Аёлини Онасидан устун қўйган фарзанд
(бўлган воқеа)
Бу воқеани заргарлик дўконларидан бирида ишлайдиган танишим ҳикоя қилиб берган эди. Ҳайит байрами куни чиройли кийинган бир йигит дўконимга хотини билан кириб келди. Уларнинг ортидан гўдак болани қўлида кўтариб олган кекса онахон кўринди. У дўкон остонасидан ичкарига бир – икки қадам киргач, ундан уёғига ўтмасдан пойгакда туриб қолди. Билсам, бу онахон мазкур йигитнинг онаси, қўлидаги бола эса унинг набираси экан.
Ҳалиги одамнинг аёли тилла ва жавоҳир буюмлар териб қўйилган ойнали пештахталар ичига гўёки шўнғиб кетиб, улардан бошини кўтаролмай қолди. Кўзига яхши кўринган ҳамма нарсани қўлига олиб, бўйнига, қўлларига тақиб кўрар, эрига ҳам “қалай” дегандек кўрсатарди. Шу тариқа, у нархига парво ҳам қилмасдан анча нарсани хариб қилиб қўйди.
Танлайдиганини танлаб бўлгач, эрига имо қилган эди, у: “неча пул бўлди?” дея олдимга югуриб келди. Ҳисобни кўриб, қўрқиб кетади деб ўйлаган эдим.
– Жами йигирма беш миллион бирюз етмиш минг, сўм бўлди...
– “бир юз етмиш минг”и қаердан келди, ака? – деди у пешонаси тиришиб... – ҳисобни тўғри қилинг...
– Ҳа-а-а, ҳалиги,.. онангиз бир юз етмиш минг сўмлик кичкина узук олгандилар...
Шу пайт кўз ўнгимда ғалати ҳодиса юз берди. Бояги одам қани ўша узук дея, харид қилинган бир талай тилла буюмлар ичидан мазкур узукни олиб, олдимга ташлади ва “кампирларга нима бор экан, тилла тақиб(!)”, деди. Бу гапдан титраб кетдим.
Онаси унинг сўзларини эшитиб қолди ва кўзлари ёшланиб, дўкондан чиқиб кетди. Дўконнинг ойнаванд деворидан уни кузата бошладим. У ўғлининг машинасига бориб, маъюс ҳолда ўтирди. Бўғзимга бир нарса қадалгандек бўлди. Унга раҳмим келди. Қаршимда гўёки, ўз онам беҳурмат қилингандек эди.
Шу пайт бояги бойваччанинг ҳоним афандиси қўлларини пахса қилиб, эрини койий кетди.
– Нима қилардиз-а шунақа қилиб?.. Уфф, шу етми турувди. Шу қиганизга энди, ўғлизга қарамай қўйсалар нима бўлади, а?!.. Ким кўтариб юради, энди болани?.. Ман кўтармиман - у ахир!!!
Субҳаналлоҳ... Анави кекса аёл қайнонамиди ўзи, ёки хизматкор?.. Ҳайратдан ёқамни ушлай дедим.
Охири, сабрим чидамасдан ҳалиги одамга танбеҳ беришга мажбур бўлдим. Жуда ҳам хунук иш қилдиз - да, биродар, – дедим. Шунча пул сарфлаганда, биттагина арзон узук нима эди,.. шунинг учун бунчалик пасткашликка бориш керакмиди? Энди, бориб, ойингизни кўнглини олинг, – дея насиҳат қилдим.
Йигит машинада ўтирган онасининг олдига бориб:
– Хоҳласангиз ўша узукни ола қолинг, ойи – и!.. деди. Онаси эса:
– Йўқ!.. ҳеч нарса керакмас, – деди. Шунчаки, ҳамма каби мен ҳам байрам сабабли хурсанд бўлишни хоҳлагандим...
Бу манзарадан кўзларимдан олдин қалбим йиғларди. Нуроний, муштипар онаизорнинг чил-чил синган дилига малҳам топишга ожиз эдим.
Бу воқеани эшитиб, менинг ҳам кўзларим ёшланди. Наҳотки, одамлар ўз ота-оналарига нисбатан бу қадар бемеҳр бўлиб кетишган бўлса!.. Ота-онани хор қилиш шунчалик бўладими? Мурғак гўдаклик чоғимиздан бошлаб то улағайиб, ўзимизни эплайдиган бўлгунимизга қадар емай едириб, киймай кийдирган, бизнинг роҳатимиз учун неча уйқуларини ҳаром қилган, бутун умрини, соғлигини бизларга бахшида қилган ота-оналаримизга ташаккуримиз, муносабатимиз шуми? Яхшиликнинг жавоби наҳот шундай бўлса?.. Ота-онасини бошидаги тож, бирисини ой, бирисини қуёш деб билган олийжаноб халқимизнинг асл қадриятлари қайларда қоляпти?..
Наҳотки, келинларимиз ҳам биттагина қайноналарини Аллоҳ учун, ёки бундай тушунча уларга бегона бўлса, ҳеч бўлмаганда ўз эрларининг ҳурмати учун кўнглини олишни, ҳурматларини жойига қўйишни ўзларига эп кўролмайдилар?!.. Агар эр ўз ота-онасига бепарво бўлса, уни тўғри йўлга солиш аёл кишидан вожиб эмасми?!..
Қайтар дунё, дейдилар. Эрта бириси кун улар ҳам ўғил уйлантириб, қайнона бўлганларида, ўзларига нисбатан шундай муомала қилинса, чидай олармиканлар?!.. Охиратдачи, охиратда ота-онасига бемеҳр ва бепарво фарзанднинг оқибати не бўларкин?!...
Ота-онага яхшилик қилиш фарз, уларни ранжитиш, дилларини оғритиш эса гуноҳи кабирадир. Ота-онани йиғлатиш, гуноҳга буюрмаган ҳолатда итоат қилмаслик, дилларини оғритиш, кексайганларида яхшилик қилмай, ёрдам бермай ташлаб қўйиш, уларга қарашдан қочиб қариялар уйига олиб бориб қўйиш, дўстни отадан, хотинни эса онадан устун қўйиш ҳам ота-онага оқ бўлиш жумласидан ҳисобланади. Аллоҳ таоло барчамизни ота-онасига яхшилик қилувчи солиҳ бандаларидан қилсин! Ҳеч кимни кексайиб қолганда меҳрга зор қилмасин!
Одилхон қори Юнусхон ўғли
Муҳаммад Ҳассан Самарқандда исломофобияга қарши курашнинг энг муҳим ечимини маълум қилди
Жорий йилнинг 7 июл санасида Тошкентда старт олган I Халқаро ислом цивилизацияси форуми доирасида Самарқанд шаҳрида ўтказилаётган “Имом Мотуридий мероси: мўътадиллик, бағрикенглик ва илм-маърифат пойдевори” мавзусидаги халқаро конференцияда мисрлик эксперт Муҳаммад Ҳассан Имом Мотуридийнинг ақл, танқидий тафаккур ва мўътадилликка асосланган таълимотини бугунги таҳдидларга қарши энг муҳим маърифий ечимлардан бири сифатида баҳолади. Унинг таъкидлашича, экстремизмга қарши кураш хавфсизлик чоралари билан чекланмасдан, ёшларда мустақил фикрлашни шакллантириш ва исломнинг инсонпарварлик моҳиятини замонавий медиа орқали кенг тарғиб қилиш билан бирга олиб борилиши лозим, хабар бермоқда iccu.uz.
I Халқаро ислом цивилизацияси форуми доирасида Самарқанд шаҳрида ўтказилган “Имом Мотуридий мероси: мўътадиллик, бағрикенглик ва илм-маърифат пойдевори” мавзусидаги халқаро конференцияда Миср Араб Республикаси Дорул Ифто ҳузуридаги Экстремизм ва исломофобияни ўрганиш бўйича “Салам” маркази директори Муҳаммад Ҳассан қатнашди.
Мисрлик олим ўз чиқишида Имом Мотуридий таълимоти нафақат тарихий-илмий мерос, балки бугунги кунда дунё ҳамжамияти дуч келаётган энг долзарб муаммоларга муносиб жавоб бера оладиган ҳаётий методология эканини таъкидлади.
«Имом Мотуридий — бу ақл мактабидир. Унинг илмий методологияси замонавий воқелик учун ҳам кўплаб ечимларни тақдим этади. Бугун биз кузатаётган муаммоларнинг катта қисми айнан ақл ва нақл уйғунлигига асосланган ҳақиқий илмий ёндашувнинг ҳаётимизда етарлича қарор топмагани билан боғлиқ», — деди олим.
Муҳаммад Ҳассан ўзининг экстремизм ва радикал ғояларни мониторинг қилиш соҳасидаги кўп йиллик тажрибасига таяниб, бугунги кунда дунёда кузатилаётган кўплаб таҳдидлар илм ва маърифат орқали бартараф этилиши мумкинлигини қайд этди. Унинг таъкидлашича, Имом Мотуридий асос солган ақлий-таҳлилий ёндашув айнан шу мақсадга хизмат қилади.
Шу муносабат билан у терроризмга оид халқаро статистик маълумотларни келтириб, мавжуд вазиятнинг ўта зиддиятли эканига эътибор қаратди.
«Дунёда терроризм қурбонларининг қарийб 97 фоизи мусулмонлардир. Бироқ айни пайтда терроризм ҳақида сўз кетганда биринчи навбатда мусулмонлар айбланади. Бу жиддий таҳлилни талаб қиладиган ўта мураккаб ҳолатдир», — деди у.
Мисрлик олим экстремистик ташкилотлар фаолиятини таҳлил қилиш жараёнида уларнинг деярли барчаси такфирчилик ғоясига таяниши аниқланаётганини таъкидлади.
«Биз ўрганган барча террорчи ташкилотлар ўзларидан бошқа мусулмонларни кофир деб ҳисоблайди. Улар учун ҳақиқий мусулмонлар — фақат ўзларининг кичик гуруҳи. Бу эса Имом Мотуридий белгилаб берган ақидавий тамойилларга мутлақо зид ёндашувдир», — деди Муҳаммад Ҳассан.
У Имом Мотуридийнинг «Китоб ат-тавҳид» асарида баён этилган «динни англашнинг асоси ақл ва тафаккурдир, кўр-кўрона тақлид эса инсонни ҳақиқатга етакламайди» деган ғоясига тўхталиб, мазкур тамойил бугун ҳам экстремизмга қарши курашда долзарб аҳамият касб этишини қайд этди.
Олим ёшлар тарбияси масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратиб, фарзандларда фақат итоат эмас, балки мустақил фикрлаш, мулоҳаза қилиш ва савол бериш кўникмаларини шакллантириш муҳимлигини таъкидлади.
«Итоат яхши фазилат. Бироқ у албатта ақл, мулоҳаза ва ишонтириш билан уйғун бўлиши керак. Ана шунда фарзандларимиз турли радикал оқимлар таъсирига тушиб қолмайди», — деди у.
Шунингдек, Муҳаммад Ҳассаннинг қайд этишича, Имом Мотуридийнинг бой илмий меросини академик муҳит билангина чеклаб қўймасдан, замонавий ахборот майдони орқали кенг жамоатчиликка етказиш бугунги куннинг устувор вазифаси.
«Биз Имом Мотуридий меросини китоблар саҳифасидан ижтимоий тармоқларга олиб чиқишимиз керак. Уни қисқа видеолар, подкастлар, мультимедиа лойиҳалари ва бошқа замонавий форматларда кенг аудиторияга етказиш вақти келди. Бу бугунги куннинг энг муҳим вазифаларидан биридир», — деди олим.
Шунингдек, мисрлик олим мазкур йўналишда диний уламолар, тадқиқотчилар, журналистлар, медиа мутахассислари ва креатив индустрия вакилларининг ҳамкорлигини йўлга қўйиш муҳимлигини қайд этди. Таъкидланганидек, Имом Мотуридийнинг ақл, бағрикенглик ва мўътадилликка асосланган таълимотини замонавий коммуникация воситалари орқали кенг тарғиб қилиш экстремизмга қарши маърифий иммунитетни мустаҳкамлаш, ёш авлод онгида соғлом диний тафаккурни қарор топтириш ҳамда исломнинг инсонпарварлик моҳиятини дунё жамоатчилигига тўғри етказишда муҳим аҳамият касб этади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
