Ноёб қўлёзма асарларнинг электрон каталоги тузилмоқда
Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги билан Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ўртасида имзоланган шартномага мувофиқ Ўзбекистон мусулмонлари идораси фондида сақланаётган асарларнинг электрон каталогини тузиш бўйича амалий тадқиқот лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Ушбу лойиҳага Ўзбекистон мусулмонлари идораси ва Тошкент ислом институти, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти, Ўзбекистон миллий архивидаги етук илмий малака ва салоҳиятга эга бўлган 15 нафар мутахассис жалб қилинган.
2025 йилнинг 1 октябридан Ўзбекистон мусулмонлар идорасида лойиҳа доирасидаги амалий ишлар бошланди. Грант лойиҳа доирасида икки йил давомида Ўзбекистон мусулмонлар идораси кутубхонаси фондида сақланаётган 3 065 жилд асарлар мажмуасининг уч тилдаги (ўзбек, инглиз ва араб тиллари) электрон каталоги яратилади. Шунингдек, фонддаги асарларнинг электрон каталоги яратилиши билан бир қаторда бир қанча илмий ишлар ҳам бажарилиши кўзда тутилган.
Юқорида зикр этилган ишларни самарали ташкил этиш мақсадида 2025 йил 6 октябр куни Ўзбекистон мусулмонлар идорасида лойиҳа иштирокчилари иштирокида йиғилиш ўтказилди. Йиғилишда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Муҳаммадолим Муҳаммадсиддиқов, Кутубхона бўлими бошлиғи Камолиддин Маҳкамов, Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров ва бошқалар иштирок этди.
Мажлисда лойиҳа доирасида амалга ошириладиган ишлар доирасида эътибор қаратилиши керак бўлган масалалар муҳокама қилинди.
10 октябр куни Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида лойиҳа доирасида семинар ташкил этилди. Унда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик қўлёзмалар институти бўлим бошлиғи Ҳамидулла Лутфиллаев асарларнинг электрон каталогини тузиш жараёнида манбалар билан ишлашда мутахассис эътибор қаратиши лозим бўлган жиҳатлар борасида иштирокчиларга маъруза қилиб берди. Шунингдек, мутахассислар ўзаро фикр алмашишди.
Жорий йилнинг 14 октябридан эътиборан лойиҳага жалб этилган мутахассислар Ўзбекистон мусулмонлари идораси фондида сақланаётган манбалар каталогини тузиш бўйича амалий ишларни бошлаб юборишган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
“Сolombo Times”: Ўзбекистонда “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга ошириш давлат сиёсатига айланган
Шри-Ланканинг “Сolombo Times” нашрида “Ўзбекистонда Янги уйғониш даври: келажак технологиялари ёрдамида буюк ўтмишни қайта тиклаш” сарлавҳали таҳлилий мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Шри-Ланкалик таниқли журналист Фазан Наваз томонидан ёзилган ушбу материалда сўнгги ўн йилда Ўзбекистонда Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Янги Ўзбекистонни бунёд этиш, “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга оширишга қаратилган ислоҳотлар ва уларнинг самарали натижалари хусусида сўз юритилган.
Муаллифнинг ёзишича, Марказий Осиё марказида сокин, аммо улкан аҳамиятга эга инқилоб юз бермоқда. Бу кураш қурол-яроғ билан эмас, балки қўлёзмалар, музейлар ва микрочиплар ёрдамида амалга оширилмоқда.
Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ўзбекистон Самарқанд ва Бухоро каби шаҳарлар жаҳон илм-фани, шеърияти ва фалсафасининг етакчи марказлари бўлган Ўрта асрлардаги “Олтин аср” шон-шуҳратини қайта тиклашга интилмоқда.
Бу жараённинг ўзига хос жиҳати шундаки, Ўзбекистон минг йилдан зиёд тарихга эга маданий меросни асраш, қайта тиклаш ва кенг оммага етказиш учун сунъий интеллект ҳамда рақамли технологиялардан фаол фойдаланмоқда.
Нашрда Ўзбекистоннинг бой маданий ва тарихий мероси ҳамда уни сақлаш бўйича ислоҳотларга тўхталиб ўтилган. Қайд этилганидек, бу замин инсоният тарихидаги энг буюк алломаларга бешик бўлган. Астроном ва давлат арбоби Мирзо Улуғбек Самарқандда юлдузларни ҳайратланарли даражада аниқ кузатиш имконини берган расадхона барпо этган. Хоразмдаги Маъмун академияси олимлари эса Европада Ренессанс бошланишидан анча аввал математика ва тиббиёт соҳаларида юксак ютуқларга эришган эди.
Ўзбекистон етакчиси бу тарихий меросни тез-тез тилга олиб, Мирзо Улуғбекни нафақат буюк олим, балки илм-фанни энг юксак қадрият деб билган давлат арбоби сифатида таърифлайди. Давлат раҳбари бугунги янгиланиш жараёнини “Учинчи Ренессанс” деб атаб, уни Ўзбекистоннинг илму маърифат ва маданият маркази сифатидаги мавқеини қайта тиклашга қаратилган умуммиллий лойиҳа сифатида баҳолайди. Тарихчилар таъбири билан айтганда – бу атама минтақада аввал мавжуд бўлган икки буюк юксалиш давридан кейинги навбатдаги уйғониш босқичини англатади.
Муаллифнинг фикрича, Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс ғоясини амалга ошириш шунчаки гап эмас, балки давлат сиёсатига айланган.
“Бу улкан мақсаднинг энг ёрқин рамзи жорий йил Тошкентда қад ростлаган Ислом цивилизацияси марказидир. 2026 йил март ойида 40 мамлакатдан ташриф буюрган 1500 дан ортиқ мутахассис иштирокида қуриб битказилган мазкур марказ ўз бағрида ислом оламининг энг ноёб ёдгорликларидан бири – VII асрга мансуб Усмон Мусҳафини сақлайди. Шунингдек, бу ерда илмий лабораториялар, реставрация устахоналари ва архивлар фаолият юритади. Марказ аллақачон дунёдаги энг чиройли янги музейлардан бири сифатида эътироф этилган”, – дея қайд этган журналист.
Материалда таъкидланишича, Ўзбекистон ёндашувининг бошқалардан ажратиб турадиган муҳим жиҳати – бу сунъий интеллектдан иқтисодий тараққиёт воситаси сифатидагина эмас, балки маданий меросни муҳофаза қилиш воситаси сифатида ҳам фойдалаётганидадир.
Сунъий интеллект туризм соҳасини ҳам тубдан ўзгартирмоқда. Бу ташаббус 2026 йилда мамлакатга 12 миллион сайёҳни жалб қилиш режасининг бир қисми ҳисобланади.
Фазан Наваз ўз мақоласини “Учинчи Ренессанс” ўз олдига қўйган мақсадларга тўлиқ эришадими-йўқми, буни вақт кўрсатади. Бироқ бугуннинг ўзидаёқ Ўзбекистон қандай йўлдан одимлаб бораётгани аниқ кўриниб турибди”, – деган сўзлар билан якунлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
