Бухоро шаҳридаги «Абу Бакр ас-Сиддиқ» жоме масжидида навбатдаги маънавий-маърифий суҳбат ташкил этилди. Тадбир Ўзбекистон мусулмонлари идораси Бухоро вилояти вакиллиги ташаббуси билан амалга оширилди.
Учрашувда имом-хатиб Ориф домла Тўқсонов иштирок этиб, гапириш ва эшитишда нуқсони бўлган фуқаролар билан яқиндан мулоқот қилди. Навбатдаги суҳбат «Йўллардан тўғри фойдаланиш — одоб ва масъулиятдир» мавзусига бағишланди. Имом-хатиб ўз маърузасида ислом динида йўл ҳаққи, жамоат жойларида ўзини тутиш одоблари ва атрофдагиларга озор бермасликнинг аҳамияти ҳақида атрофлича тўхталиб ўтди.
Тадбир давомида иштирокчилар ақида, фиқҳ ва ижтимоий ҳаётга оид ўзларини қизиқтирган саволларга батафсил жавоб олдилар. Мулоқот жараёни маълумотларнинг тўлақонли ва тушунарли етиб боришини таъминлаш мақсадида малакали сурдо таржимон ҳамроҳлигида олиб борилди.
Тадбир якунида иштирокчиларга ташкилотчилар томонидан эҳсонлар улашилди. Бу каби тадбирлар жамиятда ижтимоий кўмакка муҳтож қатламнинг диний ва маърифий билимларини ошириш, уларни маънавий қўллаб-қувватлашга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Бухоро вилояти вакиллиги
Матбуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Саждага борилаётганда ерга яқин аъзолар бирин-кетин ерга қўйилади, яъни, аввал тизза, кейин қўллар ва юз. Саждадан тураётганда ердан узоқ аъзолар биринчи кўтарилади, яъни, юз, қўл тизза.
“Фатавои Ҳиндия” китобида бундай дейилади: “Агар намозхон сажда қилишни хоҳласа, аввало ерга яқин бўлган аъзони (ерга) қўяди. Бас (шундай экан), аввал тиззасини, сўнг икки қўлини, сўнг бурнини, сўнгра пешонасини ерга қўяди. Саждадан турганида аввал пешонасини, сўнг бурнини, сўнгра икки қўлини кўтаради...”.
“Мухтасару-л-виқоя” китобида эса: “(Намоз ўқувчи) рукудан сўнг такбир айтади ва сажда қилади. Саждага бориш асносида аввал тиззаларини сўнгра қўлларини ерга қўяди, (саждадан турганида) такбир айтади ва аввал бошини сўнгра икки қўли ва тиззаларини ердан кўтаради...”, дейилган.
Воил ибн Ҳужр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни сажда қилганларида қўлларидан аввал тиззаларини ерга қўйганларини ва саждадан қайтаётганларида тиззаларидан аввал қўлларини ердан кўтарганларини кўрдим”, дейилади (Имом Абу Довуд, Имом Термизий ривояти).
Бошқа ривоятда эса: “Биз ҳазрат Умар розияллоҳу анҳунинг намозларидан шуни ўргандикки, у киши руку қилганларидан кейин ҳудди туя чўккалагандек чўккалар эдилар ва тиззаларини қўлларидан аввал ерга қўярдилар”, дейилади (Имом Таҳовий Алқама ва Асвад розияллоҳу анҳумодан ривоят қилган).
Бу борада яна бошқа бир қанча ҳадислар мавжуд. Моликий мазҳабидан ташқари барча мазҳаб олимлари ушбу ҳадисларни дақиқ ўрганиб, “сажда қилишда аввало ерга яқин аъзолар ерга қўйилади ва саждадан туришда эса ердан узоқ бўлган аъзолар ердан кўтарилади”, деган фикрга иттифоқ бўлганлар.
Оёқларнинг бармоқлари қиблага қараган ҳолда эгилиб, аввал тизза ерга қўйилади. Сўнгра, бурун ва пешона қўйилиб, сажда қилинади.
Даврон НУРМУҲАММАДнинг
“Суннатга мувофиқ намоз ўқинг” китобидан олинди.