Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448
Мақолалар

09.09.2024   3672   3 min.

ЁШЛАРДА ЁТ ҒОЯЛАРГА ҚАРШИ МИЛЛИЙ ВА ДИНИЙ ҚАДРИЯТЛАРНИ ШАКЛЛАНТИРИШ МАСАЛАЛАРИ

Ҳозирги даврда ёшларни ёт ғоялардан асраш, уларни салбий таъсирлардан ҳимоя қилиш долзарб масалага айланди. Бунга ёшларнинг диний-ахлоқий тарбияси, ватанпарварлигини кучайтириш, миллий ва диний қадриятларимизга ҳурматни шакллантириш орқали эришиш мумкин.

Айниқса, адашган оқимларга қарши курашишда ёшларда миллий ва диний қадриятларни шакллантириш ўта муҳим ва керакли жараёндир. Ушбу қадриятлар ёшлар ва жамият учун асосий қоидаларни белгилаб бериш баробарида уларни ёт ғояларга қарши муҳофаза қилади. Қуйидаги омиллар ушбу жараёнда муҳим аҳамиятга эга.

  1. Турли адашган тоифалар ҳақида халқимизга, хусусан, ёшларимизга маълумот бериб бориш: Бу ёшларда диний билимларни ошириш, динлараро ўзаро ҳурмат ва бағрикенгликни ривожлантиришда, уларни адашган оқимлардан огоҳлантириш учун жуда муҳимдир.
  2. Миллий ва диний қадриятларни рағбатлантириш: Ёшларга халқимизнинг маданий мероси, диний анъана ва урф-одатларини ўргатиш. Бу қадриятларни ёш авлодга етказиш ва уларнинг миллий идентификациясини мустаҳкамлайди (яъни миллий ва диний қадриятлар ёшларнинг ўз халқига, маданиятига динига ва тарихига бўлган муҳаббатини шакллантиради. Бу ҳиссиёт ёт ғояларга қарши туруш қобилиятини кучайтиради).
  3. Илм-фан ва диний билим: Ёшлар ўртасида диний билимлар билан бирга, илмий ва рационал ёндашувларни ҳам тарғиб қилиш. Яъни танқидий фикрлашга ўргатиш. Ёшларга миллий ва диний қадриятлар асосида мустақил фикрлаш, муҳокама қилиш ва ёт ғояларни таниб олишни ўргатиш. Бу ёшларни хатарли оқимлардан ҳимоялашда ёрдам бериши мумкин. Шунингдек, таълим даргоҳларида миллий ва диний қадриятлар ҳақида дарслар ташкил этиш, ёшларнинг саводхонлигини ошириш уларнинг соғлом дунёқарашини шакллантиришга хизмат қилади.
  4. Оила ва жамиятда дини-ахлоқий тарбия: Ёшларни оилада, таълим даргоҳлари ва жамоат ташкилотларида диний-ахлоқий тарбия қилишга, уларни маънавий жиҳатдан ривожлантиришга эътибор қаратиш лозим. Шунингдек уларга миллий ва диний қадриятларни таълим беришда яхши намуна бўлиш ҳам муҳим рол ўйнайди.
  5. Тинчлик ва кўпмиллатлиликни тарғиб қилиш: Бу дегани турли миллат ва диний конфессиялар орасида тинчлик, барқарорликни, ҳамжиҳатликни таъминлаш. Бу жамиятдаги турли маданиятлар ўртасидаги муносабатларни мустаҳкамлаш учун муҳим аҳамиятга эга. Бу радикализмнинг олдини олишда самарали восита бўлиши мумкин. Шунингдек, жамиятдаги бирдамлик ўта муҳим. Миллий ва диний қадриятлар жамиятда бирликни таъминлайди. Бирлашган жамият ёт ғояларга қарши самарали курашишда юқори потенциалга эга бўлади.
  6. Диний-маърифий тадбирлар: Ёшлар ўртасида миллий қадриятларни тарғиб қилишга қаратилган диний-маърифий тадбирлар, конференциялар ўтказиш, уларни миллий минталитетимизга хос бўлган кўргазмаларга жалб этиш уларнинг билим доирасини кенгайтиришга ёрдам беради. Бу ёшларни ўзига хос ижобий моделларга йўналтиришда муҳим рол ўйнайди.
  7. Масс-медиа: ОАВ, телевидения, радио ва интернет орқали миллий ва диний қадриятларни тарғиб этиш лозим. Бу ёшларга ўз қадриятларини англашда ёрдам беради.

Хулоса қилиб айтганда, ёшларда ушбу омилларни шакллантириш орқали ёт ғояларга қарши самарали курашишда муваффақиятли натижаларга эришиш мумкин.

 

Манбалар асосида тайёрланди

Ўткирбек СОБИРОВ 
Ўзбекистон мусулмонлари идораси 
Бош мутахассиси

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Мадинада вафот этган охирги саҳоба

12.11.2026   37457   3 min.
Мадинада вафот этган охирги саҳоба

Машҳур саҳоба Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳу пешқадамлар қаторида Исломни қабул қилган. У ёшлигида Иккинчи Ақаба байъатида иштирок этиб: «Отам, тоғам ва мен Пайғамбарнинг саҳобалариданмиз», деган эди. Шунинг учун уни саҳобанинг ва саҳобия аёлнинг ўғли дейишади. У кўп ҳадис ривоят қилгани билан танилган.
 

Жобир ибн Абдуллоҳ ўн тўққизта жангда Расулуллоҳ алайҳиссалом билан бирга бўлди. Фақат Бадр ва Уҳуд жангларида иштирок этмади. Чунки отаси Жобирнинг жангга киришига рухсат берса, унинг опа-сингиллари қаровчисиз қолишлари мумкин эди.


Жобир розияллоҳу анҳу уйланганида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қизга уйландингми ёки бева аёлгами?» деб сўрадилар. Жобир розияллоҳу анҳу: «Бева аёлга», деди. Бундай қилишига сингилларига ғамхўр аёл кераклигини сабаб қилиб кўрсатди.


Отаси Амр розияллоҳу анҳу Уҳуд жангида шаҳид бўлади. Шундан кейин Жобир ибн Абдуллоҳ Расулуллоҳ алайҳиссалом иштирок этган барча ғазотларда қатнашди. Кейинроқ эса ҳазрат Али розияллоҳу анҳу билан кўплаб жангларда иштирок этди.


Жобир розияллоҳу анҳу бундай дейди:


«Биз Ҳудайбияда ниҳоятда чанқадик. Шунинг учун Расули акрамнинг ҳузурларига бордик ва у зотнинг олдиларида мешни кўрдик. У зот саҳобаларга: “Аллоҳ номи билан ичинглар”, дедилар. Сўнгра сув у зотнинг бармоқлари орасидан булоқдек қайнаб чиқа бошлади. Биз сувдан ичиб, таҳорат олдик. Ҳаммага сув етиб-ортди. Ҳаммага сув етарли бўлар эди. Ваҳоланки, биз бир минг беш юз киши эдик».


Бир куни Жобир розияллоҳу анҳу ғазотдан қайтишда Расулуллоҳ алайҳиссаломнинг ўзларига ҳамроҳ бўлишларини хоҳладилар. Сўнгра ўша кеча Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Жобир учун йигирма беш марта истиғфор айтдилар.


Жобир ибн Абдуллоҳ бундай ривоят қилади:

«Хайбар аҳли очарчиликка дуч келганларида, эшакларини сўйиб, қозонларда қайната бошладилар. Бу ишлари Пайғамбар алайҳиссаломга етиб келди. У зотнинг амрларига биноан, қозонлар ағдариб ташланди. Шундан кейин у зот хонаки эшаклар, хачирлар, тишли йиртқич ҳайвонлар ва барча тирноқли йиртқич қушлар гўштларини ейишни ман қилдилар».


Абу Назрадан ривоят қилинишича, Жобир ибн Абдуллоҳ ҳазрат Умар розияллоҳу анҳу тан олган пешволардан эди. Ўз даврида у Мадина муфтийси ҳам бўлган. Унинг Масжиди Набавийда дарс бериш ҳалқаси бор эди.


Жобир ибн Абдуллоҳ Пайғамбаримиз алайҳиссаломдан 1500 та ҳадис ривоят қилган машҳур ровийдир. Ундан бир гуруҳ саҳобалар ва таниқли тобеинлар ҳадис ривоят қилишган. У ривоят қилган ҳадислар «Саҳиҳ» ва «Сунан» тўпламларига киритилган.


Аллоҳ таоло Жобир розияллоҳу анҳунинг умрига барака берди. У тўқсон тўрт йил умр кўрди. Ҳаётининг сўнгги йилларида кўзлари ожиз бўлиб қолди. Унинг ҳижрий 74 ёки 78 йилда вафот этгани айтилган. У Ақаба байъатини кўрган, Мадинада истиқомат қилган саҳобаларнинг энг охиргиси эди.


Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Ҳошим АМАНОВ тайёрлади.

(Б. Эралиев уюштирди.)

“Ҳидоят” журналининг 2026 йил 5-сонидан

http://hidoyatuz.taplink.ws

Сийрат ва ислом тарихи