Ҳукуматимизнинг 1989 йилдаги қарорига биноан “Усмон Мусҳафи” Ўзбекистон мусулмонлари идорасига берилган. Шундан буён “Усмон Мусҳафи” Диний идора кутубхона музейи – “Муйи Муборак” мадрасасида сақланиб келинмоқда. 2007 йилда ҳукуматимиз томонидан "Мўйи Муборак" мадрасаси қайтадан замонавий қилиб тўлиқ таъмирланди.
Варақлар ўлчами: 53x68 см.
Варақлар сони: 338 варақ.
Матнлар ўлчами турлича: 33x39; 36x46; 38x46.
Маълумот ўрнида “Усмон Мусҳафи” (дунёда “Тошкент Қуръони” номи билан танилган) дунё цивилизацияси тарихидаги энг нодир манба. Муборак Қуръони карим учинчи ҳалифа ҳазрати Усмон ибн Аффон (тах. 575-656 й.) (р.а.) буйруқларига асосан VII асрда (644-648 йй.) кийик терисига Ҳижоз хатида ёзилган ва муқоваланган.
“Тошкент Қуръони” – “Ҳазрати Имом” мажмуаси таркибига кирувчи “Мўйи Муборак” мадрасаси Ўзбекистон мусулмонлари идораси кутубхонаси музейида сақланади.
Ислом тарихидан маълумки, Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.)нинг ваҳий кўчирувчи котиблари Зайд ибн Собит (615-665 й.) бошчиликларидаги саҳобалар томонидан 6 дона Қуръон нусхаси кўчирилган.
Ушбу Мусҳаф 338 варақдан иборат. Ҳалифа Усмон (р.а.) Қуръонни ўқиб ўтирганларида шаҳид бўлганлар. У кишининг муборак қон излари Бақара сурасининг 137 - ( فسيكفيكهم الله و هو السميع العليم...) оятида сақланиб қолган.
Ҳижоз хати битилган матн ҳаракат ва нуқталардан ҳоли, терига ёзилган, ҳарфлар қиррали эмас, “алиф”ларнинг учи ўнгга сезиларли даражада бурилган.
“Усмон Мусҳафи” 1997 йил Халқаро ЮНЕСКО ташкилотининг “Memory of the World” (Дунё Хотираси) рўйхатига киритилган. Бу ҳақда 28.08.2000 йилда махсус сертификат берилган.
“Усмон Мусҳафи” буюк бобомиз Амир Темур ҳазратлари томонидан XIV асрда Ироқдан Самарқандга олиб келинган. Мусҳаф узоқ йиллар Самарқанддаги "Нодир Девонбеги" мадрасасида сақланган. Чор Россияси томонидан Ўрта Осиё босиб олингандан сўнг, Туркистон Генерал-губернатори Фон-Кауфман 1869 йилда Мусҳафни Санкт-Петербургга бериб юборган. 1905 йилда Санкт-Петербургда 50 дона нусха кўчирилган. 1917 йилда Россиядаги ўзгаришлардан сўнг Усмон Мусҳафи Тошкент ва Сирдарё уламолари талабига мувофиқ дастлаб 1923 йилда Уфага, сўнг "Мусҳафи Усмон"ни Ўзбекистонга қайтариб бериш тўғрисидаги махсус декретга асосан 1924 йилда Тошкентга қайтариб олиб келинган ва Ўзбекистон давлат тарихи музейида сақланган. 1989 йили ҳукумат қарори билан Ўзбекистон мусулмонлари идорасига тақдим этилган.
Камолиддин Маҳкамов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Кутубхона бўлими бошлиғи
АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрди, хабар бермоқда iccu.uz.
Ислом цивилизациясининг кўп асрлик тарихи, унинг илм-фан, маданият ва маърифат тараққиётига қўшган улкан ҳиссаси Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази экспозицияларида яхлит ва таъсирчан тарзда намоён этилган. Ташриф давомида Самир Пол Капур исломгача бўлган давр цивилизацияларидан тортиб, Янги Ўзбекистон даврига қадар бўлган тарихий жараёнларни акс эттирувчи галереялар, буюк алломаларнинг илмий-маърифий мероси, ноёб қўлёзмалар, муқаддас ёдгорликлар ҳамда замонавий рақамли технологиялар асосида яратилган интерактив экспозициялар билан яқиндан танишди.
Меҳмон экспозицияларнинг мазмунан изчиллиги ва тарихий жараёнларни бир-бири билан узвий боғлиқ ҳолда намоён этиш усулига алоҳида эътибор қаратди. Унинг қайд этишича, бу ерда музей экспонатлари орқали ўтмиш ҳақида маълумот олиш билан чекланиб қолмай, тарихий даврлар руҳини ҳис қилиш, улар ўртасидаги боғлиқликни англаш имкони ҳам мавжуд.
Самир Пол Капур ўз таассуротларини қуйидагича ифодалади:
«Бу муҳташам маскан. Ислом тарихи ва маданиятининг асрлар давомидаги тараққиёти билан яқиндан танишиш мен учун унутилмас тажриба бўлди. Бу ерда тарихни шунчаки китоб саҳифалари орқали эмас, балки ўз кўзингиз билан кўрасиз, уни ҳис қиласиз ва гўё ўша даврларнинг ичида бўласиз. Шу боис ушбу ноёб масканни барпо этишга ҳисса қўшган барча инсонларга самимий миннатдорчилик билдираман.
Ёшларга ҳам бу ерга келишни албатта тавсия қиламан. Чунки бу маскан нафақат тарихни ўрганиш, балки ўтмиш билан келажак ўртасидаги узвий боғлиқликни англаш имконини беради. Мен учун энг эсда қоларли лаҳзалардан бири Қуръони каримга бағишланган голографик намойиш бўлди. У менда катта таассурот ва ҳаяжон уйғотди.
Менимча, бу даргоҳ ислом цивилизациясининг жаҳон тамаддунига қўшган улкан ҳиссасини бутун дунёга намоён этишга хизмат қилади. Шунинг учун ҳар бир инсон бу ерга ташриф буюриб, ана шу бой ва бебаҳо мерос билан шахсан танишиши лозим».
Пол Капурнинг фикрича, Марказнинг аҳамияти унинг тарихий меросни намоён этиш билангина чекланмайди. Ушбу маскан ёш авлод учун ўтмиш сабоқларини англаш, илм-фан ва маърифатнинг цивилизация тараққиётидаги ўрнини ҳис этиш, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳини шакллантириш учун ҳам муҳим маънавий-маърифий майдон вазифасини ўтайди.
Ташриф якунида АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ислом цивилизацияси марказидан олган таассуротлари юксак эканини қайд этиб, ушбу маскан бой тарихий меросни замонавий музей технологиялари ва таъсирчан тақдимот усуллари орқали жаҳон жамоатчилигига етказишда муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати