Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
20 Август, 2026   |   7 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:10
Қуёш
05:37
Пешин
12:26
Аср
17:15
Шом
19:19
Хуфтон
20:41
Bismillah
20 Август, 2026, 7 Рабиъул аввал, 1448
Мақолалар

Ўзбекистоннинг “Байтул ҳикма”си

03.02.2025   10184   4 min.
Ўзбекистоннинг “Байтул ҳикма”си

Комилликка интилиш, мунтазам равишда ўз устида ишлаш, билим ва савиясини, маърифатини ошириб бориш, юксак маънавият соҳиби бўлишни ким ҳам орзу қилмайди, дейсиз. Бу борада буюк аждодларимизнинг бой маънавий-илмий меросини ўрганиш ҳар жиҳатдан самарали экани тайин.

Бугун ўзбек диёри дейилганда, жаҳон афкор оммасининг хаёлига дунё тамаддунига беназир ҳисса қўшган буюк алломалар, улуғ мутафаккирлар, хусусан, ал-Хоразмий, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Алишер Навоий, Имом Бухорий, Имом Термизий, Насафий, Махмуд Замахшарий, Имом Мотуридийларнинг номлари келиши табиий.

Илм-фан тараққий этган бугунги даврда ана шу алломалар қолдириб кетган бебаҳо асарларни тадқиқ этишга, ўрганишга талаб ҳар қачонгидан ҳам ортиб боряпти. Шу боис муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуслари билан Ўзбекистондаги ислом цивилизацияси маркази биносининг қуриш ишлари жадал давом эттирилмоқда.

Марказ Президентимизнинг 2017 йил 23 июндаги қарорига биноан бошланиб, 2018 йилги Рамазон ҳайити куни давлатимиз Раҳбари унинг пойдеворига тамал тошини қўйган эди.

“Ҳазрати Имом” мажмуаси ёнида бунёд этилаётган марказ тобора чирой очиб, ҳудуд кўркига кўрк қўшиб боряпти. Ўтган давр мобайнида Презиидентимиз бу жойга бир неча марта ташриф буюриб, марказнинг мукаммал бўлиши ҳақида қимматли фикр-мулоҳазаларини билдирдилар.

Куни кеча ҳурматли Юртбошимиз яна марказга ташриф буюриб: “Ислом цивилизациясининг, ислом таълимотининг замини – аслида илм-фан, маданият, таълим ва тарбиядир. Биз барпо этаётган марказнинг бош ғояси, асоси ҳам шу. Энг муҳим томони – юртимиздаги ислом маданияти билан боғлиқ бир неча минг йиллик қадимий ўтмиш бир жойда – мана шу мажмуада мужассам бўлади. Марказ билан танишган одам ана шу тарихни яққол кўриб, ислом дини, бу аввало, тинчлик, тараққиёт ва бағрикенглик дини эканини, ўзбек халқининг дунё тамаддунига қўшган буюк ҳиссасини англайди”, дея таъкидладилар.

Давлатимиз раҳбарининг йўл-йўриқ ва тавсиялари асосида кўркамлашиб бораётган Ислом цивилизацияси марказини мен IX–XI асрларда Хоразмда фаолият  юритган “Дорул маърифа ва ҳикма” ва Бағдоддаги “Байт ул-ҳикма”, яъни “Донишмандлик уйи”га ўхшатгим келди. Ушбу Марказ ҳам улар каби “Илм ва ҳикмат уйи” бўлиб қолади, иншоаллоҳ.

Энг қувонарлиси, Бағдодда фаолият юритган “Байтул ҳикма”, бугунги таъбир билан айтганда, дунёга машҳур “халқаро академия”га ўзимизнинг бобомиз Аҳмад ал-Фарғоний раҳбарлик қилгани кишига фахр-ифтихор бағишлайди.

Аҳмад ал-Фарғонийнинг “Байтул ҳикма”га раҳбар бўлгани бежиз эмас. Чунки бобомиз қомусий аллома бўлиб, у киши ясаган устурлоб, яъни Нил сатҳини ўлчовчи асбоб мисрликларнинг ҳаётига оро кириб, дарё тошқинлааридан асраб қолган.

Ишончимиз комилки, Ислом цивилизацияси марказида малака оширган, бу маърифат масканида билим олган ёшларимиз келажакда шундай “устурлоблар”ни ясашадики, улар билан миллатимиз турли “тошқинлар”, жумладан, экстремизим, терроризм, “оммавий маданият” каби иллатлардан ҳимоя қилинади. 

Ислом цивилизация марказида Қуръоншунослик, тафсиршунослик, ҳадисшунослик, сийратшунослик (Пайғамбар алайҳиссалом ҳаёт йўлларини ўрганиш), ислом ҳуқуқи (фиқҳ), ақида, тасаввуф, ислом тарихи, араб тилшунослиги каби билимлар кенг ўрганилади. Бундан ташқари, архитектура, физика, кимё, фалакиётшунослик, минерология, тиббиёт, фармокология каби йўналишларда ҳам илмий изланишлар олиб бориш кўзда тутиилган. Чунки аждодларимиз асарларининг салмоқли қисмини ҳам ушбу соҳалар ташкил этишини эслатиб ўтиш зарур.

Халқимизда: “Тарих такрорланиб туради” ёки “Оққан дарё оқаверади”, деган гап бор. Дарҳақиқат, Ислом цивилизацияси ишга тушиши билан араб тили грамматикасини ёзиб берган Замахшарийлар, саноқ тизимини кашф қилган Хоразмийлар, қўл ва қалб бир вақтнинг ўзида икки ишни бажариб, бир мақсад сари интилиши борасидаги соф ғояни илгари сурган Нақшбандийлар, медицинага асос солгаан Ибн Синолар, соф исломий ақидани асослаб берган Мотуридийлар дунёга қайта кўз очажак.

Хулоса қилиб айтганда, нур – Шарқдан. Бу, биринчидан, қуёш Шарқдан чиққани билан изоҳланса, иккинчидан, маърифат ҳам Шарқдан ёйилган. Шу маънода Шарқнинг буюк алломалари юртида барпо этилаётган Ислом цивилизация маркази чинакам маърифат маскани сифатида бутун дунёга нур таратажак, иншоаллоҳ.

Муҳаммадолим Муҳаммадсидиқов,

Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Ўзбекистон халқининг 35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ

20.08.2026   2756   6 min.
Ўзбекистон халқининг 35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Бугун азиз Ватанимизнинг ҳар бир фарзандининг юраги ҳапқириб турибди. Негаки, биз Она-юртимизнинг энг улуғ, энг азиз айём – Мустақиллик байрамини, Ўзбекистон Республикаси истиқлолини қўлга киритганининг 35 йиллик шодиёналарини катта тантана қилаяпмиз. 

Жаннатмакон юртимиз, муқаддас Ватанимиз, доно халқимизнинг диний қадриятлари, миллий анъаналари ниҳоятда бисёр, беқиёс ва бетакрор бўлса-да, қутлуғ айём арафасида дориломон кунларга етказгани учун яна ва яна шукр қилиш мақсадида бу йил Мустақиллигимизни 35 йиллигини нишонлаётганимиз учун фақат 35 тасинигина зикр қилмоқчимиз:

 

 

