Акса урганда ва эснаганда бажариладиган 4 амал
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам: “Акса уриш Аллоҳ таолодан, эснаш эса шайтондандир. Шунинг учун қачон бирортангиз эснаса, қўлини оғзига қўйсин. Агар (эснаган пайтда): “ооҳ, ооҳ” деса, шайтон унинг ичида кулади. Аллоҳ таоло акса уришни яхши кўради, эснашни ёмон кўради”, дедилар (Имом Термизий ривояти).
1. Аксирганда қўли ё кийимини оғзига қўйиш.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ривоят қилади: “Расулуллоҳ сллаллоҳу алайҳи васаллам аксирганларида қўлларини ёки кийимларини оғзиларига қўярдилар ва у билан овозларини пасайтирардилар” (Имом Абу Довуд, Имом Термизий ривояти).
Ушбу суннатга амал қилиш туфайли аксирган пайтда ёнидаги кишиларга азият беришдан сақланган бўлади.
2. Аксирганда овозини пасайтириш.
Аксиришда жуда баланд овоз чиқариш одобсизликдир. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирингиз аксирса, икки кафтини оғзига қўйсин ва овозини пасайтирсин”, дедилар (Имом Абу Довуд ривояти).
3. Аксиргандан кейин Аллоҳга ҳамд айтиш.
Аксиргандан кейин Аллоҳга ҳамд айтиш. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирингиз аксирса “алҳамдулиллаҳ” (Аллоҳга ҳамд бўлсин), деб айтсин. Унинг биродари эса, унга “ярҳамукаллоҳ” (Аллоҳ сенга раҳм қилсин), десин. Биродари унга “ярҳамукаллоҳ”, деб айтса, у “яҳдийкумуллоҳу ва юслиҳу балакум (Аллоҳ сизларни ҳидоят қилсин ва ишларингизни ислоҳ қилсин), деб айтсин”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).
4. Аксириб Аллоҳга ҳамд айтган кишига “ташмит” айтиш. Мусулмон кишининг ҳақларидан бири аксирганда унга ташмит айтиш ҳисоланади. Аксиргандан сўнг Аллоҳга ҳамд айтган кишига “Ярҳамукаллоҳ”, деб айтишдир.Ташмит айтиш учун, аксирган одам Аллоҳга ҳамд айтиши керак бўлади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирингиз аксирса “алҳамдулиллаҳ” (Аллоҳга ҳамд бўлсин), деб айтсин. Унинг биродари эса, унга “ярҳамукаллоҳ” (Аллоҳ сенга раҳм қилсин), десин. Биродари унга “ярҳамукаллоҳ”, деб айтса, у “яҳдийкумуллоҳу ва юслиҳу балакум” (Аллоҳ сизларни ҳидоят қилсин ва ишларингизни ислоҳ қилсин), деб айтсин”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД
“Al-Ahram”: Ўзбекистон Буюк Ипак йўли цивилизациясида муҳим ўринга эга бўлган
Мисрнинг нуфузли “Al-Ahram” газетасида Ўзбекистоннинг Буюк Ипак йўли цивилизациясида тутган ўрнига бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Мақола Ўзбекистон Президенти Администрацияси Ижодий иқтисодиёт ва туризм департаменти раҳбари, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси раиси Гаянэ Умерова билан ўтказилган интервью асосида тайёрланган. Нашрда мамлакатимизда кечаётган улкан юксалиш, ижодий салоҳият ва маданий дипломатиянинг ўрни атрофлича таҳлил қилинган.
Қайд этилишича, асрлар давомида Буюк Ипак йўлининг марказида бўлиб келган Ўзбекистон бугун араб дунёси, хусусан, Миср билан муносабатларда янги саҳифа очмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев маданият, туризм ва ижодий иқтисодиётни мамлакат ривожланиш стратегиясининг бош устувор йўналишларидан бири сифатида белгилаб бергани ушбу соҳадаги давлат ислоҳотларининг бош ҳаракатлантирувчи кучи бўлди.
Мақола муаллифи давлатимиз томонидан амалга оширилаётган лойиҳалар фақатгина тарихий обидаларни таъмирлаш билан чекланиб қолмасдан, замонавий жаҳон ҳамжамияти билан фаол мулоқот қила оладиган янги маданий платформаларни яратишга қаратилганига эътибор қаратади. Бунга мисол сифатида Бухоро биенналеси, Тошкент замонавий санъат маркази, Жадидлар мероси музейи ҳамда “Samarkand Express” ҳашаматли сайёҳлик поезди лойиҳаси келтирилган.
Шунингдек, Ўзбекистоннинг “Осака ЭКСПО-2025” бутунжаҳон кўргазмасидаги “Билимлар боғи” деб номланган миллий павильони нуфузли “Red Dot: Best of the Best” мукофотига сазовор бўлгани юртимиз маданий салоҳиятининг халқаро эътирофидир.
Нашрда Бухоро, Самарқанд ва Хива сингари тарихий шаҳарларнинг ислом цивилизацияси, илм-фан ва меъморчилик марказлари сифатидаги мақомини сақлаш борасидаги саъй-ҳаракатларга юқори баҳо берилган. Франциянинг машҳур “Wilmotte & Associés” архитектура бюроси томонидан ишлаб чиқилган Бухоро шаҳрини ривожлантириш бош режаси ҳамда машҳур япон архитектор Тадао Андо лойиҳаси асосида 2028 йилда очилиши кутилаётган Ўзбекистон Миллий музейи бунинг яққол исботидир.
Ўзбекистон ва Миср ўртасидаги маданий муштараклик ҳам мақоланинг марказий мавзуларидан биридир. Ўзбекистон делегациясининг Буюк Миср музейига ташрифи ва икки давлатнинг музей иши, маданий меросни сақлаш ҳамда туризм соҳасидаги мулоқотлари янги институционал ҳамкорликка замин яратмоқда. Самарқандда бўлиб ўтган ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессиясида профессор Халед Эл-Энанининг ташкилот Бош директори этиб сайланиши ҳам икки қадимий цивилизация ўртасидаги яқинликнинг рамзи сифатида қайд этилган.
Интервьюда Ўзбекистоннинг маданий келажаги кўп жиҳатдан ёш авлод ва ижодий иқтисодиёт ривожи билан боғлиқлиги таъкидланган. Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси кўмагида “Креатив иқтисодиёт тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши ва “Uzbekistan Creative Park” лойиҳасининг йўлга қўйилиши дизайнерлар, архитекторлар ва рақамли инновация вакиллари учун кенг имтиёзлар тизимини яратди. Хивада ўтказилган “Creative Algorithms” Марказий Осиё–Италия ёшлар форуми эса маҳаллий ижодкорларнинг халқаро тажрибани ўзлаштиришида муҳим аҳамият касб этмоқда.
Мақола якунида Гаянэ Умерова араб дунёси жамоатчилиги ва хорижлик меҳмонларни Ўзбекистоннинг бой маданияти ва тарихи билан экран ёки китоблар орқали эмас, балки шахсан ташриф буюриб танишишга чорлайди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
