Ақиданинг бузилиши — фитналар манбаи
Бугунги даврда дунёнинг турли ҳудудларида юз бераётган тартибсизликлар, урушлар, бегуноҳ инсонларнинг мол-мулки ва жонига тажовузлар, обод масканларнинг вайрон қилиниши ҳамда жамиятда фитна ва фасоднинг кенг ёйилиши бевосита ақиданинг заифлашуви билан боғлиқдир. Гуноҳ ва жиноятларнинг ортиб бораётгани ҳам айнан эътиқоддаги бузилиш натижасидир. Шу сабабли аввало “ақида” ва “адашиш” тушунчаларига тўхталиб ўтиш муҳимдир.
“Ақида” сўзи луғавий жиҳатдан “бир нарсани маҳкам боғлаш, тугун қилиш” маъносини англатади. Истилоҳда эса, қалбда ишонилиши лозим бўлган ҳақиқатларни қатъий ва мустаҳкам ҳолда жойлаштириш демакдир. Яъни, мўмин инсон эътиқод масалаларини шубҳасиз ва собит ҳолатда қалбига жойлаб олиши керак.
“Ақида масаласида адашиш” араб тилида “залолат” деб юритилади. “Залолат” эса йўлдан чиқиш, тўғри йўлни йўқотиш деганидир. Ақидада адашган киши нафақат дунё, балки охират саодатига элтувчи йўлдан ҳам узилган бўлади. Бу эса ниҳоятда хавфли ҳолатдир. Оддий ҳаётда йўлини йўқотган одамни кимдир тўғри йўлга бошлаши мумкин. Аммо эътиқодда адашган кишини, ҳатто бутун инсоният жам бўлса ҳам, тўғри йўлга қайтариш жуда мушкулдир.
Шу боис банда Аллоҳ таолодан доимо ҳидоят сўраб яшаши лозим. Бу борада ҳам биз учун энг гўзал ўрнак — Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдир. У зот Аллоҳдан ҳидоят тилаб доимий дуо қилганлар ва бу дуони саҳобаларга ҳам ўргатганлар. Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда қуйидаги дуо зикр этилади:
اللَّهُمَّ اهْدِنَا فِيمَنْ هَدَيْتَ
Мазкур дуонинг маъноси: “Аллоҳим, ҳидоят қилган бандаларинг қаторида бизни ҳам ҳидоят қилгин.”
Ҳидоят устида собит туриш улуғ неъмат ва буюк амал ҳисобланади. Шунинг учун мўмин банда бу масалада Аллоҳ таолодан ёрдам сўрашдан асло тўхтамаслиги керак. Фиқҳ уламолари намозда Фотиҳа сурасини ўқиш вожиб эканини таъкидлайдилар. Бунинг ҳикматларидан бири шуки, Фотиҳа сурасида: “Бизни тўғри йўлга ҳидоят қилгин” мазмунидаги илтижо мавжуд.
Шариат ҳукмлари замон ва маконга қараб ўзгариши мумкин. Аммо ақида ҳеч қачон ўзгармайди. Одам алайҳиссаломдан тортиб қиёматга қадар барча мўминлар бир хил ақида асосида яшашлари шарт. Чунки барча амаллар эътиқод пойдевори устига қурилади. Агар ақида бузилса, қилинган амаллар ҳам беҳуда кетади. Эътиқодсиз ёки эътиқоди бузуқ инсон шайтоннинг дўсти ва яқинига айланади. Бундай кишининг амаллари сароб сингари йўқ бўлиб кетади.
Бугунги глобаллашган дунёда интернет ва ахборот тармоқлари орқали турли ёт ғоялар, нотўғри эътиқодлар кенг тарғиб қилинмоқда. Бу ҳолат эса жамиятда катта фитна ва хатарларнинг пайдо бўлишига сабаб бўлмоқда. Шу боис замонимиз уламолари бу бузуқ оқимларнинг зарарини очиқ баён қилиб, инсонларни, айниқса ёш авлодни бундай фитналардан огоҳ бўлишга чақирмоқдалар.
Хожа Бухорий ўрта махсус ислом
таълим муассасаси ўқитувчиси
Муҳаммад Мирмахаматов
Имом-хатиблар: «Ислом цивилизацияси маркази Учинчи Ренессанс ғоясининг амалий ифодаси»
Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс ғоясини ҳаётга татбиқ этиш, миллий ва диний меросни чуқур ўрганиш ҳамда маънавий-маърифий билимларни кенгайтиришга қаратилган ташаббуслар доирасида Фарғона, Қашқадарё ва бошқа ҳудудлардан келган имом-хатиблар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида бўлдилар. Улар Марказдаги музей экспозициялари, ноёб қўлёзмалар, Ренессанс даврларига бағишланган бўлимлар ва замонавий интерактив ечимлар билан танишиб, ушбу масканни илм, таълим ва маънавиятни уйғунлаштирган муҳим миллий платформа сифатида баҳоладилар, хабар бермоқда iccu.uz.
Фарғона вилояти Бувайда тумани «Катта маҳалла» масжиди имом-хатиби Раҳматуллоҳ Ғойибназаров Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барпо этилган мазкур Марказни ёш авлод учун муҳим маърифат маскани сифатида баҳолади.
«Бу ерда Биринчи ва Иккинчи Ренессанс даврлари, буюк алломаларимиз қолдирган илмий мерос ва мамлакатимиз тараққиёти ҳақидаги экспозицияларни кўриб катта таассурот олдик. Бу ерга келган ҳар бир инсон ўз тарихини чуқурроқ англайди, ёшлар эса илмга ва ватанпарварликка янада кўпроқ интилади. Бу ерда олган билим ва таассуротларимизни халқимизга етказишни ўзимизга вазифа деб биламиз», — деди у.
Фарғона вилояти Қўштепа тумани бош имом-хатиби, «Муборак» жоме масжиди имом-хатиби Отабек Холмуродов Марказ кутубхонасида илмий изланишлар учун яратилган шароитларга эътибор қаратди.
Унинг таъкидлашича, электрон китоблар фонди, Брайл алифбосидаги адабиётлар, махсус тадқиқот хоналари ва ноёб манбаларнинг бир жойда жамлангани Марказни нафақат музей, балки кенг қамровли илмий ресурс марказига айлантирган.
«Бу кутубхона илмий изланиш билан шуғулланувчилар учун ҳақиқий билим маскани экан. Бу ерда яратилган шароитлар илм аҳлини янада кўпроқ изланишга ундайди. Биз бу имкониятлар ҳақида ёшларимизга албатта тарғибот олиб борамиз», — деди у.
Фарғона вилояти Бувайда тумани бош имом-хатиби Аҳмадхон Низомов эса Марказнинг илмий концепциясига алоҳида тўхталди.
Унинг фикрича, ҳар бир экспозиция ортида кенг кўламли тадқиқотлар ва илмий изланишлар мужассам бўлиб, бу ердаги интерактив муҳит ташриф буюрувчиларни фақат томошабин эмас, балки изланувчига айлантиради.
«Бу ерга бир марта келиб барчасини тўлиқ англаш қийин. Ҳар бир экспозиция ортида катта илмий меҳнат мужассам. Айниқса, алломаларимиз мероси, тадқиқот марказлари ва интерактив имкониятлар инсонни янада чуқур изланишга чорлайди. Бу маскан келажак авлод учун улкан маънавий бойлик ва Янги Ўзбекистоннинг илм-фан тараққиётига хизмат қиладиган муҳим пойдевордир», — деди у.
Ташриф якунида иштирокчилар Марказда жамланган бой илмий ва маданий мерос, рақамли экспозициялар ҳамда таълим имкониятларини кенг жамоатчилик, айниқса ёшлар ўртасида тарғиб қилиш Учинчи Ренессанс ғояларини ҳаётга татбиқ этиш, миллий ўзликни англаш ва илмий меросга қизиқишни янада кучайтиришга хизмат қилишини қайд этдилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати