27 Август, 2026, 14 Рабиъул аввал, 1448
27 Август, 2026, 14 Рабиъул аввал, 1448
Бугунги даврда дунёнинг турли ҳудудларида юз бераётган тартибсизликлар, урушлар, бегуноҳ инсонларнинг мол-мулки ва жонига тажовузлар, обод масканларнинг вайрон қилиниши ҳамда жамиятда фитна ва фасоднинг кенг ёйилиши бевосита ақиданинг заифлашуви билан боғлиқдир. Гуноҳ ва жиноятларнинг ортиб бораётгани ҳам айнан эътиқоддаги бузилиш натижасидир. Шу сабабли аввало “ақида” ва “адашиш” тушунчаларига тўхталиб ўтиш муҳимдир.
“Ақида” сўзи луғавий жиҳатдан “бир нарсани маҳкам боғлаш, тугун қилиш” маъносини англатади. Истилоҳда эса, қалбда ишонилиши лозим бўлган ҳақиқатларни қатъий ва мустаҳкам ҳолда жойлаштириш демакдир. Яъни, мўмин инсон эътиқод масалаларини шубҳасиз ва собит ҳолатда қалбига жойлаб олиши керак.
“Ақида масаласида адашиш” араб тилида “залолат” деб юритилади. “Залолат” эса йўлдан чиқиш, тўғри йўлни йўқотиш деганидир. Ақидада адашган киши нафақат дунё, балки охират саодатига элтувчи йўлдан ҳам узилган бўлади. Бу эса ниҳоятда хавфли ҳолатдир. Оддий ҳаётда йўлини йўқотган одамни кимдир тўғри йўлга бошлаши мумкин. Аммо эътиқодда адашган кишини, ҳатто бутун инсоният жам бўлса ҳам, тўғри йўлга қайтариш жуда мушкулдир.
Шу боис банда Аллоҳ таолодан доимо ҳидоят сўраб яшаши лозим. Бу борада ҳам биз учун энг гўзал ўрнак — Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдир. У зот Аллоҳдан ҳидоят тилаб доимий дуо қилганлар ва бу дуони саҳобаларга ҳам ўргатганлар. Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда қуйидаги дуо зикр этилади:
اللَّهُمَّ اهْدِنَا فِيمَنْ هَدَيْتَ
Мазкур дуонинг маъноси: “Аллоҳим, ҳидоят қилган бандаларинг қаторида бизни ҳам ҳидоят қилгин.”
Ҳидоят устида собит туриш улуғ неъмат ва буюк амал ҳисобланади. Шунинг учун мўмин банда бу масалада Аллоҳ таолодан ёрдам сўрашдан асло тўхтамаслиги керак. Фиқҳ уламолари намозда Фотиҳа сурасини ўқиш вожиб эканини таъкидлайдилар. Бунинг ҳикматларидан бири шуки, Фотиҳа сурасида: “Бизни тўғри йўлга ҳидоят қилгин” мазмунидаги илтижо мавжуд.
Шариат ҳукмлари замон ва маконга қараб ўзгариши мумкин. Аммо ақида ҳеч қачон ўзгармайди. Одам алайҳиссаломдан тортиб қиёматга қадар барча мўминлар бир хил ақида асосида яшашлари шарт. Чунки барча амаллар эътиқод пойдевори устига қурилади. Агар ақида бузилса, қилинган амаллар ҳам беҳуда кетади. Эътиқодсиз ёки эътиқоди бузуқ инсон шайтоннинг дўсти ва яқинига айланади. Бундай кишининг амаллари сароб сингари йўқ бўлиб кетади.
Бугунги глобаллашган дунёда интернет ва ахборот тармоқлари орқали турли ёт ғоялар, нотўғри эътиқодлар кенг тарғиб қилинмоқда. Бу ҳолат эса жамиятда катта фитна ва хатарларнинг пайдо бўлишига сабаб бўлмоқда. Шу боис замонимиз уламолари бу бузуқ оқимларнинг зарарини очиқ баён қилиб, инсонларни, айниқса ёш авлодни бундай фитналардан огоҳ бўлишга чақирмоқдалар.
