меросини жаҳонда кенг танитиш имкониятлари яратилган.

Шодлик Бойназаров, Хоразм вилояти Хива туманидаги Хон Исмоил Жўржоний масжиди имом-хатиби:

Бу ерда фақатгина музей билан чекланиб қолинмаган. Илмий йўналишлар, диний қадриятларимиз, ислом динининг шаклланишидан бугунги кунгача бўлган тарихи, буюк уламоларимиз ҳаёти ва уларнинг асарлари билан танишиш имконияти яратилган. Бундай марказнинг барпо этилиши юртимиз келажаги, айниқса, ёш авлод учун катта илмий ва маънавий мерос ҳисобланади.

Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманидаги Қангли жоме масжиди ноиб имоми эса Марказда яратилган замонавий имкониятлар, хусусан, экспозициялар ва кўп тилли ахборот тизимининг аҳамиятига тўхталди.

Унинг таъкидлашича, Марказ орқали миллий қадриятлар, диний мерос ва буюк алломалар ҳаёти ҳақида турли тилларда маълумот олиш, уларни чуқур ўрганиш мумкин. Айниқса, Қуръони карим залидаги “Алақа” сураси илк оятларидан бошланиб, “Фотиҳа” сураси тиловати билан давом этадиган тақдимот унда катта таассурот қолдирган.

Нормамат Рамазон, Навоий вилояти Хатирчи туманидаги “Абу Ҳанифа” жоме масжиди имом-хатиби:

Уламоларимизнинг ҳаёти ва илмий мероси, қўлёзма китоблар, шунингдек, Қуръони карим залидаги Усмон мусҳафи билан танишиб, жуда катта таассурот олдик. Бу ерда ҳар бир тафсилотга алоҳида эътибор қаратилган. Юртимизда бундай илмий-маърифий марказлар ташкил этилаётгани биз, диний соҳа вакиллари учун ҳам катта имконият.

Таъкидлаш жоизки, “Учинчи Ренессанс чорраҳаси” мавзуси доирасидаги бундай учрашув ва маърифий ташрифлар диний соҳа вакилларининг тарихий мерос, ислом илм-фани ва замонавий илмий тадқиқотлар ҳақидаги билимларини бойитиш, шунингдек, миллий ва диний қадриятларни кенг тарғиб этишга хизмат қилади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари