02 Август, 2026, 19 Сафар, 1448
02 Август, 2026, 19 Сафар, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Имом Бухорий, Термизий, Насоий ва Абу Довуд Соиб ибн Язид розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар:
«Жума кунининг аввалги «нидо»си Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам, Абу Бакр ва Умарнинг даврларида имом минбарга ўтирганида бўлар эди. Усмон (халифа) бўлганида одамлар кўпайиб кетиб, Завронинг устида учинчи «нидо»ни зиёда қилди».
Бошқа бир ривоятда: «Иш шундай собит қолди», дейилган.
Ушбу ҳадисдаги «нидо»дан мақсад азондир. Нидонинг «учинчи» дейилиши эса азон ва иқома эътиборидандир.
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ва икки халифа, яъни ҳазрати Абу Бакр ҳамда ҳазрати Умар даврларида имом минбарга чиққанида азон айтилар, хутба ўқиб бўлиб, минбардан тушганида, иқома айтилиб, намоз ўқилар эди.
Аммо ҳазрати Усмон халифа бўлган пайтларида Ислом диёри кенгайиб, мусулмонлар сони кўпайган эди. Имом минбарга чиққанидан кейин азон айтилиб, хутба қилар, шундан сўнг жума намози ўқиладиган бўлса, узоқроқдаги кишилар азонни эшитгандан сўнг ҳаракат қилиб, масжидга келсалар, намозга кечикадиган бўлиб қолдилар, чунки у пайтларда соатлар йўқ эди. Кишилар намоз вақтининг кирганини азон айтилганидан билар эдилар.
Ҳазрати Усмон розияллоҳу анҳунинг даврларида одамлар намозга кечикаётганлари кузатилгач, уларни олдинроқ хабардор қилиш учун жума намозининг вақти кириши билан бир қўшимча азон айтиш жорий қилинди.
Бу азон Мадинаи мунавваранинг бозори ичидаги «Завро» деб аталган жойда, бир уйнинг томида айтилар эди. Бозор қилиш ва бошқа ишлар билан машғул бўлиб юрган одамлар ўша биринчи азонни эшитиб, жума намозининг вақти кирганидан хабардор бўлар, ишларини йиғиштириб, таҳорат қилиб, масжидга тўпланар эдилар.
Пешин намозининг ҳақиқий вақти бўлганида эса имом минбарга чиқар ва муаззин Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам, ҳазрати Абу Бакр ва Умарлар давридаги каби азон айтар ва одатдагидек давом эттириб кетилар эди.
Бу иш ўз самарасини кўрсатди. Мусулмонлар жума намозига кеч қолмайдиган бўлдилар. Бу амал ҳаммага маъқул келиб, жума намозига икки марта азон айтиш ҳамма жойларда жорий қилиниб, собит бўлиб қолди.
Бу нарсага ҳозир ҳам ҳамма жойларда ва мазҳабларда амал қилинади. Бирорта одам «Нима учун бундай?» деб эътироз билдирмайди. Шундай бўлиши керак ҳам.
«Ислом тарихи» биринчи жузи асосида тайёрланди
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрган Саудия Арабистони Подшоҳлиги Соғлиқни сақлаш вазири Фаҳд Ал-Жалажел Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барпо этилган мазкур мажмуа тарих, илм-фан ва маърифатни замонавий форматда уйғунлаштирган ҳолда келажак авлод учун янги билим муҳитини яратаётганини таъкидлади, хабар бермоқда iccu.uz.
Саудия Арабистони Подшоҳлиги Соғлиқни сақлаш вазири Фаҳд Ал-Жалажел Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюриб, музей экспозициялари, ноёб қўлёзмалар, ислом цивилизацияси тарихи, буюк алломаларнинг бой илмий мероси ҳамда рақамли ва интерактив технологиялар асосида ташкил этилган кўргазмалар билан танишди.
Ташриф давомида меҳмон Марказнинг экспозициялари орқали ислом цивилизациясининг кўп асрлик тараққиёти, илм-фан ва маърифат анъаналари, Марказий Осиё, хусусан Ўзбекистон ҳудудида етишиб чиққан алломаларнинг жаҳон илм-фани ривожига қўшган ҳиссаси, шунингдек, Янги Ўзбекистонда маданий меросни асраш ва тарғиб этиш бўйича амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар билан яқиндан танишди.
Суадиялик мартабали меҳмон Марказ фаолияти ҳақида фикр билдириб, Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан ташкил этилган ушбу мажмуа ислом цивилизациясининг бой илмий ва маънавий меросини замонавий музейшунослик ечимлари орқали халқаро аудиторияга етказишда муҳим аҳамият касб этаётганини таъкидлади.
«Ислом цивилизацияси марказида асрлар давомида шаклланган илм-фан ва маърифат тарихини кўриб, катта ғурур ва ифтихор туйғуларини ҳис қилдим. Бу ерда цивилизациянинг замон билан ҳамнафас ривожланганини кўриш мумкин. Президент Шавкат Мирзиёевга ушбу музей ва бой тарихни бутун дунёга тушунарли тилда тақдим этиш имкониятини яратгани учун миннатдорчилик билдираман.
Бу марказ ёш авлодга ўтмиш цивилизациялари ҳақида чуқур тасаввур беради, уларни ўз тарихи билан боғлайди ва ҳар бир даврнинг бугунги тараққиёт билан узвий боғлиқлигини кўрсатади. Ўзбекистонда амалга оширилаётган бундай ислоҳотлар ва тараққиёт ютуқларини кўришдан биз, Саудия Арабистонидаги биродарларингиз, чин дилдан мамнунмиз», – деди у.
Фаҳд Ал-Жалажелнинг фикрича, бундай ташаббуслар турли мамлакатлар ўртасида маданий мулоқотни мустаҳкамлаш, умумий цивилизацион меросни англаш ва илм-фан ҳамда маърифат соҳасидаги халқаро ҳамкорликни кенгайтириш учун муҳим пойдевор вазифасини бажаради.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа