1975 йилда Фиръавн Рамзес IIнинг қабри топилганидан бери, олимларни бир савол ҳайратга солмоқда. 3000 йилдан ортиқ вақт илгари ҳалок бўлган жасад қандай қилиб бугунги кунгача бу қадар яхши ҳолда сақланиб қолган?
Бу савол билан қизиққанлар орасида франциялик машҳур тадқиқотчи доктор Морис Бюкай ҳам бор. Фиръавннинг жасади илмий тадқиқот учун Францияга юборилди. Кўплаб таҳлил ва текширувлардан сўнг, доктор Морис Бюкай Фиръавн жасадидан топилган туз зарралари унинг денгизда ҳалок бўлганига очиқ далил эканлигини аниқлади.
Қуръон бу ҳақиқатни 1400 йил аввал баён этган эди. Фиръавн денгизда ғарқ бўлгани ва унинг жасади Аллоҳ таоло томонидан сақланиши ҳақида хабар берган.
Матто ва Луко инжилларида фақат Фиръавннинг ҳазрат Мусо алайҳиссаломни қувгани ҳақида сўзлайди, аммо унинг денгизда ҳалок бўлиши ёки жасадининг сақланиши ҳақида ҳеч нарса айтилмаган.
Шу ҳақиқатни англаганидан сўнг, доктор Морис Бюкай Исломни қабул қилди.
Шунингдек, Британия музейининг “Қадимги Миср” бўлимида ЕА32751 инвентар рақами остида мўмиёланмаган, ёши 3000 йилларга тенг дея тахмин қилинган сажда ҳолатидаги қадимий жасад сақланади.
Айрим манбаларга кўра бу жасад Рамзес Иккинчининг ўғли Мернептахга (эр. ав. 1212-1202-й.) тегишли деб қаралади. Чунки тарихий маълумотлар Қуръонда тилга олинганидек яҳудийларнинг Мисрдан қувғин қилиниши айнан ушбу Фиръавн даврига тўғри келишини тасдиқлайди.
Бугунги кунда Фиръавннинг денгизда ҳалок бўлиб, минглаб йиллар ўтса-да, жасадининг сақланиб қолгани — Аллоҳ таолонинг улуғ қудрати ва оятларидан биридир. Бу ҳақда Қуръони Каримнинг “Юнус” сураси, 90–92-оятларида бундай дейилган:
“Ва Бани Исроилни денгиздан ўтказдик. Бас, Фиръавн ва унинг аскарлари ҳаддан ошган ва туғён қилган ҳолда уларни таъқиб этдилар. Токи унга ғарқ бўлиш етганида: “Бани Исроил иймон келтирган зотдан ўзга илоҳ йўқлигига иймон келтирдим ва мен мусулмонларданман”, деди. Эндими! Олдин исён қилган ва бузғунчилардан бўлган эдинг-ку?! Бугун сенинг баданингни қутқарамиз. Токи ўзингдан кейингиларга ибрат бўлгин. Албатта, кўп одамлар Бизнинг оятларимиздан ғофилдирлар”.
Ҳақиқатдан ҳам, Қуръон Фиръавннинг жасади сақланиб қолишини олдиндан хабар берган ва бугунги кунда унинг мумияси Қоҳира шаҳридаги Миср Қироллик мумиёлари музейида сақланмоқда.
Пўлатхон КАТТАЕВ,
ТИИ Ҳадис ва ислом тарихи фанлари кафедраси катта ўқитувчиси.
Маккада бўлиб ўтаётган 46-Саудия халқаро қорилар мусобақасининг иккинчи кунида 28 мамлакатдан 33 нафар эркак ва аёл мусобақа қатнашчилари ўзаро беллашди.
ИҚНА "Саудия ахборот агентлиги"га таяниб хабар беришича, Маккада Саудия Арабистони Ислом ишлари, даъват ва ҳидоят вазирлиги шафелигида ўтказилган танловнинг финал босқичи турли мамлакатлардан келган эркаклар ва аёллар иштирокида давом этди.
Тадбирнинг иккинчи кунида эркаклар ва аёллардан иборат ҳакамлар ҳайъати 28 мамлакатдан 33 нафар эркак ва аёл иштирокчининг Қуръон тиловатига баҳо берди.
Икки босқичда, эрталаб ва кечқурун ўтказилган ҳакамлар ҳайъати Катта масжид ҳовлисида 17 нафар эркак ва танлов ўтказиладиган жойдаги аёллар бўлимида 16 нафар аёлни ўз ичига олди. Шундай қилиб, биринчи ва иккинчи кунларда эркаклар ва аёллар ҳайъати олдида янграган чиқишларнинг умумий сони 40 дан ортиқ мамлакатдан 66 тага етди.
Тадбир келаси пайшанбагача (2026 йил 20 август) давом этади, бу иштирокчиларнинг Саудия Арабистонидан жўнаб кетиш куни бўлади. Қуръон илмлари, қироат ва қироат қоидалари бўйича эркак ва аёл мутахассислардан иборат ҳакамлар гуруҳи электрон ҳакамлик тизимидан фойдаланган ҳолда чиқишлар, қорилар ва матнни ёд олган ижрочиларни баҳолайди, бу эса баҳолашнинг аниқлигини оширади ва турли йўналишларда адолатни таъминлайди.
Айни пайтда 133 мамлакатдан 334 нафар эркак ва аёл беш йўналишда, жумладан, етти хил қироат асосида Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш (қироат ва назарий билимларни, шунингдек, тажвид қоидаларини аъло даражада бажариш ва риоя қилишни ўз ичига олади); аъло даражада ижро этиш, тажвидга риоя қилиш ва сўзларни шарҳлаш билан Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан кетма-кет ўн бешта жузни ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан кетма-кет бешта жузни ёдлаш бўйича беллашмоқда.
Тадбир 6 август куни бошланган бўлиб, унинг мақсади ёш мусулмонларни Қуръонни ёдлаш ва тушунишга, ояти карималар устида мулоҳаза юритишга ва ҳалол рақобатни яратишга ундашдир.
Ушбу мусобақада у бошланганидан бери рекорд даражадаги иштирокчилар - 133 мамлакатдан 334 киши иштирок этди ва умумий соврин жамғармаси 10 260 000 саудия риалини ташкил этди, бу мусобақа бошланганидан бери энг юқори миқдордир.
Мазкур мусобақада Ўзбекистон шарафини "Мир Араб" ўрта махсус ислом таълим муассасаси, "Саййид Муҳиддин махдум" ўрта махсус ислом таълим муассасаси, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ҳамда "Хадичаи Кубро" қизлар ўрта махсус ислом билим юрти талабалари ҳимоя қилиши ҳақида аввал хабар берилган эди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати