Ўша кунда мўминлар шодланурлар
Аллоҳ таоло ғайб нарсаларни билишига яна бир ақлий далил келтирган. Келажакда бўладиган ишлар ҳақида билишини ҳаммага ошкор қилган. Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
﴿الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ﴾
“Алиф. Лаам. Мийм. Рум мағлуб бўлди. Ернинг энг қуйи қисмида. Ва улар мағлубиятларидан кейин тезда ғолиб бўлажаклар. Саноқли йилларда. Ундан олдин ҳам, кейин ҳам барча иш Аллоҳдандир. Ўша кунда мўминлар шодланурлар” (Рум сураси, 1-4 – оятлар).
Ушбу тарихий фактларни ҳатто динсизлар ҳам инкор эта олмайдилар. Ўша пайтда ер юзидаги энг қудратли икки давлат – Форс ва Рум ўртасида уруш бўлиб ўтган. Уруш эса Румнинг мағлубияти билан тугаган. Бундан Макка мушриклари хурсанд бўлишган. Чунки форслар оловга сиғинувчи халқ бўлган.
Румликлар эса насроний, яъни аҳли китоб эдилар. Бу мағлубиятдан мусулмонлар маҳзун бўлганлар. Айни ўш пайтда ушбу ояти карима нозил бўлиб, Румнинг бир неча йил (ўн йил ўтмасдан) ғолиб бўлишлари ҳақидаги илоҳий хушхабар келган.
Мусулмонлар ва мушриклар гаров боғлашган. Гаров муддатини эса етти йил қилиб белгилашган. Етти йил ўтгач кутилган ҳодиса юз бермаган. Мусулмонлар маҳзун бўлиб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларга келишганда у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Саноқли йил деганда неча йилни тушунасизлар?” деб сўраганлар. Улар: “Узоғи ўн йилни” деб жавоб берганлар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳазрат Абу Бакр розияллоҳу анҳуга: “Гаров муддатини яна икки йилга узайтиринглар”, деб топшириқ берганлар. Икки йил ўтмасдан Рум давлати форслар устидан ғалаба қозонган. Шундан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларни гаров боғлашдан қайтарганлар.
Энди ўйлаб кўрайлик. Бундай хабарни инсониятга ким билдириши мумкин? Ахир румликлар биринчи жангда мағлуб бўлган эдилар. Ҳеч ким Румнинг энди ғалаба қилиши у ёқда турсин, ўзини ўнглаб олишини ҳам хаёлига келтирмаган. Шунча йилдан кейин юз берадиган урушнинг натижасини ким бунчалик аниқ айтиб бера олади. Ҳатто уруш бошланган тақдирда ҳам ҳеч ким бу уруш нима билан тугашини аниқ ишонч билан айта олмайди. Ғалаба қилишга ҳар икки томонда ҳам ишончи комил бўлгани учун урушишга қарор қилинади. Кўзи етмаган урушга ҳеч қайси давлат таваккал қилиб киришмайди. Мағлубиятини олдиндан билган тараф урушга кирмайди. Демак, натижани аниқ қилиб айтиш ҳеч кимнинг қўлидан келмайди.
Бу мисолда ҳам Аллоҳ таоло барча нарсани билишини бизга кўрсатмоқда. Бизга иккита катта давлат ўртасидаги урушнинг натижасини айтмоқда. Ким ғолиб, ким мағлуб бўлишини аниқ қилиб айтмоқда. Бу уруш ростан ҳам содир бўлди ва Аллоҳ айтганидек ўн йиллар ичида Рум давлати форсларнинг устидан ғалабага эришди.
Агар акси бўлиб бу оят Қуръони каримда бир оятлигича қолаверганида нима бўлар эди? Аллоҳга иймон келтирмайдиганлар мусулмонларнинг устидан кулган бўлардилар. Лекин ростлиги исботланганда оғизларига мум тишлайдилар. Аллоҳ таоло Ўзининг бутун дунёга ҳақиқий ҳукмрон эканини исботлаб қўйди. Ҳар бир нарсани олдиндан аниқ билишини кўрсатди. Барча нарса Унинг измида эканини аён қилди. Шу ерга келганда Аллоҳнинг қуйидаги оятини янада теранроқ англаймиз:
﴿إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾
“Бир нарсани ирода қилганида Унинг иши “Бўл” демоқликдир. Бас у бўлади” (Ёсин сураси, 82-оят).
Бу гапларни бутун борлиқнинг ягона яратувчиси бўлган Аллоҳ айтмоқда. Ақлимиз бу нарсага қаноат қилар экан, юқорида айтиб ўтганимиз яна бир оятни эслаб оламиз: “Аллоҳнинг амри келиб бўлди. Унга шошилманглар”.
Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан
“The Diplomatic insight”: Ўзбекистон ўтмишининг бой меросини замонавий тараққиёт ва миллий юксалиш билан уйғунлаштираётган давлат
Покистоннинг “The Diplomatic insight” порталида Покистон тинчлик ва дипломатик тадқиқотлар институти ижрочи директори Муҳаммад Асиф Нур қаламига мансуб Ўзбекистоннинг маърифатпарвар мероси сарлавҳали мақоласи эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
“Ўзбекистоннинг энг катта бойлиги фақат Самарқанд, Бухоро ва Хиванинг маҳобатида эмас. Бу қадим юртнинг энг катта бойлиги инсониятга ҳисоблашни, даволашни, осмон жисмларини кузатишни, эътиқодни англашни, адолат билан бошқаришни ва тилга тамаддуний оҳанг бағишлашни ўргатган буюк тафаккур соҳибларининг ворислигидадир”, –деб ёзган муаллиф.
Муҳаммад Асиф Нурнинг таъкидлашича, Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида бугун Ўзбекистонда музейлар, илмий марказлар, ихтисослаштирилган мактаблар, китобхонлик дастурлари ва маданий дипломатия орқали Учинчи Ренессанснинг пойдеворига тамал тоши қўйиляпти.
“Бу мақсад 2026 йил 17 март куни Тошкентда Ислом цивилизацияси марказининг очилиши билан янада аниқ ифода топди. 1 июнга қадар марказга ярим миллион киши, жумладан, 150 дан ортиқ хорижий делегация ташриф буюрди. Қарийб 2 000 нафар олим 810 та тегишли лойиҳада иштирок этди, 1 000 дан ортиқ маданий ашё эса хориждан Ўзбекистонга қайтарилди. Расмий маълумотлар мамлакат хотирани таълим ва миллий ишончга айлантираётганини кўрсатади”, – дея қайд этилган нашрда.
Шунингдек, мақолада 2026 йилда Самарқанд яқинидаги Имом Бухорий мажмуаси қайта қурилиб, зиёратчилар учун очилгани эътироқ этилган. Унда 10 минг кишилик масжид, музей ва илмий-тадқиқот муассасалари барпо этилди. Мажмуанинг кунлик ташриф буюрувчиларни қабул қилиш имконияти 65 минг кишига етди ва биринчи ойнинг ўзида мажмуага бир миллиондан ортиқ одам ташриф буюрди. Бу маскан зиёратни билим, тадқиқот ва маънавий тарбия билан уйғунлаштиради.
Муаллиф ўз мақоласида Амир Темур ва Темурийлар меросининг Ўзбекистон тарихи ва тараққиётида тутган ўрнига алоҳида эътибор қаратган.
“Темурийлар даври нафақат Ўзбекистон, балки жаҳон тамаддунида ҳам муҳим палла ҳисобланади. Амир Темур Самарқандни қудратли давлат марказига айлантирди ва меъморчилик, илм-фан ҳамда маданият тараққиётини қўллаб-қувватлади. 2026 йилда Ўзбекистонда Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги кенг нишонланмоқда, Темурийлар тарихи давлат музейи қайта реконструкция қилинди ва апрель – Амир Темур ойи деб эълон қилинди”, – дейилади манбада.
Асиф Нурнинг эътироф этишича, Ўзбекистонда маърифатпарварлик ғоялари ҳеч қачон фақат қўлёзмалар билан чекланиб қолмаган. У маҳаллада, устоз ва кексаларга ҳурматда, устоз-шогирд анъаналарида ва меҳмондўстликда яшайди. У Шашмақом оҳангларида янграйди, Лазги рақсида намоён бўлади, Аския санъатида тилга киради, бахшилар ижросида ҳикоя қилинади, атлас ва адрас матоларида ўз ифодасини топади. ЮНЕСКО томонидан тан олиниши бу анъаналарнинг жаҳон миқёсидаги аҳамиятини тасдиқлайди.
Муаллиф ўз мақоласини “Ўзбекистоннинг маърифатпарвар меросининг илдизлари қадимий – аммо унинг ҳақиқий манзили – келажакдир”, – деган сўзлар билан якунлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
