29 Июл, 2026, 15 Сафар, 1448
29 Июл, 2026, 15 Сафар, 1448
Жаъфарнинг кимлигини биласизми?! Унга Набиййимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сен менга яратилиш жиҳатидан ҳам, хулқинг жиҳатидан ҳам ўхшайсан», деганлар.
Бу баҳо унинг учун икки томондан буюкликдир. У чиройли, хушбичим инсон эди. Жаъфар Ҳабашистонга ҳижрат қилган муҳожирларга бош бўлган фасоҳатли ва ақлли инсон. Жаъфар Нажошийнинг ҳузурида Қурайшнинг доҳийси (ақлли кишиси) ва элчиси бўлмиш Амр ибн Осни мот қилган!
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни ниҳоятда яхши кўрар эдилар. Унинг Ҳабашистондан қайтиши Хайбарнинг фатҳ қилинишига тўғри келди. Ўшанда Набий алайҳиссалом: «Қай бирига хурсанд бўлай: Хайбарнинг фатҳигами ёки Жаъфарнинг қайтишигами?!» деган эдилар.
Жаъфар буюк ва қўрқмас баҳодир, Мута жангида Зайд ибн Ҳориса розияллоҳу анҳудан кейин мусулмонлар қўшинига қўмондон бўлди. Унда учта муҳожирлик, саҳобалик, шаҳидлик буюклик жамланган эди. Аллоҳ таоло унинг Мута жангида кесилган икки қўли ўрнига жаннатда парвоз қиладиган икки қанот берди!
Мадинада эса Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ваҳий орқали кишиларга Мута жанги тафсилотиларини айтиб, шаҳид бўлган асҳобларига бир-бир марсия ўқиётган эдилар. Ниҳоят, Набйимиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳнинг яланғочланган қиличи туғилгани, мусулмонларни бу қийин вазиятдан осонлик билан суғуриб олгани хабарини бердилар. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳунинг ҳарбий тактикаси бугунги кунгача ҳарбий факультетларда дарс сифатида ўргатилади!
Ўша куни инсонлар суюкли инсонларини йўқотганлари учун йиғлашди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар. Уларнинг бошига машғул қиладиган нарса келди», дедилар.
Қандай буюк пайғамбар!
Қандай буюк дин!
«Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар».
Бу дунё йўқотадиган дунёдир. Бугун ким биландир видолашсак, эртага биз билан видолашишади. Бугун бировларнинг тобутини кўтарсак, эртага бизнинг тобутимизни кўтаришади.
Аммо бу дин қийинчиликда ҳам, кенгчиликда ҳам раҳмат динидир.
Бу дин елкадош бўладиган, ҳамдард бўладиган диндир. Инсонлар яқинларини йўқотганида бошқалар уларнинг ёнида туриши, бир-бирларига раҳм қилиши жароҳатларига малҳам бўлади!
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам маййитнинг оиласига таом қилиб беришни бизга таълим беряптилар. Чунки уларнинг бошига тушган мусибат таом пишириш каби энг зарур ишлардан ҳам чалғитиб қўйди.
Ҳаёт қарз олди-бердиларидан иборат! Кимлардир бизнинг бошимизга мусибат тушганида таом қилиб беришади. Биз ҳам уларнинг бошига мусибат тушганида таом етказамиз. Аслида, иш ошқозонга овқат туширишдан олийроқдир. Бу яраланган қалбнинг елкасини силашдир. Бу маҳзун кўнгилнинг бошини силашдир!
Мусибатзадаларнинг оғирини енгил қиладиган барча ишлар Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Жаъфарнинг оиласига таом қилиб беринглар», деган сўзлари остига киради!
Аза аҳлининг гоҳида маросим ўтказиш учун уйи торлик қилиб қолади. Қани энди уларга кенг уйингизни бўшатиб берсангиз!
Аза аҳлининг гоҳида таъзия маросимини ўтказиш учун маблағи бўлмай қолади. Қани энди уларнинг ёнида пулингиз билан тура олсангиз!
Гоҳида азадорлар қарздор бўлади ёки дафн туфайли харажатлари кўпайиб қолади. Қани энди уларнинг ёнида туриб, тирикка ҳам, ўликка ҳам ёрдам берсангиз!
