«Эй иймон келтирганлар! Сизларни тирилтирувчи нарса учун чорлаганларида, Аллоҳга ва Расулига (лаббай деб) жавоб қилингиз! Яна билиб қўйингизки, Аллоҳ инсон билан унинг қалби (ўртаси)да “парда” бўлиб туради ва Унинг (ҳузурига) жамулжам бўлурсиз» (Анфол сураси, 24-оят).
Аллоҳнинг инсон билан қалби орасига кириши У Зотнинг ожиз бўлган кишини кучли, кучли бўлганни эса ожиз, шармандали ҳолда бўлган кишини азиз, жасур кишини қўрқоқ, қўрқоқ кишини эса довюрак, мард кишини қўрқоқ қила олиши деганидир. Ояти карима кучга тўлган ҳолида Ҳақ таолони инкор этувчи кимсаларга тескари равишда ожизлигини ўйлаган ва андишали бўлган мўминларга ҳазрат Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ғазот сафарида қатнашишлари борасида далда бўлади. Унга кўра, оят Аллоҳнинг элчиси билан бирга ғазотга боришга қарор қилганларнинг қалбига кириб, уларни душманга қарши кучли қиладиган илоҳий далда бера олиши таъкидланмоқда.
Шу маънода оятни икки шаклда изоҳлаш мумкин:
Биринчиси, ўлим вақти келмасидан аввал тавба қилишга шошилиш ҳақида сўз бориб, оят кишини шундай огоҳлантиради: “Инсоннинг қалби билан тавбаси орасига ўлим кирмасидан аввал Аллоҳ ва элчисининг чақириғига ижобат қилинган”.
Иккинчиси, қилган гуноҳлари сабабли инсонни қалби муҳрланган амалларига алоқадор. Шундайки, инсон қилган гуноҳлари натижаси сифатида қалби билан асл мақсади (охирати) ўртасида зулмат, яъни қоронғулик юзага келади (“Таъвилот”, 6/194-195).
Музаффар КОМИЛОВ, Абдумурод ТИЛАВОВ тайёрлади.
“Ислом нури” газетасининг 2025 йил 23-сонидан
Зулқаъда нима дегани? Луғатда “маконга қайтадиган”, “жойланиб олинадиган” деган маънони англатади.
Зулқаъда – шаҳрул ҳаром.
Зулқаъда ойи тўрт ҳаром ойлардан бири бўлиб, бу ойда жанг ва урушлар ҳаром қилинган. (Тўрт ҳаром ойлар зулқаъда, зулҳижжа, муҳаррам ва ражаб). Жоҳилият даврида ҳам бу ойда уруш бошламасдилар. Ҳатто фарзанд ўз отасининг қотилини кўрганда ҳам бу ойнинг ҳурматидан унга бирор сўз айтмасди.
Зулқаъда – ҳижрий тақвимнинг ўн биринчи ойи. Бу ой шавволдан кейин ва зулҳижжадан олдин келади.
Қуръони каримда Зулқаъда ойи...
Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилади: “Албатта, Аллоҳнинг китобида ойларнинг сони Аллоҳнинг ҳузурида осмонлару ерни яратган куни ўн икки ой қилиб белгиланган. Улардан тўрттаси (уруш қилиш) ҳаром (ойлар)дир. Мана шу тўғри диндир. У(ой)ларда ўзингизга зулм қилманг. Мушрикларга қарши жам бўлиб, улар сизга қарши жам бўлиб урушаётгандек, уруш қилинг. Ва билингки, албатта, Аллоҳ тақводорлар биландир” (Тавба сураси, 36-оят).
Ҳадиси шарифда Зулқаъда ойи...
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Албатта, замон Аллоҳ таоло осмонлар ва ерни яратган пайтдаги ҳолига қайтди. Бир йил ўн икки ойдир. Улардан тўрти ҳаром ойлардир. Учтаси бирин кетин: зулқаъда, зулҳижжа ва муҳаррам ҳамда (тўртинчиси) жумади (ас-соний) ва шаъбон орасидаги музарнинг ражаби (бу ойни ҳурмат қилганлари учун музар қабиласининг номи билан аталган)”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).
Бу ойда қандай амалларни бажариш лозим?
Аллоҳдан мағфират сўрашни, истиғфор айтишни кўпайтиринг.
Имкон қадар инфоқ, эҳсон садақа қилинг.
Ҳар куни Мулк сурасини ўқинг.
Инсонларга зулм қилманг.
Ғазабингизни ютишга одатланинг.
Зуҳо намозини ўқинг.
Кўпроқ Қуръон тиловат қилинг.
Нафл рўзаларни тутинг.
Даврон НУРМУҲАММАД