Sayt test holatida ishlamoqda!
27 May, 2026   |   9 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:15
Quyosh
04:55
Peshin
12:25
Asr
17:31
Shom
19:50
Xufton
21:22
Bismillah
27 May, 2026, 9 Zulhijja, 1447

Jaholatga ma'rifat bilan kurashmoq lozim

11.10.2021   1501   6 min.
Jaholatga ma'rifat bilan kurashmoq lozim

Muqaddas islom dini odob axloq, mehr muabbat va insonpavarlik dek guzal g'oyalarni o'z ichiga olganligi cababli turli zamonlarda odamlar bu dindan turlicha foydalana boshladilar. Kimdur dunyo va oxiratining manfaati uchun foydalangan bo'lsa, islom dini deyilsa eshitgan odam mumdek erib qolishini bilgan g'arazli kishilar o'zining moddiy yo botil g'oyasini amalga oshirish uchun ishlatadigan bo'lib qoldi. Ushbu botil g'oya va aqidalarni sezgan ulug' zot va allomalrimiz o'z zamonalarida mazkur toifalarning yo'lini to'smoq uchun o'z bilim va mahoratlarini ishga solib ko'p natijalarga erishdilar va muqaddas islom dinimizni bizgacha toza va sof etkazib berish baxtiga musharraf bo'ldilar. Shuning uchun biz ham bugungi global holatini nazarda tutmay befarq va loqayd bo'lib panja ortidan qarab o'tiradiganlardan bo'lsak, kelajak avlod haqqini poymol qilib ular oldida javobgar bo'lib qolishimiz muqarrar bo'ladi.

Bugun dunyoning ba'zi bir mamlakatlarida turli toifa va aqidaparastlar o'z g'arazli g'oyalarini amalga oshirish uchun islom dini niqobi ostida amal qilib, o'qlari nishonga etmoq uchun hadisi sharif va Qur'oni karim oyatlarini o'z manfaatlari yo'lida tafsir qilmoqdalar.

Avvalan bilmoq kerakki, Qur'onni gafsir qilib unga ma'no berishga faqat mujtahid (tafsir, hadis, fiqh va usul ilmlarni bilgan kishi)haqlidirki, bu ish vaqtida o'z ifodasin topgan. Zero hadisda kelganki: «Qur'onni kim o'z fikri bilan tafsir qilsa joyini jahannamdan tayyyorlab qo'ysun». Shuningdek Qur'oni karimda shunday oyatlar mavjudki, ularning ma'nolarini Parvardigordan boshqa hej kim bilmaydi deb Qur'nda ta'kidlangan. Shuning uchun bizning Hanafiy mazhabimiz ulamolari shunday oyatlarning ma'nosini Olloh taologa havola qilib ma'no berishidan o'zlarini tiyadilar. Bundan tashqari Qur'on va hadislarning nosix va mansux(hukmi bekor qilingan) lari bor bo'lib, mufassir ularni ham mukammal bilmog'i lozim bo'ladi. Mansux oyatlarga imon keltiriladi ammo unga amal qilinmaydi.

Yuqorida ta'kidlab o'tganimizdek bugungi yangi firqalar Qur'ni karim va hadislarni ko'r-ko'roni ta'vil qilib tinj hayot kechirib turgan jamiyatni halokat girdobiga tortmoqdalar. Hudovand taboraka va taolo shunday kimsalardan ogoh bo'lmog'imiz uchun qo'yidagi oyatni Qur'onda keltirib marhamat qiladi: (Oyat ma'nosi) «Bu Kitoda(Qur'nda) ma'nosi aniq va ravshan oyatlar va ham mutashobih(tushinishi qiyin bo'lgan) oyatlar ham o'rin olgandir. Endi dillarida haq yo'ldan og'ish bo'lgan kimsalar odamlarni aldab fitnaga solish va o'z havoi nafslariga muvofiq tafsir qilish uchun Uning mutashobih oyatlariga ergashadilar,- Holbuki, unday oyatlarni ta'vilini yolg'iz Ollohgina bilur…..» deb bayon qilingan. ( Oli Imron 7 oyat). Mazkur oyat xususida Payg'ambarimz (alayhissalom) bunday deganlar: «Bir qavmning Qur'on oyatlari ustida ta'vil qilishi, ularning xatoga yo'l tutishiga sabab bo'ladi va ular fitnaga yo'l tutadi so'ngra ular Qur'ondan mutashobih oyatlariga ergashadilar. Bu hol ularni halokatga olib borabi».(Qatoda rivoyati). Boshqa bir hadisda bunday deyilgan: «Agar Qurondan mutashobih oyatlariga ergashganlarni ko'rsangizlar, ulardan uzoqlashingiz».(Tafsiri Abd).

Mazkur oyat va hadisi shariflardan xulosa chiqorib shuni aytish mumkinki, bugun dunyoda o'z qabih amallari bilan xavf solib turgan firqalardan biri «IShID» ( Iroq va Shom Islom davlati) , «Hizbut-tahrir» va boshqa guruhlar mavjudligidan barcha yurtdoshlarimiz ogoh bo'lmoqlari lozim. Zero Hazrati Ali (karramallohu vajhahu) bir ming to'rt yuz yil muqaddam ularning sifatlarini bayon qilib bunday deganlar: «Qachon qora bayroqlarni ko'rsangiz erni lozim tuting. (ya'ni makoningizda turing ularga ergashmang) Qo'llaringiz va oyoqlaringizni qimirlatmang.(ularga moddiy va ma'naviy yordam bermang) So'ng zaif bir qavm zohir bo'lur. Ular e'tiborga sazovor emaslar. Ularning qalblari temirning zangiga o'xshaydi.(odamlarga rahm qilmaydilar, shafqatsiz azob beradilar) Ular mol-mulk sohiblaridirlar. Ahdga ham, va'daga ham vafo qilmaslar. Haqqa chaqirurlar, lekin o'zlari haq ahlidan emaslar. Ismlari laqabdir. Nisbatlari qishloq-shaharlarigadir. Sochlari ayollarning sochlariga o'xshab osilib turadi. Ular oxiri borib o'zaro ixtilof qiladilar…..».

Hulosa sifatida shuni alohida ta'kidlash lozimki, jahonda kechayotgan murakkab jarayonlar yoshlar tarbiyasiga yanada jiddiyroq e'tibor berishni talab etmoqda. Hususan har bir ota- ona bo'ynidagi mas'uliyatni his etib farzandlarining har nafas va har bir qadamidan xabardor bo'lib ularning yuradigan yo'li hamda do'stu hamso'hbatlari kimligini bilib turishlari shart va lozim dur. Urush janjallar bizdan uzoqdaku deb beparvo bo'lish aslo mumkin emas. Garchi yurtimiz Hudoga shukr tinch-osuda bo'lsada bu xatarlarni oldi olinmasa, uning tafti etib kelishi mumlmgini unutmasligimiz darkor. Zero hozirgi globallshuv davrida internet orqali dunyoning bir chetida turib, odamlarga o'z g'oyasini singdirish mumkin bo'lgan davrda yashamoqdamiz. Shuning uchun mazkur toifalarga nisbatan « fikrga qarshi fikr, g'oyaga qarshi g'oya, jaholatga qarshi ma'rifat bilan kurashish har qachongidan ko'ra muhim ahamiyat kasb etmoqda» deb yozgan edilar marhum Yurtboshimiz o'z «Yuksak ma'naviyat engilmas kuch» asarlarida.

Bir muborak hadisning ma'nosida bunday deyilgan:

« Kim erta o'yqudan turib oilasiga tinchlik va ahli oilasini sihhat va salomat topsa hamda farzandlari uchun bir kunlik eguli naprsasi bo'lsa bilsinki u eng boy va baxtli insondir».

Yana bir hadisda: «Mening umatim ikki ne'matning qadriga vaqtida etmaydi. Biri tinchlik ikkinchisi esa sihhat va salomatlikdir». deyilgan. Shuning uchun bugungi tinchlik va xotirjamligimizga shukr qilib, ushbu ulug' ne'matni avaylab asrash har bir fuqaroning burchi ekanligini aslo unutmasligimiz lozim.

 

Fazliddin Karomatulloh
Sariosiyo tumani «Hoja Alouddin Attor» j. masjidi imom xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Har bir yurtdoshimiz muborak ayyom barokatidan, fayzidan bahramand

25.05.2026   4392   6 min.
Har bir yurtdoshimiz muborak ayyom barokatidan, fayzidan bahramand

Dil so‘zi

 

Muborak Qurbon hayiti arafasida turibmiz. Butun musulmon olami, islom ummati ushbu ulug‘ ayyomni cheksiz shodlik va shukronalik bilan kutib olmoqda. Ushbu qutlug‘ kunlarda Saudiya Arabistonining Makka shahrida yurtdoshlarimiz bilan birga haj amallarini ado etyapmiz.

Kuni kecha Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev bilan telefon orqali muloqotimiz Yangi O‘zbekistonda inson qadri ulug‘ligi, har bir fuqaro davlatimizning mehr va e’tiboridan chetda emasligining yana bir hayotiy ifodasi o‘laroq qalblarimizni olam-olam shodlikka to‘ldirdi, ruhimizni ko‘tardi, bayram shukuhini yanada boyitdi.

Davlatimiz Rahbari bilan suhbatimiz naqadar samimiy kechganiga xalqimiz ommaviy axborot vositalari, turli internet saytlari va ijtimoiy tarmoqlar orqali ko‘rib, guvoh bo‘ldilar.

Prezidentimiz haj ziyoratchilarini Qurbon hayiti bilan samimiy tabriklab, ularning elu yurtimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, yoshlarimizning baxtu saodati yo‘lida qilayotgan ezgu duo va iltijolari qabul bo‘lishini tiladi.

Keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonda har yili 15 ming nafardan ziyod vatandoshimiz muborak haj safariga bormoqda. Bu yil yana bir xayrli tashabbus amalga oshirilib, Vatan va xalq manfaati yo‘lida sidqidildan xizmat qilgan mehnat faxriylari, ularning oila a’zolari, mahalla faollari, nuroniylar hamda kam ta’minlangan oilalar vakillaridan iborat 100 nafar yurtdoshimiz ilk bor davlat hisobidan haj ziyoratiga keldi. Ularning dilidagi quvonchni, shukronalikni, Yurtboshimizdan minnatdorlikni so‘z bilan ta’riflashga til ojiz.

Prezidentimiz suhbatda ziyoratchilarimizning salomatligi va kayfiyati haqida so‘radi, ibodatlarni bajarishi uchun tashkiliy ishlarning borishi bilan qiziqdi.

Darhaqiqat, Makka va Madina shaharlarida ziyoratchilarimiz uchun barcha zarur shart-sharoitlar yaratilmoqda, tashkiliy ishlar uyushqoqlik bilan o‘tyapti. Qalbida shukronalik hissi jo‘sh urgan yurtdoshlarimiz muqaddas joylarda turib, Yaratgandan mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligini so‘rab duolar qilmoqda.

Alloh nasib etsa, haj ziyoratchilari yurtga qaytgach, islom ma’rifati va sog‘lom e’tiqodni xalqimizga, ayniqsa, yoshlarimizga teran yetkazishda, mahallalarda mehr-oqibat, hamjihatlik va ma’naviy muhitni mustahkamlashda namuna bo‘ladilar.

Bugun har bir yurtdoshimiz muborak ayyom barokatidan, fayzidan bahramand. Kuni kecha Qurbon hayitini yurtimizda o‘zgacha shukuh bilan nishonlash bo‘yicha Davlatimiz Rahbarining Qarori qabul qilindi. Unga ko‘ra muborak ayyomni nishonlash bilan bog‘liq xayru saxovat va muruvvat tadbirlari amalga oshiriladi.

Prezidentimiz rahbarligida Qurbon hayiti munosabati bilan ehtiyojmand aholini ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash yuzasidan takliflar taqdimotida aytilganidek, og‘ir va nogironlikni keltirib chiqaruvchi kasalliklarga chalingan 10 ming nafar bolada jarrohlik amaliyoti o‘tkazish, 2,3 ming nafar onkologik, gematologik va onkogematologik tashxisi qo‘yilgan bemorlarni tibbiy tekshiruvdan o‘tkazish, davolash va jarrohlik amaliyotlari, shuningdek, kamida 350 nafar bemorda jigar va buyrak transplantatsiyasi amaliyotlarini o‘tkazish xarajatlarini qoplash ko‘zda tutilgan.

Ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarni qo‘llab-quvvatlashga ham alohida e’tibor qaratiladi. 8 ming nafardan ziyod yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar hamda Vatan sarhadlarini himoya qilish yo‘lida qurbon bo‘lgan ota-onalarning farzandlarining omonat hisobvaraqlariga 200 AQSH dollari miqdorida pul mablag‘lari o‘tkazib beriladi.

Bundan tashqari, 500 ta masjidda aholi uchun qulay sharoitlar yaratish maqsadida zamonaviy tahoratxonalar qurish, rekonstruksiya qilish yoki ta’mirlash, shuningdek, joylardagi qabristonlarni obod qilish ishlari amalga oshiriladi.

Davlat ta’minotidagi oilalar, o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz yashovchi hamda yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslar oziq-ovqat to‘plamlari bilan ta’minlanadi.

Mazkur chora-tadbirlar “Vaqf” xayriya jamoat fondiga ajratiladigan 690 milliard so‘m mablag‘ hisobidan moliyalashtiriladi. Bu qanchadan-qancha insonlar hayotiga nur, qalbiga quvonch olib kiradi.

Zero, hadisi shariflarda marhamat qilinganidek, “Insonlarning eng yaxshisi – boshqalarga ko‘proq manfaati tegadiganidir” (Imom Doru Qutniy rivoyati). Savobli ishlar, tinchlik va obodlik yo‘lidagi hamjihatligimiz bizni albatta ulug‘ maqsadlarga boshlaydi.

Haqiqatan ham, Qurbon hayiti islom dinidagi eng ulug‘ va muqaddas bayramlardan biri, mo‘minlar yuragida xursandchilik, mehr-muhabbat, bag‘rikenglik, saxovat tuyg‘ularini yuksak darajada uyg‘otadi.

Prezidentimiz “Odamlar ertaga yoki uzoq kelajakda emas, bugun yaxshi yashashni istaydi”, degan edi. O‘zbekiston yetakchisi o‘z faoliyatining ilk davrlarida ilgari surgan ushbu g‘oya zamirida ham ushbu bayramga xos xalq farovonligi, aholi o‘rtasida mehr-oqibatni kuchaytirish, yordamga muhtoj insonlarni qo‘llab-quvvatlash, hech kimni mehr va e’tibordan chetda qoldirmaslik kabi bezavol an’analar mujassamdir.

O‘tgan yillarda ushbu g‘oya va maqsadlarni ro‘yobga chiqarish, adolatli jamiyat, xalqparvar davlat barpo etish, inson qadrini yuksaltirish borasida keng qamrovli ishlar qilindi. Xususan, O‘zbekistonning ijtimoiy davlat maqomi konstitutsion darajada mustahkamlandi.

Keyingi yillarda shu asosda inson qadrini ulug‘lash, huquq va manfaatlarini himoyalash, ayniqsa, ehtiyojmand yurtdoshlarimizni har tomonlama qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan ishlar ko‘lami yanada kengaymoqda. Aholining ehtiyojmand qatlamini uy-joy bilan ta’minlash, ishsizlikni bartaraf etish, yoshlar va xotin-qizlarga zamonaviy kasblarni o‘rgatish, tadbirkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirish borasida tizimli ishlar qilinyapti. Ushbu xayrli amallar muborak Qurbon hayiti mohiyatiga mos holda, “Avval – inson, keyin – jamiyat va davlat” ezgu g‘oyasini ro‘yobga chiqarish, xalqimizni bugungi yashayotgan kunidan rozi qilish, erkin va farovon jamiyat barpo etishga xizmat qilayotgani bilan ahamiyatlidir.

Sirasini aytganda, Qurbon hayiti –' inson qalbida mehr-oqibat, saxovat, bag‘rikenglik va shukronalik tuyg‘ularini mustahkamlaydigan ulug‘ ayyom. Yangi O‘zbekistonda ushbu muqaddas bayramning mazmun-mohiyati inson qadrini ulug‘lash, ehtiyojmandlarga ko‘mak berish, xalq farovonligini ta’minlash kabi ezgu amallar bilan yanada boyib bormoqda. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan xayr-saxovat ishlari, ijtimoiy himoya choralari, haj ziyoratchilariga yaratilayotgan imkoniyatlar xalq va davlat o‘rtasidagi mehr va ishonchni yanada mustahkamlamoqda. Eng muhimi, bu xayrli ishlar “Inson qadri uchun” degan ulug‘ tamoyilning amaliy ifodasi sifatida yurtdoshlarimiz qalbida ertangi kunga ishonch, shukronalik va faxr tuyg‘ularini yuksaltirmoqda.

 

Shayx Nuriddin XOLIQNAZAR,

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy.

 

 

 

 

MUFTIY MINBARI