  1. Оила муқаддаслиги – жамиятнинг мустаҳкам асоси.
  2. Ота-онага ҳурмат – ота-онани эъзозлаш ва уларнинг хизматларини қадрлаш.
  3. Меҳмондўстлик – меҳмонни очиқ чеҳра ва очиқ кўнгил билан кутиб олиш.
  4. Меҳнатсеварлик – ҳалол меҳнат ва касб-ҳунарни қадрлаш.
  5. Катталарга ҳурмат – оқсоқоллар ва нуронийларни эъзозлаш.
  6. Тинчликсеварлик – тинч-тотув ҳаётга интилиш.
  7. Анъаналарни асраш – миллий урф-одат ва удумларни сақлаш ҳамда давом эттириш.
  8. Маънавият – юксак ахлоқ ва миллий-диний қадриятларга ҳурмат.
  9. Поклик – уйда, кийимда, танада ва кўнгилда озодаликка риоя қилиш.
  10. Дастурхон саховати – меҳмонни саховат ва меҳр билан кутиб олиш.
  11. Қўшничилик қадриятлари – маҳаллада аҳиллик ва ўзаро ёрдам.
  12. Ёрдамга тайёрлик – яқинлар ва муҳтожларга мурувват кўрсатиш.
  13. Камтаринлик – одобли ва камтарона ҳаёт кечириш.
  14. Ёш авлодга ғамхўрлик – фарзандлар тарбиясига алоҳида эътибор бериш.
  15. Аёлларга ҳурмат – она, рафиқа, опа-сингилларни қадрлаш.
  16. Таълимга интилиш – илм олиш ва билимни қадрлаш.
  17. Ор-номус – ҳалоллик ва виждон билан яшаш.
  18. Маросимларга риоя – миллий маросим ва оилавий удумларни эъзозлаш.
  19. Сўзга содиқлик – ваъдага вафо қилиш.
  20. Матонат ва сабр – қийинчиликларга бардош билан ёндашиш.
  21. Ҳунармандчиликни қадрлаш – миллий ҳунар ва устачилик анъаналарини асраш.
  22. Табиатга меҳр – ер, сув ва атроф-муҳитни авайлаш.
  23. Бағрикенглик – турли миллат, дин ва маданият вакилларига ҳурмат билан муносабатда бўлиш.
  24. Одоб-ахлоқ – юксак муомала маданиятига амал қилиш.
  25. Миллий байрамларни эъзозлаш – Наврўз, ҳайитлар ва Мустақиллик байрамини қадрлаш.
  26. Адолат – ҳалоллик, тенглик ва қонун устуворлигини қадрлаш.
  27. Миллий мусиқа ва рақслар – аждодлардан мерос бўлган санъатни асраш.
  28. Тил ва маданиятни асраш – ўзбек тили ва миллий меросни эъзозлаш.
  29. Ватанпарварлик – Ватанни севиш ва унинг равнақига ҳисса қўшиш.
  30. Миллатлараро тотувлик – турли миллат ва элат вакиллари ўртасида аҳилликни мустаҳкамлаш.
  31. Жамоавийлик – ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳамкорлик.
  32. Миннатдорчилик – қилинган яхшиликни қадрлаш.
  33. Устозга ҳурмат – устозларни эъзозлаш ва уларнинг меҳнатини қадрлаш.
  34. Миллий кийимлар – миллий маданият ва одоб тимсоли сифатида қадрлаш.
  35. Аждодларга ҳурмат – тарихий мерос ва миллий илдизларни эъзозлаш.

* СИЗ яна қўшишингиз мумкин...

*** ЭНГ  муҳими:  йўқотиб қўйишдан олдин  уларнинг  ҚАДРИГА  етиш !!!

 

  1. Қуръони карим ояти карималари;
  2. Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг муборак ҳадиси шарифлари;
  3. динимиз асослари;
  4. шариатимиз аҳкомлари;
  5. шарқона одобларимиз;
  6. мазҳабимиз меъёрлари;
  7. жамиятшунослик алоқалари;
  8. одамгарчилик муносабатлари;
  9. инсоний туйғулар;
  10. руҳшунослик сир-асрорлари;
  11. юртимиз урф-одатлари;
  12. ўзбекчилик қоидалари;
  13. маданиятимиз ахлоқлари;
  14. инсоний ақл ва ахлоқий нормалар;
  15. доно мақолларимиз;
  16. миллий анъаналаримиз;
  17. диний қадриятларимиз;
  18. халқимиз онг-тафаккури;
  19. миллатимиз менталитети,
  20. анъанавий фалсафаси;
  21. ўзбек халқининг илғор қадриятлари;
  22. улуғларимиз ҳикматлари;
  23. доно халқимиз дунёқараши;
  24. мусулмончилигимиз кўрсатмалари

 

а с о с    в а    н е г и з л а р и д а

 

  • улуғ аждодларимиздан давом этиб келаётган дуру гавҳар ривоятлари  ва  ноёб  ҳикматлари,
  • буюк  ота-боболаримиздан  эшитиб келаётган тилло билан тенг панд-насиҳатлари  ва бетакрор ҳикоялари,
  • меҳрибон  ота-оналаримиздан  ўрганиб  келаётган гавҳар ўгитлари ва  мислсиз  сўзлари,
  • элимиз  таниган ва халқимиз тан олган устозларимиздан таълим олиб келаётган зар тушунчалари ва бебаҳо илмлари,
  • жаннатмакон  юртимиз – муқаддас  Ватанимиз  таълим  масканларида  таралаётган  дурдан  аъло фанлар ва беқиёс билимлар,
  • замонавий олимларнинг билимлари, турли соҳа мутахассисларининг  ажойиб  кашфиётлари,
  • бугунги  кунда  ва доим  керак бўладиган  ҳаётий  масалалар, долзарб  мавзулар,  қизиқарли  маълумотлар  ҳамда халқимиз орасида  эътироф этилган мезонлар
  •  
  •  

 

Бу рўйхатни яна кўплаб давом эттириш мумкин... Бироқ фикримизни мухтасар қилган ҳолда Аллоҳдан Ўзбекистон халқининг бундай фазилатлари янада кўпайишини, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, халқимизга сиҳат-саломатлик, оилаларимизга бахт-саодат сўраб қоламиз. 

 

Аллоҳ таборака ва таоло ҳар бир хонадонга соғлик-саломатлик, тинчлик-хотиржамлик, илоҳий файз-барака, кўпдан-кўп яхшиликлар ато этсин!

Илоҳо жаннатмакон юртимиз тинчлиги, муқаддас Ватанимиз равнақи, доно халқимиз саломатлиги ва фаровонлиги учун, муборак динимиз камолоти ҳамда масжиду-мадрасаларимизни ободлиги учун муҳтарам Юртбошимизнинг доно раҳбарликлари остида, ҳукуматимиз томонидан оқилона олиб борилаётган хайрли, савобли ишларни амалга ошириш мақсадида вилоятларимиз раҳбарлари ҳамда шаҳар ва туман раҳбарларининг бошчиликларидаги меҳнаткаш халқимиз олиб бораётган барча хайрли, яхши, савобли ишларда Аллоҳ таоло Ўзи мададкор бўлсин! Турмушимиз обод, хирмонларимиз мўл, оилаларимиз мустаҳкам, болаларимиз ҳар томонлама соғлом, маънавиятимиз юксак бўлсин!

Меҳрибон Парвардигоримиз доно халқимизни доимо турли хил ўринларда ҳар хил шаклларда қилаётган яхши, хайрли, чиройли, савобли ишларини Ўз даргоҳи илоҳийсида қабул айласин! Илоҳо халқимизга тинчлик-хотиржамлик, сиҳат-саломатлик, оилаларимизга файзу илоҳий, бахт-саодат, тўкин-сочин дастурхонлар насиб қилсин! Меҳрибон Парвардигоримиз Ўзи – эшитиб турувчи, кўриб турувчи ва билиб турувчи Зот! Ҳаммаларимизнинг дилларимиздаги ниятларимизни, қалбимиздаги орзуларимизни ва барча ҳожатларимизни ўйлаганимиздан ҳам афзали-зиёдаси билан раво қилсин!

Илоҳо деҳқончиликларимизга ва касб-корларимизга хайр-барака бериб, ишларимизда кўпдан-кўп омадлар, муваффақиятлар ва беҳисоб хурсандчиликлар ато этиб, икки дунёда ҳам азизу мукаррам айласин!

 

         Иброҳимжон домла ИНОМОВ

 

 

 

Мақолалар