Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
﴿تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ﴾
“Абу Лаҳабнинг икки қўли ҳалок бўлсин, ҳалок! Унга моли ва касб қилган нарсалари фойда бермади. У тезда чўғи қизиб турган оловга кирадир. Ва унинг ўтин кўтарган хотини ҳам. Унинг бўйнида эшилган арқон” (Масад сураси).
Ушбу сура Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг амакилари Абу Лаҳаб ҳақида нозил бўлган. У Аллоҳга иймон келтирмаган, Ислом динига душманлардан эди. Ушбу сура Абу Лаҳабнинг тириклик вақтида нозил бўлган. Ўша пайтда Маккада бошқа кофирлар ҳам кўп эди. Бошқалар ҳидоят топиб мусулмон бўлдилар. Абу Лаҳаб ҳам улар каби иймон келтириши мумкин эди. Лекин агар у иймон келтирганида ҳақиқат юзага чиқмасди.
Хўш, Абу Лаҳаб одамларни тўплаб: “Муҳаммад ўзича пайғамбарман деяпти. Унга осмондан ваҳий келаётган эмиш, айтишича мен кофир бўлар эканман. Лекин ҳаммангизнинг олдингизда мен шаҳодат калимасини айтаман ва уни мот қиламан” деганида нима бўларди?
Лекин ундай бўлмади. Ундай қилиш Абу Лаҳабнинг ҳатто хаёлига ҳам келмади. Бу Аллоҳнинг иродаси, ҳукми ҳар нарсадан устун эканлигига очиқ-ойдин далил эмасми?! Исломнинг энг катта душманига динни шарманда қилиш имконияти берилди ахир! Хоҳлаганида шарманда қилиши мумкин эди. Аммо, Аллоҳ унинг хоҳлашини ҳам истамади.
Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисни ёдлаб, бошқаларга етказган кишилар ҳақида бундай деганлар:
نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَهُ
"Биздан бир сўз эшитиб, уни қандай эшитган бўлса, шундай етказган кишининг юзини Аллоҳ ёруғ қилсин" (Имом Термизий ривояти).
Бу муборак дуо асрлар давомида муҳаддис уламоларга куч ва ғайрат бағишлади. Улар ҳадисларни тўплаш учун чўл-саҳроларни кездилар, узоқ мамлакатларга сафар қилдилар, очлик ва қийинчиликларга сабр қилдилар. Баъзи муҳаддислар атиги бир дона ҳадисни текшириш учун ойлаб йўл босганлар.
Имом Шарафуддин Тийбий раҳматуллоҳи алайҳ мазкур ҳадисни шарҳлар экан, жумладан, бундай дейдилар:
وَإِنَّمَا خَصَّ حَافِظَ سُنَّتِهِ وَمُبَلِّغَهَا بِهَذَا الدُّعَاءِ؛ لِأَنَّهُ سَعَى فِي نَضَارَةِ الْعِلْمِ وَتَجْدِيدِ السُّنَّةِ، فَجَازَاهُ فِي دُعَائِهِ لَهُ بِمَا يُنَاسِبُ حَالَهُ فِي الْمُعَامَلَةِ
“Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам суннатни кўз қорачиғидек асраб, уни одамларга етказган зотларни айнан мана шу дуо (юзнинг нурли ва гўзал бўлиши) билан сийлаганлари бежиз эмас. Зеро, муҳаддислар илмнинг тароватини сақлаш ва суннатни қайта жонлантириш йўлида бутун борлиқлари билан ҳаракат қилдилар. Сарвари коинот ҳам уларнинг қилган мана шу гўзал амаллари эвазига, юзларига икки дунё гўзаллиги ва нурини тилаб, дуо қилдилар” ("Шарҳу Мишкотил масобиҳ" китоби).
Суфён ибн Уяйна роҳимаҳуллоҳ ҳам мазкур ҳадисни шарҳлаб, айтадилар:
لَيْسَ مِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ أَحَدٌ إِلَّا وَفِي وَجْهِهِ نَضْرَةٌ لِهَذَا الْحَدِيثِ
“Муҳаддислардан ҳар бир кишининг юзида ушбу ҳадис(даги дуо) сабабли нур ва тароват бўлади”.
Имом Шофеъий раҳимаҳуллоҳ муҳаддисларнинг мақоми ҳақида айтганлар: "Ҳар бир замондаги муҳаддислар ўз замонидаги саҳобаларга ўхшайдилар. Мен бирор муҳаддис олимни кўрсам, гўё Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бирини кўргандек бўламан".
Саҳобалар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан динни қабул қилиб, кейинги авлодга етказган бўлсалар, муҳаддислар ҳам шу омонатни асраб келган ворислардир.
Шунинг учун суннатни ўрганиш, муҳаддисларни ҳурмат қилиш ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг йўлларига эргашиш ҳар бир мўмин учун шарафли вазифадир.