Савол: Тавоф қилиш асносида зиёратчилар бир-бирлари билан ёки телефон орқали гаплашишлари мумкинми? Айрим одамлар бемалол гаплашиб кетаётганларига кўзимиз тушиб қолади.
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Тавоф асносида зарур гапларни гаплашиш, билмаганини илмли инсонлардан сўраши каби ишлар мубоҳ ҳисобланади. Ҳожати йўқ, бекорчи гапларни гаплашиш тақиқланади.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай дедилар: “Байтуллоҳ атрофида тавоф қилиш худди намоз кабидир. Фақатгина унда гапиришингиз мумкин. Кимки унда гапирса, фақат яхшиликни гапирсин” (Имом Термизий ривояти).
“Гапирса, фақат яхшиликни гапирсин” ибораси уламолар томонидан Аллоҳ таолони зикр қилиш, фойдали илм ўрганиш ва ўргатиш каби савоб бериладиган амаллар деб, шарҳланган.
Тавоф – савоби улуғ амал ҳисобланади, қолаверса, хорижий ўлкалардан борувчилар учун бошқа жойда топа олмайдиган амал ҳамдир. Шу сабабли бундай муқаддас маконларда, ғанимат вақтларда дуо-ю илтижолар, тавба-ю истиғфорлар билан машғул бўлмоқ лозим. Бундай фурсатни олди-қочди гаплар билан ўтказиб юбориш мўл-кўл савоблардан бебаҳра қолишга сабаб бўлади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Бемор шифокорнинг ҳузурига борди. Қабул бўлимида ўтирган ходима ундан навбатсиз киритиш эвазига қўшимча 50 минг сўм олди.
Шифокор беморга муайян бир компания ишлаб чиқарган дорини ёзиб берди, чунки унинг сотувдан ўз улуши бор эди.
Ҳамшира беморга дорини ён атрофдаги дорихонадан сотиб олишни тайинлади, чунки бундан унга ҳам воситачилик ҳаққи (комиссия) бериларди.
Шифокор билан тил бириктирган ўша фармацевт (дорихоначи) ишини тугатиб, уйига қайтиш учун таксига ўтирди. Вақт кеч бўлиб қолгани сабабли, ҳайдовчи ундан икки баравар ҳақ талаб қилди.
Ҳайдовчининг гувоҳномаси муддати ўтган эди. Йўлда ЙПХ (йўл патрул хизмати) тўсиғига дуч келди. ЙПХ ходими унга 500 минг сўм жарима солмаслик эвазига ундан 50 минг сўм олди.
Эртаси куни ЙПХ ходими касал бўлиб қолди ва ўша шифокорнинг ҳузурига борди... ва шу тариқа воқеа қайтадан такрорланди.
Мана шундай қилиб, ҳаром топилган пул бебарака ва бесамар ишларга сарф бўлиши билан бирга, ҳаромдан ҳазар қилмайдиган кимсаларнинг кундалик ҳаёти ана шундай муаммолар гирдоби ичида қолади.
Ҳомиджон домла ИШМАТБЕКОВ