Хожа Бухорий ўрта махсус ислом
таълим муассасаси ўқитувчиси
Муҳаммад Мирмахаматов
18 август Тошкентнинг нафақат диний, балки маданий ва илмий мероси тарихида муҳим ўрин тутувчи сана. Қуръони Каримнинг энг қадимий қўлёзмаларидан бири сифатида эъзозланадиган Усмон Мусҳафи асрлар давомида Марказий Осиё тарихининг турли босқичларига гувоҳ бўлиб келган, хабар бермоқда iccu.uz.
Ушбу нодир қўлёзма йирик ҳажмдаги пергамент варақларга ёзилган бўлиб, матни қадимий Ҳижоз хатида битилган. Мусҳафда ҳозирги араб ёзувидаги нуқта ва ҳаракат белгилари мавжуд эмас. Манбаларда унинг сақланиб қолган қисми 338 ёки 353 варақдан иборат экани ҳақида турли маълумотлар учрайди. Айрим йўқолган пергамент варақлар кейинчалик қоғоз билан алмаштирилган. Қўлёзманинг аниқ санаси хусусида илмий адабиётларда турли қарашлар мавжуд.
Тарихий маълумотларга кўра, Мусҳаф узоқ йиллар Самарқандда сақланган. 1868–1869 йилларда у Санкт-Петербургга олиб кетилган ва Император халқ кутубхонасига топширилган. 1905 йилда қўлёзманинг 50 та факсимиле нусхаси кўчирилган. 1917 йилдаги сиёсий ўзгаришлардан кейин мусулмон уламоларининг талаби билан Мусҳаф аввал Уфага, кейин эса Ўрта Осиёга қайтарилиши жараёни бошланган.
1924 йилда Усмон Мусҳафи Татаристон, Бошқирдистон ва Туркистон уламоларидан ташкил топган махсус кузатувчилар ҳамроҳлигида махсус поезд орқали Уфадан Тошкентга олиб келинди. Тошкентга олиб келинганидан сўнг Мусҳаф бир муддат шаҳардаги масжидлардан бирида сақланди. Кейинчалик унинг асраб-авайланишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон тарихи давлат музейига топширилди.
1989 йил 14 март куни Тошкентда бўлиб ўтган Мусулмонларнинг IV қурилтойида Ўзбекистон ҳукумати қарори билан Усмон Мусҳафининг мусулмонлар ихтиёрига қайтарилгани эълон қилинди. Кейинчалик у Ўзбекистон мусулмонлари идораси ихтиёрига топширилди. Мусҳаф бир муддат Ҳазрати Имом мажмуасидаги «Мўйи Муборак» мадрасаси музей-кутубхонасида махсус шароитда ҳам сақланди.
Усмон Мусҳафининг тарихий ва маданий аҳамияти халқаро миқёсда ҳам эътироф этилган. 1997 йилда қўлёзма ЮНЕСКОнинг «Memory of the World» — «Жаҳон хотираси» дастури рўйхатига киритилган.
2025 йил 13 ноябрь — Усмон Мусҳафи тарихида яна бир муҳим сана. Айнан шу куни нодир қўлёзма Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига олиб келинди. Бугун Қуръон залидаги асосий экспонатлардан бири сифатида алоҳида ўрин эгаллаб, юртимизнинг кўп асрлик диний, илмий ва маънавий меросини намоён этувчи бебаҳо ёдгорлик сифатида тақдим этилган. Шунингдек, Марказда турли даврларда Сомонийлар, Қорахонийлар, Хоразмшоҳлар ва Темурийлар даврида кўчирилган Қуръон нусхаларини ҳам кўриш мумкин. Усмон Мусҳафи тарихи бу фақат бир қўлёзманинг тарихи эмас. Бу асрлар оша сақланган илмий ва маънавий мерос, уни асраб-авайлаган авлодлар хотираси ва Ўзбекистон заминида шаклланган буюк ислом цивилизациясининг узвий давомийлиги ҳақидаги тарихдир.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 