Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448
Мақолалар

Совчилик

13.12.2024   15931   5 min.
Совчилик

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

 

«Совчилик» дегани муайян бир аёл ёки қизга уйланиш истагини унинг ўзига ёки валийсига билдиришдир. Аслида, аёл кишининг ўзи ёки яқинлари томонидан куёвнинг ўзига ёки унинг оила тарафига совчилик қилиниши ҳам мумкин.

Бу билдириш уйланмоқчи кишининг ўзи ёки унинг вакили томонидан бўлиши мумкин. Шунингдек, совчиликни никоҳи исталган шахсга ёки унинг ишбошиларидан бирига билдириш ҳам мумкин.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳафса онамизга уйланганларида у кишининг оталари Умар розияллоҳу анҳуга совчилик қилганлар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Умму Салама розияллоҳу анҳога уйланганларида у кишининг ўзларига совчилик қилганлар.

Фазийлатли кишиларга аёлнинг ўзи, ота-онаси ёки ишбошиларидан бири совчилик қилиши жоиз.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига баъзи аёллар келиб, ўзини никоҳлаб олишларини сўраганлар.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Саҳл ибн Саъд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: "Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик. Бир аёл келиб, у кишига ўзини тақдим қилди. У зот унга бошдан-оёқ назар солиб қарадилар" (Бешовлари ривоят қилганлар).

Бошқа бир ривоятда: Анас: «Бир аёл ўзини Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга тақдим қилди», деди.

Анаснинг қизи кулиб: «Мунча ҳам ҳаёси оз экан!», деди. Шунда Анас: «У сендан яхшироқ. У Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга ўзини тақдим қилди», деди.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Ҳафса Хунайс ибн Ҳузафа ас-Саҳмийдан бева қолди. У Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бўлиб, Мадинада вафот этган эди. Бас, Умар айтди: «Ҳафсани Усмонга тақдим қилдим. У «Ўйлаб кўрай-чи», деди. Бир неча кун кутдим. Сўнг у менга учраб, «Ҳозирги кунда уйланмай турганим маъқулга ўхшайди», деди.

Абу Бакр Сиддиққа учраб, «Хоҳласанг, сенга Ҳафсани никоҳлаб бераман», дедим. Абу Бакр индамади. Ўшанда ундан Усмондан аччиғим чиққанидан кўра кўпроқ аччиғим чиқди. Бир неча кун турганимдан сўнг унга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам совчи бўлдилар ва мен уни у зотга никоҳлаб бердим. Сўнгра Абу Бакр менга учраб:

«Ҳафсани менга тақдим қилганингда, мен эса сенга жавоб бермаганимда, аччиғинг чиққан бўлса керак?» деди.

«Ҳа», дедим.

«Мени сенга жавоб беришдан фақат Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг уни зикр қилганларини эшитганим ман қилди, холос. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сирларини фош қилишим мумкин эмас эди. У зот тарк қилганларида, уни қабул қилар эдим», деди Абу Бакр».

Бухорий ривоят қилган.

Бизнинг шароитимизда, одатда, совчилик йигитнинг ота-онаси ёки улар тайинлаган кишилар томонидан келинликка номзоднинг ота-онасига ёки оила аъзоларига қилинади.

Айтайлик, мазкур иш содир бўлди. Эркак томондан аёл-қиз томонга совчилик қилинди. Энди аёл-қиз тараф муносиб куёв танлаш мажбуриятида қолади. Албатта, улар ҳам бу танлашда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатма ва тавсияларига амал қилсалар, жуда ҳам яхши бўлади ва бундай ўта нозик, умр савдоси бўлган ишда энг тўғри йўл тутган бўладилар.

"Бахтиёр оила" китобидан

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Яшил макон – обод юрт ва эзгу амаллар рамзи

11.11.2026   34440   3 min.
Яшил макон – обод юрт ва эзгу амаллар рамзи

Ҳурматли Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуслари билан бошланган «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси бугун чин маънода халқимиз ҳаракатига айланди. Ушбу улуғвор ғоя асосида миллионлаб кўчатлар экилиб, шаҳар ва қишлоқларимиз яшилликка бурканмоқда. Юртимизни ҳар жиҳатдан обод ва файзли қилиш, дарахт экиб, боғ барпо этиш – шу азиз Ватанда яшаётган ҳар бир инсон орзуси. Бу жараёнда кўчатлар экиб, ҳудудларни яшил маконга айлантириш эса савоби улуғ амал.

БугунТошкент шаҳар ҳокимининг жамоат ва диний ташкилотлар билан алоқалар бўйича ўринбосари Абдувосит Ҳомиджонов  ҳамда Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов, пойтахтимизда фаолият юритаётган имомлар, фаоллар иштирокида «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида кўчат экиш тадбири бўлиб ўтди.

Тошкент шаҳридаги «Искандархўжа» жоме масжиди ҳудудида амалга оширилган мазкур тадбирда дастлаб Қуръони карим оятларидан тиловат қилиниб, савоби шу Ватан учун, шу халқ учун хизмат қилиб ўтиб кетган барча марҳум ва марҳумалар руҳларига бағишланди. Аллоҳ учун қўй сўйилиб, қурбонлик қилинди.

Тадбирдан кўзланган мақсад масжид ҳудудини янада ободонлаштириш, унинг атрофини кўкаламзорлаштириш ва намозхонлар учун янада файзли, хушманзара муҳит яратишга қаратилган. Тошкент шаҳрида бугунги кунга қадар имом-хатиблар томонидан экилган 1000 тупдан ортиқ ҳар бир ниҳол нафақат бугунги кун гўзаллиги, балки келажак авлодга қолдириладиган табиий бойлик, соғлом муҳит ва эзгулик тимсолидир.

Ислом дини инсонни атрофидаги оламга муносабати, табиатга ғамхўрлиги ва жамиятга келтирадиган манфаати билан ҳам комиллик сари чорлайди. Ер юзини обод этиш, неъматларни қадрлаш, сув ва ҳавони мусаффо сақлаш, дарахтларни асраш каби амаллар ҳам диний қадриятларимиз билан чамбарчас боғлиқ. Қуръони каримда Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

«Ер юзида ислоҳ қилинганидан кейин бузғунчилик қилманглар...» (Аъроф сураси, 56-оят).

Ушбу ояти карима инсонларни Ер юзида тинчлик, осойишталик ва ободликни сақлашга, бузғунчилик ва зарар етказишдан узоқ бўлишга чақиради. Табиатга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш, унинг бойликларини асраб-авайлаш ҳам ана шу масъулиятнинг муҳим кўринишларидан биридир.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам дарахт экиш ва экин-тикин билан шуғулланишнинг фазилатини алоҳида таъкидлаганлар. Жумладан, муборак ҳадисларида: «Қайси бир мусулмон дарахт экса ёки экин экса, ундан қуш, инсон ёки ҳайвон еса, албатта, бу унинг учун садақа бўлади», деб марҳамат қилганлар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).

Масжидлар ҳудудида кўчат экиш ишларини ташкил этиш ҳам катта маънавий ва тарбиявий аҳамиятга эга. Зеро, масжидлар фақатгина ибодат адо этиладиган маскан бўлиб қолмай, балки жамиятда эзгулик, поклик, ободончилик ва ўзаро меҳр-оқибат ғояларини тарғиб этадиган маънавият ўчоқларидир.

Тошкент шаҳар вакиллиги Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари