Намоз ўқиётган инсоннинг ҳаракатларида одоб, андиша, тартибнинг юксак намунасини кўрамиз. Қўл қовуштириб, ерга қараб, сезилар-сезилмас эгилгандай бўлиб қиёмда туриш, Фотиҳа ва замсурани ихлос ва тафаккур билан ўқиб, маъноларини қалбдан ўтказиш қандай яхши! Сўнг такбир айтиб руку қилиш, ҳар бир ҳаракатда Аллоҳни улуғлаб, гўзал такбиру тасбеҳлар айтиб, қаддини ростлаб, саждага бориш ва икки сажда ўртасида хотиржам ўтириш қандай ҳам қийматли олий амаллардир.
Саждада “Субҳана роббиял аълаа” деб камида уч марта айтиш, холис ният файзининг қўллар, оёқлар, кўзларда зоҳир бўлиши, зикр ва салавотларда қалб ҳозирлигини туйиш қандай юксак фазилатдир!
Абдуллоҳ ибн Масъуд розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан намоз ўқиб бўлганимиздан сўнг, у зот бизларга юзландилар ва: “...Аллоҳга салом бўлсин...” деб айтманглар. Зеро, Аллоҳ (исми, сифати) ўзи Саломдир. (Яъни, “Сенга салом бўлсин” дейиш “Сенга офатлардан омонлик тилайман” деганидир. Бундай дуо Аллоҳ таолога нисбатан жоиз эмас. Чунки барчага саломатлик, омонлик берувчи Ўзидир.) Агар намозда ўтирсангиз: “Аттаҳияту лиллаҳи вас салавоту ват тоййибат. Ассалому алайка айюҳан Набийю ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ. Ассаламу ъалайнаа ва ъалаа ъибадиллаҳис солиҳийн. (Шуни айтса, Аллоҳнинг Ер ва осмондаги ҳар бир солиҳ бандасига салом етган бўлади.) Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳу ва ашҳаду анна Муҳаммадан ъабдуҳу ва росулуҳ”, деб айтинг”, дедилар» (Муттафақун алайҳ).
Абдуллоҳ ибн Масъуд розийаллоҳу анҳу: “Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам кафтимни муборак кафтлари билан ушлаб, менга ташаҳҳудни Қуръондан бир сурани ўргатганлари каби сўзма-сўз ўргатдилар”, дейди.
Мазҳаббошимиз Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ ва жумҳур фуқаҳолар намозда ўқиш учун Абдуллоҳ ибн Масъуд розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинган ушбу ташаҳҳудни танлашди.
Аҳмад ибн Молик раҳимаҳуллоҳ ривоят қилади: «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Меърожга чиққанларида ушбу сано айтилди: “Мол, бадан, тил билан адо этиладиган ҳамма ибодат Аллоҳгадир. Эй Набий! Аллоҳнинг раҳмати ва баракоти Сизга бўлсин. Сизга ва солиҳ бандаларга Аллоҳнинг саломи бўлсин. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига иқрорман. Муҳаммад (алайҳиссалом) Аллоҳнинг қули ва элчиси эканига иқрорман”. Аллоҳ таоло: “Эй Набий, сенга саломатлик, раҳматлар ва баракотлар бўлсин!” деди. Набий алайҳиссалом: “Бизга ва Аллоҳнинг солиҳ бандаларига салом бўлсин!” дедилар. Жаброил алайҳиссалом: “Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Муҳаммад Унинг бандаси ва Расулидир”, деди».
Тил қалбнинг таржимонидир. Қуръон тиловати, салавот айтиш, дуолар, киши кўнглига шодлик олиб кирувчи сўзлар ибодат бўлади. Шунингдек, ғийбат, ёлғон, сафсата, туҳмат, ёлғон гувоҳлик бериш, сўкиш, дилозорлик каби иллатлардан сақланиш ҳам ибодатдир. Ибодатнинг Аллоҳ ризоси учун холис адо этилишида муҳим нарса шуки, бунда қалбдаги итоат файзининг юз, кўз, тил, қўл, оёқ ва бошқа аъзоларга кўчиши содир бўлади.
Баъзи муфассирлар “Саламун қовлам мир Роббир Роҳийм” (Ёсин сураси, 58-) ояти Меърож кечасида Аллоҳ таоло Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламга йўллаган саломдир, дейишади. Шу жиҳатдан олиб қарасак, биз нақадар масъуд ва бахтли умматмизки, ташаҳҳуднинг ушбу муборак жумлаларини ҳар куни намозларимизда такрор-такрор айтамиз.
Абдумутал ОТАБOЕВ,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Жиззах вилояти вакили ўринбосари
Инсонга меҳр кўрсатиш, муҳтожнинг ҳолидан хабар олиш, беморга тасалли бериш ва эҳтиёжмандларга кўмак қўлини чўзиш халқимиз маънавиятининг азалий фазилатларидандир. Ислом таълимотида ҳам саховат, меҳр-оқибат ва инсон қадрини улуғлаш энг улуғ амаллардан бири сифатида эътироф этилган. Чунки бир инсоннинг кўнглини кўтариш, унинг қалбига умид ва ишонч бағишлаш жамиятда меҳр-муҳаббат, ҳамжиҳатлик ва тотувликни мустаҳкамлайди.
Шу эзгу қадриятларни ҳаётга татбиқ этиш, аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини қўллаб-қувватлаш ва юртдошларимиз қалбида меҳр-шафқат туйғуларини янада кучайтириш мақсадида 2026 йил 13 август куни Самарқанд вилояти Ургут туманида кенг кўламли маънавий-маърифий ҳамда хайр-саховат тадбирлари ўтказилди.
Мазкур хайрли тадбирларда Самарқанд вилояти бош имом-хатиби вазифасини вақтинча бажарувчи Нурсултонхон домла Абдуманнонов, вилоят бош имом-хатиби ўринбосари Хайрулло домла Саттаров, ВАҚФ хайрия жамоат фонди Самарқанд вилояти филиали раҳбари Ёқубжон домла Мансуров, унинг ўринбосари А.Султонов, шаҳар ва туман бош имом-хатиблари, «Ҳаж–2026» зиёратчилари, маҳалла фаоллари ва нуронийлар иштирок этдилар.
Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 35 йиллиги муносабати билан ўтказилган ушбу хайрли акция доирасида ижтимоий ҳимояга муҳтож, кам таъминланган ва боқувчисидан айрилган 300 та оила ҳолидан хабар олинди. Уларнинг хонадонларига ташриф буюрилиб, турмуш шароитлари ўрганилди, оилаларга зарур озиқ-овқат маҳсулотлари етказиб берилди.
Ташрифлар давомида бемор ва кексаларнинг ҳолидан хабар олиниб, улар билан самимий суҳбатлар ўтказилди. Уларнинг ҳаққига шифо, хонадонларига файзу барака, юртимизга тинчлик-хотиржамлик тилаб дуолар қилинди. Зеро, муҳтожнинг кўнглини кўтариш ва уни ёлғиз эмаслигини ҳис эттириш ҳам инсонпарварликнинг юксак кўринишидир.
Шу билан бирга, ҳаётида турли ижтимоий қийинчиликларга дуч келган ҳамда ёт ғоялар таъсирига тушиб қолиш хавфи мавжуд бўлган айрим фуқаролар билан якка тартибда мулоқотлар ташкил этилди. Суҳбатларда соф эътиқод, оила муқаддаслиги, фарзанд тарбияси, ҳалол меҳнат, Ватанга садоқат, миллий ва диний қадриятларга ҳурмат, шунингдек, турли бузғунчи ғояларга нисбатан маънавий иммунитетни мустаҳкамлаш масалалари ҳаётий мисоллар асосида тушунтирилди.
Тадбирлар доирасида Ургут туманидаги жоме масжидларда пешин намозидан сўнг маънавий-маърифий учрашувлар ҳам ўтказилди. Уларда меҳр-оқибат, қўни-қўшничилик муносабатларини мустаҳкамлаш, ёшларни миллий ва диний қадриятларга содиқлик руҳида тарбиялаш, оила тинчлигини асраш, жамиятда ўзаро ҳурмат ва аҳиллик муҳитини қарор топтириш каби долзарб мавзулар атрофлича ёритилди.
Учрашувлар якунида мамлакатимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлиги, Ватанимиз равнақи ва ёш авлоднинг илмли, одобли ҳамда ватанпарвар инсонлар бўлиб вояга етиши ҳақида хайрли дуолар қилинди.
Бугун юртимизда инсон қадрини улуғлаш, аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, жамиятда меҳр-саховат ва ўзаро ғамхўрлик муҳитини қарор топтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ургут туманида ўтказилган мазкур хайрли тадбирлар ҳам ана шу эзгу мақсадларга хизмат қилиб, аҳоли ўртасида ҳамжиҳатлик, бағрикенглик ва инсонпарварлик туйғуларини янада мустаҳкамлади.
Меҳр бор жойда ишонч, саховат бор жойда барака, инсон қадри улуғланган жамиятда эса тинчлик ва фаровонлик қарор топади. Ана шундай эзгу амаллар халқимиз ўртасидаги бирдамлик ришталарини мустаҳкамлаб, юртимизнинг янада обод ва файзли бўлишига хизмат қилади.
Самарқанд вилояти вакиллиги матбуот хизмати