Husayn Boyqaro temuriylar sulolasi vakili. Hurosonni 37 yil boshqargan. Shoir, rassom, olimlarga homiylik qilib, Hirotni madaniyat va san'at markaziga aylantirdi. Turkiyaning "Fikriyat" gazetasiga tayangan holda Islamosfera xabariga ko'ra, hukmdorning o'zi Husayniy taxallusi bilan she'rlar yozgan.
1 - O'rta Osiyoning Hirot, Marv, Boykent, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Faryob, Qashqar va Horazm kabi shaharlari bir vaqtlar ilm-fan va san'at markazlari bo'lgan. Bu erda Alisher Navoiy, Mulla Abdulloh Jomiy, Faxiriddin ar-Roziy, Al-Farobiy, Beruniy, Ali Qushchi va boshqalar kabi jahon madaniyati rivojiga hissa qo'shgan siymolar yashab ijod qildilar.
2 - Husayn Boyqaro 1438 yilda Hirotda tug'ilgan. 1469 yildan umrining oxirigacha Hirotdagi poytaxti bilan Huroson hukmdori bo'lgan.
3 - Husayn Boyqaro kunning birinchi yarmini davlat ishlariga, ikkinchi yarmini esa san'atga bag'ishladi. She'riyat majlislari tashkil etib, shoirlarga rahnamolik qilgan. Bu majlis a'zolari orasida Alisher Navoiy, Mulla Jomiy va boshqalar ham bor edi.
4 – Bunday masjislarda faqat she'riyat haqida gapirildi, davlat va kundalik ishlar haqida suhbatlar qat'iyan ta'qiqlandi. Ular keyin nima haqida gapirgan edi? Alisher Navoiyning "Majolis un-nafois" sida bir paytlar Husrav Dehlaviyning bir baytidagi yomg'irni ip bilan qiyoslash qanchalik o'rinli ekanini muhokama qilganliklari haqida xabar beriladi:
Sevgilim yomg'ir paytida yo'ldan yurib, sirg'alib ketdi,
Shunda yomg'irning ingichka ipini ushlab, muvozanatini saqladi.
Alisher Navoiy bu qiyosni o'rinli topdi, Husayn Boyqaro esa e'tiroz bildirdi: "Yomg'ir tomchilari osmondan tushganlarida, shubhasiz, ipga o'xshaydi. Ip, pastga oqsa-da, kuz paytida uni ushlab bo'lmaydi."Shundan so'ng Alisher Navoiy o'z fikrining noto'g'riligini anglab, Husayn Boyqaroning shoirlik iste'dodidan yana bir bor hayratga tushdi.
5 - Dushanba va payshanba kunlari Husayn Boyqaro diniy ulamolarni to'plab, ular bilan maslahatlashdi. Darvishlar va shayxlarning majlislarida ishtirok etib, hukmdor ularning xutbalarini tingladi, ularga hadyalar berdi.
6 - Husayn Boyqaro bolaligidan Alisher Navoiy bilan do'st bo'lib, unga har tomonlama homiylik qilgan. Ularning har ikkalasi ham bir-birlarining she'riy ijodida butun bir bosqichni belgilab, ularning nomlari bilan belgilab berilgan. Hukmdor she'rlar yaratishdan tashqari, bu sohada muvaffaqiyatga erishib, hattotlikka ham mehr qo'ygan.
7 - Husayn Boyqaroning saroyida homiylik topgan fors shoirlari orasida Hatifi, Ahlil Sheroziy, Asafiy, Sayfi Buxoriy, Yusuf Badiiy, Muhammad Solih, Hamidiy va boshqalar bor edi. Hattotlar Sulton Ali Mashhadiy va Mir Ali Haraviy, musiqachilar Hoja Abdulloh Murvarid, Qul Muhammad,Shayxi Shoyi, G'ulom Shodi va boshqalar bu erda ijod qilishgan.
8 - Husayn Boyqaro turkiy tilning rasmiy va adabiy tilga aylanishi uchun qayg'urdi. Turkiy tilda yozishga buyruq berdi.
9-Husayn Boyqaro she'riy devon, jumladan, g'azal janridagi lirik asarlar yozgan. HH asrda bir necha marta nashr etilgan . Bundan tashqari, uning qalamiga adabiyot muammolariga bag'ishlangan "Risola" nasriy asari mansub.
10 - Husayn Boyqaro 1506 yilda vafot etdi . U rivoyatga ko'ra Ali ibn Abu Tolib dafn etilgan joy yaqinida – Mozori- Sharifda dafn etilgan. Keyinchalik bu erda bozor, hammomlar paydo bo'lib, yangi qishloq paydo bo'ldi. XIX asrda ushbu joy sezilarli darajada o'sdi va hozir Afg'onistondagi to'rtinchi yirik shahar hisoblanadi.
11-Husayn Boyqaro masjid, madrasa, karvonsaroylar qurish bilan ham shug'ullangan. Ularni daromad bilan ta'minlash maqsadida esa unumdor erlar va turli binolarni ular bilan birga vaqflarga topshirgan. Lekin uni nozik ta'b insona deb tasavvur qilish noto'g'ri. U ichki urushda o'z taxtini qo'lga kiritdi. U butun hayoti davomida urush olib bordi, o'z davlati hududini kengaytirdi. O'sha davr tarixchilarining fikricha, u g'amxo'r hukmdor bo'lgan.

O'zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati