Зулҳижжа ойининг 8 куни “Тарвия куни” дейилади.
“Тарвия” дейилишига сабаб ўша куни ҳожилар зам-зам сувидан қониб-қониб ичадилар.
“Тарвия” – “тафаккур” маъносида ҳам қўлланилади. Чунки зулҳижжанинг саккизинчи кечасида Иброҳим алайҳиссалом тушларида ўғиллари Исмоил алайҳиссаломни қурбонлик қилаётганларини кўрадилар ва бу туш шайтонийми ёки раҳмоний дея ўша кунни тафаккур билан ўтказадилар. Шунга кўра, бу кун “Тарвия – тафаккур куни” дейилади.
Мино луғатда – “орзу, истак” деган маъноларни билдиради. Макка ва Муздалифа оралиғидаги қишлоқнинг номи. Араблар одамлар тўпланган жойни “мино” деб аташади. Мино Масжидул-ҳаром шимолидан 7 км. узоқликда жойлашган.
Бу ерда Иброҳим алайҳиссалом шайтонга тош отганлар, қурбонлик қилганлар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам айнан шу жойда тош отиб, қурбонликларини адо этганлар. Бу муқаддас маконда Наср ва Мурсалот суралари нозил бўлган.
Ҳожилар зулҳижжанинг саккизинчи куни бомдод намозидан сўнг Минога қараб йўл олишади. Минода тарвия кунининг пешин, аср, шом, хуфтон ҳамда арафа кунининг бомдод намозлари ўқилади. Кейин арафотга жўнаб, ўнинчи куни яна Минога қайтишади ва икки кун шайтонга тош отишни давом эттиришади.
Минода бажарилиши зарур бўлган амаллар ҳақида Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади: «Ва ўзларига бўладиган манфаатларга шоҳид бўлсинлар. Маълум кунларда уларга ризқ қилиб берган чорва ҳайвонларини (сўйишда) Аллоҳнинг исмини зикр қилсинлар. Бас, улардан енглар ва бечора ва фақирларга ҳам едиринглар. Сўнгра ўзларидаги кирларни кетказсинлар, назрларига вафо қилсинлар ва “Қадимги уй”ни тавоф қилсинлар”, деганимизни эсла» (Ҳаж сураси, 28-29-оятлар).
Ушбу оятда Мино кунлари жамаротда тош отиш, қурбонлик қилиш ва соч олдириб эҳромдан чиқиш каби амалларни адо этиш таъкидланмоқда. Мино кунлари ушбу учта амални мукаммал тарзда бажариш вожибдир.
Аллоҳ таоло қилаётган ва қиладиган барча солиҳ амалларингизни Ўз даргоҳида қабул этсин. Ўзи куч-қувват берсин..
Даврон НУРМУҲАММАД
Шу кунларда Уммон Султонлигининг Масқат шаҳридаги "Hilton Muscat Al Bandar" мажмуасида "Масқат ҳаракатлар режаси глобал форуми" (Muscat Plan Global Forum) бўлиб ўтмоқда. Жорий йилнинг 15-16 ноябрь кунларига мўлжалланган ушбу нуфузли анжуманда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков ҳам иштирок этмоқда.
Мазкур халқаро форум Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Геноциднинг олдини олиш ва ҳимоя қилиш масъулияти бўйича бошқармаси (UNOSAPG), Уммон Султонлиги Вақф ва диний ишлар ҳамда Ташқи ишлар вазирликлари, шунингдек, "Дин ва анъанавий тинчликпарварлар тармоғи" (The Network for Religious and Traditional Peacemakers) ҳамкорлигида ташкил этилган.
Тадбирнинг асосий мақсади камситиш ва зўравонликнинг олдини олиш, шунингдек, ўзаро мулоқот, бағрикенглик ва тинч-тотувликни кенг тарғиб қилишда амалий ёндашувларни ишлаб чиқишдан иборат.
Эътиборлиси, форумнинг асосий тадбирлари Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Халқаро бағрикенглик кунига (16 ноябрь) тўғри келган бўлиб, бу ўзаро ҳурмат ва тинч-тотув яшаш қадриятларини мустаҳкамлаш учун муҳим платформа вазифасини ўтайди.
Халқаро тадбирда дунёнинг турли давлатларидан келган таниқли уламолар, диний ва анъанавий етакчилар, ҳукумат вакиллари, БМТ ва бошқа йирик халқаро ташкилотлар мутасаддилари жам бўлган. Форум дастури доирасида муҳим сессиялар бўлиб ўтмоқда. Жумладан, тинчлик ва хавфсизликни таъминлашда халқаро ҳамкорлик механизмлари, нафратли нутқларга қарши курашиш ҳамда бағрикенгликни илгари суришда диний етакчилар ва оммавий ахборот воситаларининг ўрни каби мавзуларда юқори даражадаги муҳокамалар олиб борилмоқда.
Ўзбекистон вакилларининг бундай нуфузли халқаро анжуманлардаги иштироки юртимизда олиб борилаётган диний-маърифий соҳадаги ислоҳотлар, динлараро бағрикенглик ва тинчликсеварлик тамойилларини жаҳон ҳамжамиятига етказишда муҳим аҳамият касб этади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати