06 Ноябр, 2026, 26 Жумадул аввал, 1448
06 Ноябр, 2026, 26 Жумадул аввал, 1448
Тартиб-интизомли бўлиш, ижро интизомига қатъий риоя қилиш, вазифага масъулият ёндашиш – динимиз талабларидан. Зотан, тартиб бор жойда барака, интизом ва масъулият бор жойда эса унум бўлади.
Бугун Тошкент шаҳридаги Ёшлар марказида пойтахтимизда фаолият юритаётган имом-хатиблар ва имом ноиблари иштирокида Маърифат соати бўлиб ўтди.
Тадбирда Тошкент шаҳар ҳокимининг жамоат ва диний ташкилотлар билан алоқалар бўйича ўринбосари Абдулвосид Хомиджонов иштирок этиб, ўзларининг зарур тавсияларини бердилар.
Тадбирни Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов олиб бориб, диний соҳа ходими ҳар жиҳатдан ўрнак бўлиши, маъруза қилиш одоби, муомала маданияти, маърузани ўрнига қараб қилиш, фасоҳатли гапириш бўйича диний соҳа ходимларига зарур тавсияларни бердилар.
– Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг меросхўрларимиз, – дедилар Абдуқаҳҳор домла. – У зот биз учун кўзгудирлар. Шу боис ҳар бир ишимизни Набий алайҳиссалом ўргатганларидек қилишимиз керак. Биласизлар, Пайғамбаримиз жуда тартиб-интизомли бўлганлар. Ҳадиси шарифда: «Мен яхши ахлоқларни камолига етказиш учун юборилдим», дейилган (Имом Аҳмад ривояти).
Шундай экан, ҳар бир имом, ноиб одоб-ахлоқли, тартиб-интизомли, масъулиятли бўлиши ҳамда ижро интизомига қатъий риоя қилиши шарт.
Маърифат соати сўнгида имом-хатиблар ва ноибларнинг саволларига жавоблар қайтарилди.
Тадбир сўнгида 2023–2026 йилларда пойтахтимиз туманларида диний-маърифий ва хайрия соҳаларида амалга оширилган ишлар юзасидан тайёрланган бежирим фотоальбомлар туманлар бош имом-хатибларига тантанали равишда топширилди.
Тошкент шаҳар вакиллиги Матбуот хизмати
Даъво: Мазҳаб ушлаш фитнага сабаб бўлади.
Раддия: Бу фикр ташқи жиҳатдан бирликка чақириқдек кўринса-да, илмий жиҳатдан масалага соддалаштирилган ва тарихий тажрибага зид ёндашувдир.
Aввало, мазҳаб дегани Қуръон ва суннатдан мустақил дин эмас. Мазҳаб – Қуръон ва суннатни тушуниш методологияси. Хусусан, Aбу Ҳанифа асос солган ҳанафий мактаби Қуръон ва суннат матнларини усулий қоидалар асосида истинбот қилиш тизимидир.
Демак, мазҳаб тафарруқ эмас, балки тартибли фиқҳий тафаккур шаклидир.
Иккинчидан, тарихий тажриба шуни кўрсатадики, мусулмон жамиятларида тўртта фиқҳий мактабнинг мавжудлиги фитна эмас, балки илмий хилма-хиллик сифатида қабул қилинган. Фитна асосан мазҳаблар мавжудлигидан эмас, балки жаҳолат ва мутаассибликдан келиб чиққан. Илмий мактабнинг ўзи эмас, балки уни нотўғри тушуниш муаммо туғдиради.
Учинчидан, “мазҳабсизлик бирлик келтиради” деган ғоя амалиётда аксини кўрсатди. Ҳар ким матнни ўз фаҳмига кўра талқин қила бошлаганда, ягона мезон йўқолади ва натижада кўплаб мустақил, бир-бирини инкор қилувчи қарашлар пайдо бўлади. Бу эса бирлашув эмас, балки парокандаликни кучайтиради. Усулсиз ижтиҳод фитнага яқинроқ.
Aқидавий ва фиқҳий мувозанат нуқтаи назаридан Aбу Мансур Мотуридий анъанаси шуни кўрсатадики, динни тушунишда илмий мезон зарур. Мезонсиз “тўғридан-тўғри Қуръон ва суннатга эргашиш” шиори амалда субъектив талқинларга йўл очади. Тарихда айнан шундай ёндашувлар бир-бирини “Aҳли сунна эмас” деб чиқаришгача олиб борган.
Шуни ҳам унутмаслик керакки, саҳобалар давридаёқ фиқҳий ихтилоф мавжуд эди. Лекин бу ихтилоф умматни бўлмаган. Чунки у усул асосида эди. Мазҳаблар ана шу саҳоба ва тобеинлар меросининг тизимлаштирилган шаклидир.
Хулоса қилиб айтганда, мазҳабнинг ўзи фитна эмас. Фитна – илмий мезонсизлик, жаҳолат ва такфирий руҳиятдир. Мазҳаб эса асрлар давомида умматни тартибга солган, фиқҳий бирликни сақлаган институтдир. Шунинг учун “мазҳаб ушлаш фитна” деган умумий ҳукм илмий асосга эга эмас ва тарихий тажрибага зид хулосадир.
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 