«Набавий тарбия» китоби асосида тайёрланди
“Яшил”, яъни қайта тикланувчи энергия манбалари бугунги кунда глобал иқлим ўзгариши ва экологик муаммоларга қарши курашда муҳим аҳамият касб этмоқда. Ушбу мақолада масаланинг халқаро миқёсдаги долзарблиги, айни йўналишдаги сўнгги тажриба ва янгиликлар, соҳа истиқболи билан боғлиқ таҳлилга эътибор қаратамиз.
“Яшил” энергия нима?
Қуёш, шамол, сув, шунингдек геотермал ва биомасса каби қайта тикланувчи манбалар орқали ҳосил қилинадиган бундай энергия турлари табиий жараёнлар билан боғлиқ. Умуман, “яшил” энергиянинг асосий афзалликлари ифлослантирувчи чиқиндини камайтириш, табиий ресурсларни тежаш ва барқарор ривожланишга ҳисса қўшиш каби омилларда намоён бўлади.
Халқаро тажриба ва янгиликлар
1. Қуёш энергияси. Ўзбекистонда Хитой билан ҳамкорликда 2023 йил йўлга қўйилган “Сирдарё қуёш электр станцияси” мисолида кўринадики, бундай лойиҳалар нафақат ички эҳтиёжни қондириш, балки экспорт имкониятини оширишга ҳам хизмат қилади. Бинобарин, ХХР жаҳонда энг йирик қуёш панеллари ишлаб чиқарувчи давлат сифатидаги ўрнини изчил мустаҳкамламоқда.
2. Шамол энергияси. Шамол электр станцияларининг улуши 50 фоизга етган Германияда соҳани янада ривожлантириш мақсадида янги технологиялар мунтазам равишда амалиётга жорий этиб борилади. Хусусан, аккумулятор тизими ва ақлли тармоқлар жараённи такомиллаштиришга хизмат қилади.
3. Гидроэнергетика. Норвегияда гидроэнергия, яъни сув ёрдамида энергия ишлаб чиқариш миқдори 90 фоизга етган. Мамлакатда сув омборларидан унумли фойдаланиш орқали экологик барқарорликни таъминлайдиган илғор технология жорий этилган.
4. Геотермал энергетика. Исландияда геотермал энергетика тизими кенг тарқалган бўлиб, орол электр таъминотининг 85 фоизини ташкил қилади. Бу усулнинг афзаллиги – доимийлик ва барқарорликда.
5. Биомасса. АҚШда биомассадан фойдаланиб қишлоқ хўжалиги чиқиндисини самарали қайта ишлашнинг янги усуллари яратилган. Натижада атроф-муҳитга етказилаётган зарар миқдори кескин камайтирилган.
Келажак ва истиқбол
“Яшил” энергия билан боғлиқ инновация келажакда янада оммалашиши кутиляпти. Бу жараёнда қуйидаги омиллар муҳим ўрин тутади:
– Технологик ривожланиш. Қайта тикланувчи энергия манбаларини яратишда янги технология, масалан нано технология жорий этилиши билан самарадорликни орттириш мумкин.
– Инвестиция. Жаҳон банки ва бошқа молиявий институтлар “яшил” энергетика лойиҳаларига сармоя киритишда давом этяпти. Бу глобал даражада барқарор ривожланишни таъминлайди.
– Иқлим ўзгаришига қарши кураш. “Яшил” энергияни ривожлантириш иқлим ўзгариши салбий оқибатини камайтиради. БМТнинг “2030 йилгача барқарор ривожланиш мақсадлари” доирасида давлатлар, хусусан Ўзбекистон “яшил” энергетика йўналишини кучайтиришга интилмоқда.
– Ижтимоий омиллар. “Яшил” энергетика соҳаси ривожланиши янги иш ўринлари яратишга кенг йўл очади.
Хулоса шуки, “яшил” энергия манбалари инсоният экология муаммоларига ечим топишида муҳим восита ҳисобланади. Халқаро миқёсда орттирилаётган инновацион тажриба соҳа истиқболига катта умид билан қараш имконини беради.
Инсоният учун барқарор келажак яратиш сари мамлакатимиз ҳам дадил қадам ташлар экан, ўзбек халқининг эртаси нурли эканлигига ишончимиз комил.
Мусулмон Зиё, ЎзА
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 