Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Энди жонсиз нарсаларни олиб қарайлик. Мисол учун, ер. Унинг устки қатлами қимирламасдан сокин туради. Инсонлар унинг устида бемалол яшайдилар. Бино, иншоотларини қуришади. Аслида Аллоҳ таоло ер юзини шунга мос қилиб яратган. Лекин баъзан бу қонуният бузилиб туради. Вулқонлар отилиб ундан чиққан лавалар ҳамма жойни вайрон қилади. Зилзилалар бўлиб биноларни қулашига сабаб бўлади. Олимлар қанча ҳаракат қилишмасин бундай офатларни тўхтатиб тура олишмайди. Қўлларидан келгани силкиниш даражасини аниқлаш холос.
Демак, илм ҳам, қудрат ҳам ёлғиз Аллоҳ таолодан экан. Бунинг барчаси қудрат фақатгина Аллоҳнинг қўлида эканини билишимиз, дин асри тугади, илм-фан замони келди демаслигимиз учун.
Аллоҳнинг қудрати мутлақ эканига атроф оламдан жуда кўплаб мисолларни келтиришимиз мумкин. Мазлумларга ёрдам берадиган ҳам, золимлардан ўч оладиган ҳам Аллоҳ таолонинг Ўзидир.
Борлиқдаги барча нарса Аллоҳнинг измидадир. Борлиқдаги қонунларни яратган ҳам, хоҳласа уларни ўзгартирадиган ҳам Аллоҳдир. Вақти келиб борлиқдаги барча қонунлар бузулади ва ерда ҳаёт тугайди. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:
﴿إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ﴾
“Вақтики осмон ёрилса. Ва вақтики юлдузлар сочилиб кетса. Ва вақтики денгизлар портлатилса. Ва вақтики қабрлар остин-устун бўлса. Ҳар бир нимани муқаддам қилди-ю, нимани охир қилди биладир” (Инфитор сураси, 1-5 – оятлар).
Қуръони каримда қиёмат куни бўладиган ҳолатларни ёритган оятлар жуда кўп. Айримлар бундай дейдилар “Яратганнинг қудрати мукаммалдир. Шунинг учун борлиқдаги қонуниятлар миллион йиллар ўтса-да, ўзгармасдан қолаверади, бир сония ҳам ўзгармасдан туради”. Уларга айтадиган гапимиз шуки “Аввало борлиққа яхшилаб назар солинглар. Наҳотки ўтган замонлардан бери коинот, борлиқ ўзгармаган бўлса?!
Яна айримлар эса борлиқдаги қонуниятларни ўзгарувчан деб биладилар ва буни Яратганнинг қудрати эркинлиги билан изоҳлашга уринадилар. Уларга ҳам бу эътиқодлари хато эканлигини билишлари учун атрофга боқишлари кифоя эканлигини эслатиб қўймоқчимиз.
Инсон зулм кўрган пайтда қалбидан “Аллоҳ бор, мени ташлаб қўймайди” дея умид қилади. Нега? Чунки ҳамма бир лаҳзада вазият Аллоҳнинг изни ила ўзгариши мумкинлигини яхши билади.
Одатда инсон сабабият қонуниятлари амал қилаётган пайтда Аллоҳни кам эслайди. Аслида ҳамма нарса Аллоҳнинг изни ила содир бўлаётган бўлса ҳам бу нарсани оддий қабул қилади. Бироқ кутилмаган пайтда ишлар бўлгандагина инсон яхшироқ тафаккур қилишни бошлайди, яратган эгасини эслайди. Аллоҳнинг борлигига атрофимиздаги нарсалар орқали мисоллар келтирдик. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:
﴿وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾
“Ўзингизда ҳам (мўжизалар бордир). Кўрмайсизларми” (Зориёт сураси, 21-оят).
Киши ўзига назар солса, Лекин мўжизаларни кўрмаса унда ушбу оятнинг маъноси нима? Бу энди кейинг бобга тегишли мавзу.
Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан
Халқаро медиа майдонида йўлга қўйилаётган янги ҳамкорликлар ва илмий-маданий лойиҳалар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг халқаро фаолиятини янги босқичга олиб чиқмоқда. Яқинда ўтказилган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар” халқаро медиафоруми доирасида бошланган ҳамкорликларнинг кейинги босқичи сифатида Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма ўтказиш режалаштирилган. Мазкур лойиҳаларнинг натижалари ва уларга тайёргарлик жараёни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Илмий кенгашининг навбатдаги йиғилишида муҳокама қилинди.
Йиғилишда Илмий кенгаш аъзолари, олим ва тадқиқотчилар ҳамда тегишли йўналишлар учун масъул ходимлар иштирок этди.
Унда дастлаб халқаро медиафорумнинг натижалари таҳлил қилинди. Қайд этилганидек, мазкур форум Марказнинг халқаро ахборот ва илмий майдондаги фаолиятини кенгроқ намойиш этиш, хорижий журналистлар, медиа экспертлар, олим ва тадқиқотчилар билан янги профессионал алоқаларни йўлга қўйиш учун муҳим мулоқот майдони бўлди.
Форум давомида Марказнинг илмий-тадқиқот салоҳияти, Ўзбекистон ҳудудида шаклланган исломий илм-фан ва маданият мероси, шунингдек, ушбу меросни замонавий медиа воситалари орқали халқаро аудиторияга етказиш имкониятлари юзасидан фикр алмашилди. Хорижий ОАВ вакилларининг Марказ фаолиятига билдирган қизиқиши ҳамда ўзаро мулоқотлар келгусидаги ҳамкорликлар учун янги имкониятларни шакллантиргани таъкидланди.
Шу муносабат билан форум доирасида йўлга қўйилган алоқаларни изчил давом эттириш, халқаро ва маҳаллий оммавий ахборот воситалари билан тизимли ҳамкорликни йўлга қўйиш, Марказнинг илмий лойиҳалари ва тадқиқотларини халқаро аудиторияга кенгроқ етказиш бўйича келгусидаги вазифалар белгилаб олинди.
Илмий кенгаш йиғилишида Марказнинг халқаро илмий-маданий ҳамкорлигини янги босқичга олиб чиқишга қаратилган истиқболли лойиҳалардан бири — Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилаётган махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма лойиҳасига тайёргарлик масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Мазкур тадбирлар орқали Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг илмий-тадқиқот фаолияти, мамлакат ҳудудида шаклланган илм-фан, маърифат, маданият ва тарихий мероснинг жаҳон цивилизацияси тараққиётидаги ўрнини халқаро илмий жамоатчиликка кенгроқ танитиш мақсад қилинган.
Айни пайтда лойиҳа доирасида халқаро олим ва тадқиқотчиларни тадбирларга жалб этиш, илмий муассасалар, халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш, тақдимот ва конференция дастурини шакллантириш, шунингдек, кўргазма экспозицияларини илмий ва мазмун жиҳатдан тайёрлаш бўйича ишлар олиб борилмоқда.
Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермуҳаммедов Париждаги тадбирларга тайёргарлик жараёни ҳақида маълумот берди:
“Франциядан 50 га яқин олим ва тадқиқотчига таклифномалар юборилган. Шунингдек, бошқа халқаро ташкилотлар ва илмий муассасалар вакилларини жалб этиш бўйича ҳам тегишли ишлар амалга оширилмоқда.
Тадбирнинг яна бир муҳим қисми — ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ташкил этиладиган кўргазма лойиҳаси. Беш экспозициядан иборат кўргазма орқали Ўзбекистон ҳудудида шаклланган илм-фан, маданият ва тарихий мероснинг муҳим жиҳатларини халқаро жамоатчиликка намойиш этиш режалаштирилган. Кўргазма учун 35 та муҳим артефакт ва 200 га яқин қадимий китоб, шунингдек, тарихий обидалар макетларини тақдим этиш бўйича ишлар олиб борилмоқда”.
Илмий кенгаш аъзолари томонидан мазкур лойиҳаларнинг мазмун-моҳияти, илмий асосланганлиги ва уларни халқаро аудиторияга тақдим этиш усуллари юзасидан ҳам фикр алмашилди.
Хусусан, кўргазма экспозицияларини шакллантиришда тарихий манбаларнинг илмий қиймати, артефактларнинг тарихий аҳамияти ва уларнинг Ўзбекистон ҳудудидаги ислом цивилизацияси тараққиёти билан боғлиқ жиҳатларини аниқ ва ишончли маълумотлар асосида ёритиш муҳимлиги қайд этилди.
Шунингдек, халқаро аудиторияга тақдим этиладиган материалларда Ўзбекистон заминида юзага келган илмий мактаблар, буюк алломаларнинг жаҳон илм-фани ва маданияти ривожига қўшган ҳиссаси ҳамда бугунги кунда ушбу илмий-маърифий меросни ўрганиш ва оммалаштириш борасида амалга оширилаётган ишлар кенг қамраб олиниши зарурлиги таъкидланди.
Йиғилиш якунида халқаро медиафорумда эришилган натижаларни амалий лойиҳалар билан давом эттириш, хорижий ОАВ ва илмий муассасалар билан ҳамкорликни янада кенгайтириш, Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилган тадбирларга тайёргарлик ишларини юқори савияда ташкил этиш ҳамда Марказнинг илмий-тадқиқот фаолияти ва Ўзбекистоннинг бой исломий илмий-маданий меросини халқаро миқёсда кенг тарғиб қилиш бўйича тегишли вазифалар белгилаб олинди.
iccu.uz