Ақидадаги собитқадамлик
Биз айтаётган ақида фақат ашъарий ё мотуридийники эмас, балки бу бутун умматнинг ақидасидир. Бу ақидага тил узатаётганлар аслида аҳли сунна вал жамоанинг ақидасини айблашаётган бўлади. Аҳли суннанинг ҳужжатлари олдида не-не бидъат тоифаларнинг бўйни эгилмаган дейсиз. Зиндиқ ва файласуфлардан тортиб, Мўътазила, Ботиниялар ҳам бир бош кўтаргандай бўлишдию, барибир охирида йўқ бўлиб кетишди. Зотан, Аллоҳ бу умматни залолат жарлигидан қутқарган эди, бирон адашган тоифа унга ниш суқа олмаган.
Бу уммат шунча асрлардан бери ўз ақидаси бидъат эканини, салафларга ва суннатга хилоф эканини англамай юриши ё ҳақдан адашган ҳолда гандраклаб юришию, кейин “буюк” салафийлар келиб ҳаммани ҳидоятга чақириб қўйиши ҳеч бир мантиққа тўғри келмайди.
Маъсум зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу уммат ширкка қайтмаслигини айтиш билан бир қаторда залолат, жаҳолатда ҳам жам бўлмаслигини айтганлар. Аммо салафийларнинг даъвосига кўра уммат адашиб келаётган эмиш.
Бизга таъна қилаётган бу каби одамлар илмонийлардан кўп ҳам фарқ қилмайди. Мана кўринг, илмонийлар маломат қилиб, нақлий далилларга қотиб қолишган, ақлни биринчи ўринга қўйишмайди, ақлга катта ўрин ажратган файласуфларни сиқувга олишган, деб бизни айблашади. Ақлни нақлдан устун қўйишгани учун мўтазилани куч бериб олқишлашади.
Илмонийлар буни ғарблик мусташриқлардан ўрганишган. Бу бузуқ фикрни аввал мусташриқлар эккан, сўнгра илмонийлар парваришлаб суғоришган. Илмонийлар фуқаҳоларимизга ва тўрт мазҳабга тош отиши табиий ҳодиса. Аммо ҳозирги кундаги кўп салафийлар ашъарий-мотуридийларга тил узатишда илмонийлардан ҳам ошиб тушишди.
Эй салафийликни даъво қилиб чиқаётган одамлар! Бу умматни залолат ва бидъатда айблаб ўзинглар ҳам илмонийларнинг манҳажида юраётган бўлсангиз, уларга фикрий раддиялар бериб нима қиласизлар? Улардан аввал ўзингизга адоват қилинг. Маломат аслида улардан кўра сизларга муносиб. Зеро, улар сизларнинг йўлингиздан юришган. Ўзингизни одамларга олим кўрсатиб, уламолар, буюк имомларни жоҳилга чиқариб қўйган сиз эмасми? Китобларингизда “аҳли суннага хилоф келадиган залолат ва бидъат тоифалар мўътазила, жаҳмия, рофизалар...” деб, кетидан “жумладан, ашъарийлар (ё мотуридийлар) ҳам” деб ёзиб қўйганлар ҳам айни сиз эдингиз. Доим тортишиб юрадиганингиз, залолат ва куфрда айблайдиганингиз илмонийлардан сизларнинг қанчалик фарқингиз қоляпти?
Доктор Аҳмад Муҳаммад Фозил,
Истанбулдаги Султон Муҳаммад Фотиҳ жомеъаси, исломий илмлар куллияси доктори
Ҳадис илми мактаби ўқитувчиси
Абдулбосит Абдулвоҳид ўғли таржимаси
Энг биринчи...
Алҳамдулиллаҳ – Қуръони каримдаги биринчи калима ва Одам алайҳиссалом айтган илк сўз.
Ҳазрат Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу – саҳобалардан Исломга энг биринчи кирган ҳур эркак.
Ҳазрат Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу – ёш болалардан Исломга биринчи кирган.
Хадича бинт Хувайлид розияллоҳу анҳо – аёллардан Исломга биринчи кирган.
Билол ибн Абу Рабоҳ розияллоҳу анҳу – қуллардан Исломга биринчи кирган.
Зайд ибн Ҳориса розияллоҳу анҳу – озод қилинган қуллардан Исломга биринчи кирган.
Ҳазрат Абу Бакр розияллоҳу анҳу – биринчи бўлиб Қуръонни жамлаган.
Ҳазрат Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу – Пайғамбар алайҳиссаломдан кейин биринчи бўлиб намоз ўқиган.
Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳу – ҳижратдан сўнг муҳожирлардан дунёга келган биринчи фарзанд.
Абдуллоҳ Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу – Қуръони каримни Маккада биринчи бўлиб ошкора тиловат қилган.
Абдуллоҳ ибн Салом розияллоҳу анҳу: “Набий алайҳиссаломнинг айтган сўзларидан энг биринчи эшитганим: «Эй инсонлар! Саломни ёйинглар! Очларни тўйдиринглар! Силаи раҳм қилинглар! Инсонлар ухлаётган вақтларида, тунда туриб намоз ўқинглар! Шунда жаннатга саломат ҳолатда кирасизлар», деган сўзлар бўлди”.
Асъад ибн Зурора розияллоҳу анҳу – Расулуллоҳ алайҳиссалом жанозасини ўқиган ва Бақиъ қабристонига дафн этилган биринчи мусулмон.
Билол розияллоҳу анҳу – биринчи бўлиб азон айтган.
Муовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳу – биринчи бўлиб денгиз қўшинини тузган.
Қатода ибн Нўъмон розияллоҳу анҳу – Мадинага Қуръони каримдан тўлиқ бир сура (“Марям” сураси)ни ёдлаб олиб келган биринчи киши.
Умму Сулайм розияллоҳу анҳо – Исломни қабул қилган биринчи ансорий аёл.
Даврон НУРМУҲАММАД