Миллатни таназзулдан чиқаришга уринган аллома
Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 147 йиллиги...
Маърифатпарвар жадидчилик ҳаракатининг асосчиси, драматург, публицист, дин ва жамоат арбоби – Маҳмудхўжа Беҳбудий 1875 йили 19 январда Самарқандда туғилган.
Олимлар фикрича, аллома ўн саккиз ёшидан қозихонада мирзалик қилади, қози, муфтий даражасига кўтарилади. Беҳбудий ҳаж сафарида бўлган чоғида Арабистон, Миср, Туркия каби давлатларда бўлган.
Беҳбудий Туркистонда биринчилардан бўлиб янги усул мактабларини ташкил қилиш ва улар учун дарсликлар ёзган тараққийпарварлардан саналади.
Маҳмудхўжа Беҳбудий "Рисолаи асбоби савод" ("Савод чиқариш китоби", 1904), "Рисолаи жуғрофияи умроний" ("Аҳоли географиясига кириш", 1905), "Мунтаҳаби жуғрофияи умумий" ("Қисқача умумий география", 1906), "Амалиёти ислом" (1908), (1909) каби китобларни чоп эттиради.
Маҳмудхўжа Беҳбудий 1917 йил ноябрь ойида ташкил топган Туркистон Мухторияти асосчиларидан бири, ўлка халқларининг истиқлоли йўлида маънавий йўлбошчиларидан бўлди. Аллома шўролар, коммунистик мафкура тизимининг қинғирликлари, кирдикорларини кўра билган. Миллатни таназзулга етакловчи иллатларни рўй-рост фош этган. Маърифат йўлида эл-улус кўзини очишни умр мазмуни, деб билган.
Мамлакатимиз етакчиси ғояси асосида 2020 йилда Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 145 йиллиги юртимизда кенг нишонланди. Маърифатпарвар жадид бобомиз ҳаёти, фаолиятига оид ҳужжатли фильм суратга олинди. Унинг асарлари чоп этилмоқда.
ЎзА хабарига кўра, пойтахтимиздаги "Адиблар хиёбони"да Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳайкали ўрнатилди. Айни пайтда олимларимиз Беҳбудий фаолиятига оид ҳали кўплаб тадқиқотлар олиб борилиши зарурлигини таъкидламоқдалар. Бу эса маърифатпарвар жадид боболаримиз ҳаётига оид янги маълумотларга эга бўлишга замин яратиши, шубҳасиз.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Эрҳан Афёнжу: Ўзбекистон – туркий цивилизациянинг энг гўзал шаҳарлари жойлашган замин
Туркиянинг “CNN-Türk” телеканалида эфирга узатилган “Тафаккур доираси” дастурида сўзга чиққан таниқли олим, Миллий мудофаа университети ректори, профессор Эрҳан Афёнжу Ўзбекистоннинг бой тарихий мероси ва сайёҳлик салоҳияти ҳақида фикр юритди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Кўрсатувда қатнашган турк тарихчиси Эрҳан Афёнжу Ўзбекистонни туркий цивилизациянинг энг гўзал шаҳарлари жойлашган алоҳида географик ҳудуд сифатида таърифлаган.
Олимнинг фикрича, жуда кўпчилик сайёҳлар Ўзбекистонни ўз кўзи билан кўришни истайди. Чунки дунёга машҳур Самарқанд, Бухоро, Хива, Тошкент каби шаҳарлар ана шу заминда жойлашган.
Турк тарихчиси ёшларга мурожаат қилиб, хорижга саёҳат қилишни, аввало, Туркий дунё мамлакатларини кашф этиш, аждодлар юрти билан яқиндан танишишдан бошлаш лозим эканини таъкидлади.
“Ёшларга тавсиям шуки, ҳозир хорижга саёҳат қилмоқчи бўлсангиз, аввало Туркий заминни айланинг. Масалан, Ўзбекистонга бориб, тарихий шаҳарларни кўриб келинг, аждодларингиз юрти билан танишинг. Сўнг Салжуқийлар давлати барпо этилган заминларни кўринг”, – деди профессор.
Эрҳан Афёнжунинг таъкидлашича, бундай саёҳатлар ёшлар учун ҳар томонлама фойдали ва қизиқарли бўлиб, уларнинг тарихий хотираси ва дунёқарашини бойитади.
“Масалан, Самарқанднинг гўзаллигини дунёнинг кўп жойларида топа олмайсиз. Айниқса, турк ёшлари ўз аждодлари яшаган заминни бориб кўришлари лозим”, – деди олим.
Профессор Ўзбекистонни туркий цивилизациянинг асосий бешикларидан бири, илм-фан маркази сифатида ҳам алоҳида эътироф этган.
Шунингдек, турк тарихчиси Ўзбекистоннинг нафақат тарихий ва маданий, балки географик жиҳатдан ҳам яшаш учун қулай ҳудуд эканини таъкидлаган.
Дастур давомида профессор билдирган фикр-мулоҳазалар Туркия жамоатчилиги орасида Ўзбекистоннинг тарихий шаҳарлари, бой маданий мероси ва туризм салоҳиятига бўлган қизиқишни янада оширишга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
