Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
06 Ноябр, 2026   |   26 Жумадул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:39
Қуёш
07:00
Пешин
12:12
Аср
15:31
Шом
17:16
Хуфтон
18:31
Bismillah
06 Ноябр, 2026, 26 Жумадул аввал, 1448

"Устоз" сўзи қаердан келиб чиққан? 

13.12.2024   5413   1 min.

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Манбаларга кўра, бу сўз араб тилига ўзлаштирилган, аслида ажамдан кириб келган сўздир. Чунки араб тилида (с) س ва (з) ذ ҳарфлари бир сўзда учрамайди.

Бу сўз форс тилидан келиб чиққан бўлиб, "моҳир", "маҳорати юқори" ёки "ўқитувчи" маъноларини англатади. Форс тилида "усто" деб айтилади. Кейинчалик "болалар мураббийи" ёки "подшоҳларнинг фарзандларини тарбияловчи"га нисбатан ишлатила бошлаган.

Тилшунос олимларнинг фикрига кўра, бу сўз араб шеъриятида, хусусан, жоҳилият давридаги шеърларда умуман учрамайди. 

Маълумотларга кўра, бу сўз "бирор соҳада моҳир бўлган инсон"ни англатади. Баъзи манбаларга кўра, ушбу унвонга лойиқ бўлиш учун шахс 18 ёки 12 фанни эгаллаган бўлиши керак. Уларнинг орасида: сарф, наҳв, баён илми, бадиъий адабиёт, мантиқ, калом, усулул фиқҳ, тафсир ва ҳадис фанлари бор.
Тарихий маълумотларга кўра, биринчи бўлиб "устоз" унвони Кофур Ихшидийга берилган. Кейинчалик бу атама кенг халқ орасида болалар тарбиячиси ёки бирор ишда юксак даражага эришган кишилар учун ишлатила бошлаган. Масалан, "фалон соҳанинг устаси" яъни ўша соҳада жуда моҳир деган маънони англатади.

Бугунги кунга келиб, "устоз" сўзи тилимизда кенг қўлланилиши билан бирга, айни пайтда мактаб ўқитувчилари, олийгоҳ ўқитувчилари қатори кўп соҳаларда фаолият олиб бораётган мураббий ҳамда соҳа мутахассиларига нисбатан қўлланиши одатий ҳолга айланди.

Ҳомиджон домла ИШМАТБЕКОВ

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

“Ҳаж – 2027”: Ўзбекистон делегацияси Саудия Арабистонидаги нуфузли анжуманда иштирок этади

06.11.2026   1900   1 min.
“Ҳаж – 2027”: Ўзбекистон делегацияси Саудия Арабистонидаги нуфузли анжуманда иштирок этади

Шу йилнинг 7–11 ноябрь кунлари Ўзбекистоннинг делегацияси Саудия Арабистонида бўлиб ўтадиган Ҳаж хизматлари халқаро кўргазмаси ва конференциясида қатнашади. Шунингдек, муборак сафарни юқори даражада ўтказиш билан боғлиқ вазифалар юзасидан икки томонлама музокаралар олиб борилади.

Мазкур делегация таркибидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг диний-маърифий масалалар бўйича маслаҳатчиси Музаффар Камилов, Дин ишлари бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари, Вазирлар Маҳкамаси масъул ходими Орифхон Закиров, “Ҳаж” ва “Умра” бўйича атташе Шуҳрат Амоний ҳамда бир қатор соҳа мутахассислари ўрин олган.

Ушбу анжуманнинг асосий ўзига хослиги — зиёратчиларга хизмат кўрсатиш сифатини янги босқичга олиб чиқишдир. Хусусан, тадбирда ҳаж сафарини ташкил этишда рақамли технологиялар, сунъий интеллект имкониятлари ва илғор инновацион лойиҳалар тақдимоти ўтказилиши кутилмоқда.

Сафар давомида «Ҳаж–2027» мавсумини юқори савияда ва кўтаринки руҳда ўтказиш мақсадида делегациямиз томонидан бир қатор муҳим вазифалар амалга оширилади:

Саудия Арабистони Ҳаж ва умра вазирлиги раҳбарияти билан бўлажак мавсумга пухта ҳозирлик кўриш юзасидан музокаралар олиб бориш;

Бўлғуси ҳожиларимиз учун мўлжалланган меҳмонхоналар ва транспорт хизматларининг сифатини бевосита кўздан кечириш;

Мино, Арафот ва Муздалифа водийларида зиёратчиларга яратиладиган шарт-шароитлар ва хизмат кўрсатиш ҳолатини ўрганиш;

Ҳаж жараёнларига масъул бўлган бошқа ҳамкор идоралар билан ўзаро алоқаларни муҳокама қилиш ва мустаҳкамлаш;

Ҳаж сафарини ташкил этишдаги муҳим йўналишлар бўйича ўқув-семинарларида иштирок этиш.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари