08 Октябр, 2026, 27 Рабиъус сони, 1448
08 Октябр, 2026, 27 Рабиъус сони, 1448
2-ҚИСМ
Раддия: Ҳижрат ва жиҳод масаласи шароит, имконият ва шариат ҳукмларига боғлиқ. Ушбу фитначининг гўёки “ушбу умматга жиҳодсиз ҳаёт йўқ” каби даъволарига алданаётган айрим ёшлар “жиҳод” уруш олиб бориш экан” деган тор тасаввурлар билан Суриядаги террорчилар сафига бориб қўшилмоқда.
Маълумки, “жиҳод” арабчада “жидду жаҳд”, “ғайрат қилмоқ” маъноларини англатиб, Ислом таълимотида дастлаб динни ҳимоя қилиш сифатида вужудга келган тушунча ҳисобланади. Жиҳод уруш маъносида эмас, Аллоҳнинг динига сўз билан даъват қилиш маъносида юзага келган. Араб тилида асли “уруш” маъносини “қитол” сўзини англатади.
Жиҳод Ислом ҳуқуқшунослари томонидан “қалб жиҳоди” (инсоннинг ўзининг нафси ва ёмон ҳулқи билан курашуви), “тил жиҳоди” (яхшиликка чақириш, ёмон ишлардан қайтариш), “қўл жиҳоди” (жиноятчиларни жазолаш) ва “қилич жиҳоди” (душман билан қуролли кураш) каби кўринишларда бўлиши эътироф этилади.
Жалолиддин Суютийнинг “Ал-Фатҳул кабир” китобида (2-жуз, 280-б.) келтирилган ҳадисда Расуллулоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кичик жиҳоддан катта жиҳодга, банданинг ҳавойи нафсига қарши қиладиган жиҳодига хуш келингиз!” деганлар. Ушбу ҳадисдан энг афзал жиҳод инсоннинг ўз нафсини енгиши экани келиб чиқади.
Жиҳод масаласида Имом Термизий ривоят қилган ҳадисда “Жиҳоднинг афзали Аллоҳ таолонинг йўлида ҳавойи нафсингга қарши жиҳод қилмоғингда”, дейилган.
Дунё уламоларининг хулосаларига кўра, исломда қуролли жиҳод ҳукми шароитга қараб ўзгариб туради ва икки қисм: талаб ва мудофаадан иборат эканини таъкидлайдилар. Талаб жиҳоди ҳозирги кунда йўқ эканига уламолар ижмо қилганлар. Чунки мусулмонлар ҳозир турли мамлакатларда истиқомат қилиб, мамлакатлар орасидаги муносабатлар ҳозирда ўзаро урушмасликка ва элчихоналар орқали алоқаларга асосланган.
Мудофаа жиҳоди душман мусулмон юртига бостириб кирса, ҳимоя учун зарур бўлиб, у ҳеч қачон ички фитна шаклида бўлиши мумкин эмас. Исломда қонуний ҳокимиятга қарши фитна қилиб, боғийларча қурол кўтариб чиқиш эмас, аксинча, қонуний ҳокимиятни ҳимоя қилиш буюрилган.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Ким менга итоат қилса, Аллоҳ таолога итоат қилган бўлади. Кимки амирга итоат қилса, демак менга итоат қилибди ва кимки амирга осийлик қилса, демак менга осийлик қилибди. Чунки амир – орқасидан, яъни уни ҳимоя қилиб жанг қилинадиган ҳамда у билан душмандан сақланадиган қалқондир” (Имом Бухорий ривояти).
Улар далил қилиб келтираётган оят ва ҳадис қўрқитиш маъносидаги матнлардандир. Бу каби оят ва ҳадислардан ҳукм чиқариш учун асл ҳукмларга қайтилади. Асл ҳукм бўйича, аҳли тавҳид дўзахда абадий қоладиган кофир бўлмайди.
Имом Муҳаммад ибн Исмоил Санъоний ўзининг “Субулус салом” номли машҳур китобида юқоридаги ҳадис ва унинг маъносидаги бошқа ҳадисларни шарҳлаб бўлганидан кейин, қуйидаги ҳадиснинг шарҳида айтади:
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ”, дедилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
“Бу ҳадис умумий ва ўзидан олдин келган ҳижратга далолат қилувчиларини насх қилувчидир, дейдилар. Шу билан бирга, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмон бўлган арабларни Ўзлари томон ҳижрат қилишга амр қилмаганлар ва ўз юртларида туришларини инкор қилмаганлар”.
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Ўзбекистоннинг Индонезиядаги элчихонаси томонидан “Ўзбекистон–Индонезия” туризм форуми доирасида тўғридан-тўғри G2B ва B2B форматида бизнес-музокаралар ҳамда миллий маданий-гастрономик тақдимот тадбирлари ташкил этилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Индонезия Жануби-Шарқий Осиёдаги йирик иқтисодиёт ва 285 миллиондан зиёд аҳолиси билан дунёдаги энг кўп мусулмон аҳоли истиқомат қилувчи давлат ҳисобланади.
Бу ерда аҳолининг 87 фоизидан ортиғи ислом динига эътиқод қилади. Мамлакат халқаро зиёрат туризми бозорида мутлақ етакчилардан бири бўлиб, ҳар йили 1,8 миллион нафардан ортиқ индонезиялик Саудия Арабистонига Умра сафарини амалга оширади.
Шу билан бирга, Индонезия фуқаролари учун Ўзбекистонга 30 кунлик визасиз режим амал қилмоқда. 2026 йилнинг дастлабки беш ойида мамлакатимизга ташриф буюрган индонезиялик сайёҳлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 63,4 фоизга ошди.
Форумда Индонезиянинг тегишли вазирлик ва идоралари раҳбарияти, миллий туризм уюшмалари раҳбарлари, туроператорлар ва авиакомпаниялар, ишбилармон доиралар ҳамда маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди. Хусусан, Индонезия Туризм вазири ўринбосари Ни Маде Аю Мартини ҳамда Ҳаж ва Умра ишлари бўйича вазирнинг махсус вакили Муҳаммад Ҳасан Афанди қатнашди.
Ни Маде Аю Мартини Ўзбекистоннинг туризмни иқтисодиётнинг стратегик драйверига айлантириш борасидаги ислоҳотлари, жорий этилган визасиз режим, мамлакатлар ўртасида тўғридан-тўғри авиақатновлар ва сайёҳлар алмашинувини кенгайтиришга тайёрлигини билдирди.
Муҳаммад Ҳасан Афанди Ўзбекистоннинг ислом цивилизацияси бешиги сифатидаги ноёб мақомини қайд этиб, Имом ал-Бухорий, Имом ат-Термизий, Имом ал-Мотуридий ва етти авлиё номи билан боғлиқ зиёратгоҳларнинг Индонезия мусулмонлари учун аҳамиятини таъкидлади. У Индонезия Ҳаж ва Умра ишлари вазирлиги томонидан “Umrah Plus Uzbekistan” дастури қўллаб-қувватланишини маълум қилди.
Тадбирда Индонезиянинг етакчи сайёҳлик уюшмалари — “ASITA”, “AMPHURI”, “ASTINDO”, “ASTAGATRA RI”, “ASPHURINDO”, “KBB Haji” раҳбарлари, Ўзбекистондан эса Туризм қўмитаси делегацияси, олтита йирик туроператор раҳбарлари, “Qanot Sharq” авиакомпанияси ва “Шодлик” давлат ашула ва рақс ансамбли вакиллари иштирок этди.
Форумда Ўзбекистоннинг тарихий-маданий мероси ва туризм инфратузилмаси, Самарқанд, Бухоро, Хива, Термиз ва Тошкентдаги зиёратгоҳлар, Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Ислом цивилизацияси маркази, Ҳазрати Имом мажмуасидаги Усмон мусҳафи, Баҳоуддин Нақшбанд мажмуаси, ҳалол овқатланиш стандартлари, намозхоналар мавжудлиги ва “Афросиёб” тезюрар поездининг имкониятлари тақдим этилди.
Олтита ўзбекистонлик туроператор индонезиялик ҳамкорларга экспресс-транзит турларидан тортиб, Хоразм ва Хива бўйлаб классик зиёрат йўналишлари ва дастурларигача бўлган тайёр турпакетларни тақдим этди. “Qanot Sharq” авиакомпанияси Жакарта, Тошкент ва Самарқанд ўртасида тўғридан-тўғри чартер ва мунтазам рейсларни ташкил этиш имкониятлари хусусида тўхталиб ўтди.
Учрашувларда ўзаро стратегик ҳамкорлик, ўзбекистонлик туроператор ва “AMPHURI” уюшмаси ўртасида зиёрат туризми соҳасида шериклик ҳамда “Umrah Plus Uzbekistan” дастурини илгари суриш бўйича меморандум, “ASTAGATRA RI” ва “ASITA” уюшмалари билан келишувлар имзоланди.
Мазкур ҳужжатлар Ўзбекистоннинг меҳмонхона фондини улгуржи нархларда кафолатли банд қилиш, “Афросиёб” поездига чипталар квотаси ва индонезиялик зиёратчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни назарда тутади.
G2B ва B2B форматидаги музокаралар якунларига кўра, 2026 йил куз-қиш ва 2027 йил баҳор мавсумларида 12,5 мингдан ортиқ индонезиялик сайёҳ ва зиёратчиларни Ўзбекистонга юбориш, йирик туроператорлар билан чартер рейслари учун блок жойларини сотиб олиш бўйича дастлабки келишувларга эришилди.
Тадбирда маданий-гастрономик дастур — “Шодлик” давлат ашула ва рақс ансамблининг чиқиши, “Ипак йўли наволари” мусиқий увертюраси, “Лазги” рақси, Тошкентдан таклиф этилган ошпаз томонидан тайёрланган ўзбек миллий палови индонезияликларда катта таассурот қолдирди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 