Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ривоят қилинишича, Бани Исроилдан бир киши шундай дебди: "Ё Роббим! Сенга шундай ибодат қилишни истайманки, одамлар ичида пайғамбарлардан бошқа ҳеч ким бундай ибодат қилмаган бўлсин".
Шунда Аллоҳ таоло унга денгиз ўртасидаги ороллардан бирига чиқишни буюрди. Бу бечора обид киши оролга чиқиб, у ерда на хотин, на фарзанд, на оила ва на қабиласиз, ёлғиз ўзи беш юз йил давомида Аллоҳга ибодат қилди. Аллоҳ у учун бир анор дарахтини ундириб қўйди; қачон таом ейишни истаса, бир анор узиб ерди. У намоз ўқир, Аллоҳга ибодат қилар, Уни зикр этиб, тасбеҳ айтар ва Яратганнинг махлуқотлари ҳақида тафаккур қилар эди.
Беш юз йиллик ибодатдан сўнг, Аллоҳ унинг жонини олди. Унинг бирор гуноҳи йўқ эди: бировнинг молини емаган, ғийбат қилмаган, судхўрлик қилмаган ва ёлғон гувоҳлик бермаган эди. Жони қабз қилингач, Аллоҳ таоло марҳамат қилди:
— “Эй бандам! Жаннатга амалинг билан киришни истайсанми ёки Менинг раҳматим биланми?”.
Банда беш юз йиллик ибодати уни Жаннатга олиб киришга етарли деб ўйлаб, шундай деди:
— “Ё Роббим, амалим билан киришни истайман”.
Аллоҳ яна сўради:
— “Жаннатга амалинг биланми ёки раҳматим биланми?” — “Амалим билан, ё Роббим”, деб жавоб берди банда.
Шунда Аллоҳ таоло деди:
— “Биз сенга берган неъматларимиз ва сен қилган ибодатларингни ўзаро ҳисоб-китоб қиламиз”. Фаришталар тарози билан келиб, уни сўроқ-савол қила бошладилар. Унинг амаллар саҳифасини очиб, Аллоҳнинг неъматлари билан ибодатларини солиштирдилар. Кўрдиларки, унинг беш юз йиллик ибодати Аллоҳ берган фақатгина “кўз неъмати”га (кўриш қобилиятига) ҳам тенг келмади. Ҳали юрак, эшитиш, ҳаёт, нафас олиш, ақл ва ҳидоят каби сон-саноқсиз неъматларнинг ҳисоби бор эди.
Аллоҳ таоло буюрди:
— “Уни дўзахга олиб боринглар!”. Шунда банда нидо қилди:
— “Ё Роббим! Мени Ўз раҳматинг билан Жаннатга киритишингни сўрайман!”.
Хулоса: Биз қанчалик кўп амал қилмайлик, намоз ўқиб, рўза тутиб, Аллоҳни зикр қилмайлик, барибир ҳаддан ташқари камчиликка йўл қўювчимиз. Бизнинг ягона умидимиз — Аллоҳ таолонинг гуноҳ ва хатоларимизни кечириб, бизни Ўз раҳматига олишидадир.
Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ
Имом Бухорий мажмуаси нафақат О‘збекистон, балки бутун ислом олами учун улуг‘ ва муқаддас қадамжолардан бири ҳисобланади.
Ҳазрат Имом Бухорийдек буюк муҳаддис номи билан бог‘лиқ ушбу мажмуа бугун юртимизнинг энг йирик ма’навий ва маданий марказларидан бирига айланган. Ҳар куни минглаб зиёратчилар бу ерга келиб, аждодлар мероси, ма’рифат ва муқаддас тарих билан юзлашмоқда.
Мажмуа нафақат зиёратгоҳ, балки халқимизнинг бой ма’навий мероси, миллий ме’морчилиги ва ислом цивилизациясидаги о‘рнини намоён этувчи ноёб маданий об’ектдир. Уни барпо этиш учун катта меҳнат, юксак маҳорат ва қимматбаҳо қурилиш материаллари сарф этилган. Шу боис бу қутлуг‘ масканни асраб-авайлаш ҳар биримиз учун муҳим вазифадир.
Яқинда Маданий мерос агентлиги томонидан айрим зиёратчиларнинг мажмуа ҳудудида бепарво муносабатда бо‘лаётгани ҳақида ма’лумот берилди. Айрим ҳолатларда устунлар, айвонлар ва музей экспонатларига эҳтиётсиз муносабатда бо‘лиш, чиқиндиларни дуч келган жойга ташлаш каби ҳолатлар кузатилмоқда. Бу эса нафақат зиёратгоҳ ко‘ркига, балки унинг ма’навий муҳитига ҳам салбий та’сир ко‘рсатади.
Бу ҳолат барчамизни сергакликка чақириши керак. Зеро, муқаддас қадамжога келган инсон аввало о‘зини муносиб тутиши, тозалик ва тартиб-қоидаларга амал қилиши лозим. Чунки зиёратгоҳ — оддий сайргоҳ эмас. Бу ерда асрлар нафаси, буюк аждодлар руҳи ва ма’рифат зиёси мужассам.
Тозалик эса инсон маданиятининг энг муҳим ко‘рсаткичларидан бири. Ислом та’лимотида ҳам покликка алоҳида аҳамият берилган. Пайг‘амбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом “Тозалик — иймоннинг ярмидир”, дея та’кидлаганлар. Демак, зиёратгоҳ ҳудудида озодаликни сақлаш нафақат фуқаролик бурч, балки ма’навий мас’улият ҳамдир.
Айниқса, чет эллик меҳмонлар О‘збекистон ҳақидаги илк таассуротни айнан шундай муқаддас масканлар орқали олади. Агар зиёратгоҳ озода, тартибли ва файзли бо‘лса, бу халқимизнинг юксак маданияти ва ма’навиятини намоён этади. Аксинча, бепарволик ва тартибсизлик мамлакатимиз нуфузига салбий та’сир ко‘рсатиши мумкин.
Ёш авлодни зиёратгоҳ маданияти руҳида тарбиялаш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Болалар катталардан ибрат олади. Агар ота-она муқаддас жойда тартибга амал қилса, эҳтиёткор бо‘лса, фарзанд ҳам шу руҳда тарбия топади. Шу боис ҳар бир инсон о‘з ҳаракати билан бошқаларга намуна бо‘лиши керак.
Имом Бухорий мажмуаси — миллатимиз г‘урури ва ма’навий бойлиги. Уни асраш, тозалигини сақлаш ва эҳтиром билан муносабатда бо‘лиш ҳар бир инсоннинг виждоний бурчидир. Зиёратгоҳларга бо‘лган муносабатимиз орқали биз о‘з маданиятимиз, ма’навиятимиз ва аждодлар меросига бо‘лган ҳурматимизни намоён этамиз.
Аслиддин Мустафоев, мажмуа ахборот хизмати раҳбари.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати