Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
14 Сентябр, 2026   |   3 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:42
Қуёш
06:02
Пешин
12:19
Аср
16:44
Шом
18:39
Хуфтон
19:54
Bismillah
14 Сентябр, 2026, 3 Рабиъус сони, 1448
Мақолалар

Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари

14.12.2024   12529   1 min.
Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари
Муҳаммад Аввоманинг “Асарул ҳадис” асари орқали фиқҳий ихтилофлар сабабларини ўрганиш ислом фиқҳининг ривожланиш жараёнини тушуниш ва ҳадис илмининг аҳамиятини англаш учун муҳимдир. Бу китобда фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабабларини бир неча асосий омиллар орқали таҳлил қилинган:
  1. Ҳадисларнинг турли хил етиб келиши. Ҳадисларнинг тўлиқ ёки қисқача шаклда етиб келиши олимлар орасида турлича тушунишларга сабаб бўлган. Баъзан бир ҳадиснинг турли ривоятлари орасида тафовутлар мавжуд бўлиб, бу ҳукм чиқаришда фарқ пайдо қилган.
  2. Ҳадисларнинг саҳиҳлиги ва қабул қилиниши. Ҳар бир фиқҳ мазҳаби асосчиси ҳадиснинг саҳиҳлиги, иснод занжири, ва матннинг мазмунига нисбатан турлича ёндашган. Бу эса ихтилофларга олиб келган. Масалан, бир мазҳаб олимлари қабул қилган ҳадисни бошқаси заиф деб баҳолаган бўлиши мумкин.
  3. Ҳудудий ва маданий таъсирлар. Ҳадислар турли географик ҳудудларга тарқалган ва у ердаги шароит ва урф-одатларга мослашган. Шу сабабли, фиқҳий масалаларда маҳаллий таъсирлар ҳам ихтилофларни келтириб чиқарган.
  4. Қуръон ва ҳадисни талқин қилиш услублари. Баъзи олимлар Қуръон оятларини умумий қоидалар сифатида қабул қилган бўлса, бошқалари ҳадисларни асосий манба сифатида кўриб, тафсилотларни улардан чиқаришган. Ушбу методологик тафовутлар фикрлар хилма-хиллигига сабаб бўлган.
  5. Луғавий тафовутлар. Араб тилининг кенг қамровли бўлиши ва ҳадис матнларининг баъзан кўп маъноли иборалардан иборат бўлиши тафсирда турли талқинларга сабаб бўлган.
  6. Олимларнинг шахсий тажрибалари ва дунёқарашлари. Ҳар бир олим ўзининг билим ва тажрибасига асосланиб, ҳадисдан чиқарилган ҳукмга ўз қарашларини қўшган. Бу эса бир масалада турли фатволар чиқишига олиб келган.

Абдуллоҳ Комилов,
Тошкент ислом институти талабаси.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

“Oman Daily”: Ўзбекистон ислом цивилизацияси меросини халқаро майдонда кенг тарғиб қилмоқда

07.09.2026   47600   1 min.
“Oman Daily”: Ўзбекистон ислом цивилизацияси меросини халқаро майдонда кенг тарғиб қилмоқда

Ўмоннинг “Oman Daily” нашрида Тошкент шаҳрида бўлиб ўтган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ, янги кашфиётлар” халқаро медиафорумига бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.

Нашрда ёзилишича, анжуманда дунёнинг 50 дан ортиқ давлатидан 300 нафарга яқин журналист, тадқиқотчи, ношир, кинорежиссёр ва технология соҳаси мутахассислари иштирок этди.

Тадбир қатнашчилари Ислом цивилизациясининг тарихий-маданий меросини замонавий медиа воситалари орқали халқаро аудиторияга кенг тарғиб қилиш масалаларини атрофлича муҳокама қилди.

Мақолада Ўзбекистоннинг Ислом цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси, хусусан, Ал-Хоразмий, Ибн Сино, Имом Бухорий, Мирзо Улуғбек ва Амир Темур каби буюк тарихий шахсларнинг бой илмий ва маданий мероси алоҳида эътироф этилган.

Шунингдек, Тошкент шаҳрида қад ростлаган Ислом цивилизацияси марказининг ушбу тарихий бойликни атрофлича ўрганиш, асраб-авайлаш ва халқаро майдонда тизимли тарғиб қилишдаги стратегик аҳамиятига алоҳида эътибор қаратилган.

Форум доирасида қадимий Қуръон қўлёзмалари, тарихий хариталар, ҳужжатли фильмлар ҳамда инновацион рақамли лойиҳалар тақдимоти бўлиб ўтди. Анжуман иштирокчилари Ислом цивилизацияси ҳақидаги халқаро медиа контентида мавжуд бўлган муайян стереотипларни бартараф этиш, унинг жаҳон илм-фани, маданияти ва умуминсоний тараққиётга қўшган бебаҳо ҳиссасини холис ҳамда кенг қамровли ёритиш зарурлигини бир овоздан таъкидлади.

Газетада Ўзбекистоннинг маданий дипломатия механизмларидан унумли фойдаланган ҳолда мамлакатнинг бой тарихий мероси ва Ислом цивилизациясидаги ўрнини жаҳон жамоатчилигига кенг етказиш борасидаги саъй-ҳаракатларига юқори баҳо берилган.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари