Sayt test holatida ishlamoqda!
10 Avgust, 2026   |   27 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:57
Quyosh
05:27
Peshin
12:30
Asr
17:25
Shom
19:33
Xufton
21:02
Bismillah
10 Avgust, 2026, 27 Safar, 1448

Jaholatga ma'rifat bilan kurashmoq lozim

11.10.2021   2085   6 min.
Jaholatga ma'rifat bilan kurashmoq lozim

Muqaddas islom dini odob axloq, mehr muabbat va insonpavarlik dek guzal g'oyalarni o'z ichiga olganligi cababli turli zamonlarda odamlar bu dindan turlicha foydalana boshladilar. Kimdur dunyo va oxiratining manfaati uchun foydalangan bo'lsa, islom dini deyilsa eshitgan odam mumdek erib qolishini bilgan g'arazli kishilar o'zining moddiy yo botil g'oyasini amalga oshirish uchun ishlatadigan bo'lib qoldi. Ushbu botil g'oya va aqidalarni sezgan ulug' zot va allomalrimiz o'z zamonalarida mazkur toifalarning yo'lini to'smoq uchun o'z bilim va mahoratlarini ishga solib ko'p natijalarga erishdilar va muqaddas islom dinimizni bizgacha toza va sof etkazib berish baxtiga musharraf bo'ldilar. Shuning uchun biz ham bugungi global holatini nazarda tutmay befarq va loqayd bo'lib panja ortidan qarab o'tiradiganlardan bo'lsak, kelajak avlod haqqini poymol qilib ular oldida javobgar bo'lib qolishimiz muqarrar bo'ladi.

Bugun dunyoning ba'zi bir mamlakatlarida turli toifa va aqidaparastlar o'z g'arazli g'oyalarini amalga oshirish uchun islom dini niqobi ostida amal qilib, o'qlari nishonga etmoq uchun hadisi sharif va Qur'oni karim oyatlarini o'z manfaatlari yo'lida tafsir qilmoqdalar.

Avvalan bilmoq kerakki, Qur'onni gafsir qilib unga ma'no berishga faqat mujtahid (tafsir, hadis, fiqh va usul ilmlarni bilgan kishi)haqlidirki, bu ish vaqtida o'z ifodasin topgan. Zero hadisda kelganki: «Qur'onni kim o'z fikri bilan tafsir qilsa joyini jahannamdan tayyyorlab qo'ysun». Shuningdek Qur'oni karimda shunday oyatlar mavjudki, ularning ma'nolarini Parvardigordan boshqa hej kim bilmaydi deb Qur'nda ta'kidlangan. Shuning uchun bizning Hanafiy mazhabimiz ulamolari shunday oyatlarning ma'nosini Olloh taologa havola qilib ma'no berishidan o'zlarini tiyadilar. Bundan tashqari Qur'on va hadislarning nosix va mansux(hukmi bekor qilingan) lari bor bo'lib, mufassir ularni ham mukammal bilmog'i lozim bo'ladi. Mansux oyatlarga imon keltiriladi ammo unga amal qilinmaydi.

Yuqorida ta'kidlab o'tganimizdek bugungi yangi firqalar Qur'ni karim va hadislarni ko'r-ko'roni ta'vil qilib tinj hayot kechirib turgan jamiyatni halokat girdobiga tortmoqdalar. Hudovand taboraka va taolo shunday kimsalardan ogoh bo'lmog'imiz uchun qo'yidagi oyatni Qur'onda keltirib marhamat qiladi: (Oyat ma'nosi) «Bu Kitoda(Qur'nda) ma'nosi aniq va ravshan oyatlar va ham mutashobih(tushinishi qiyin bo'lgan) oyatlar ham o'rin olgandir. Endi dillarida haq yo'ldan og'ish bo'lgan kimsalar odamlarni aldab fitnaga solish va o'z havoi nafslariga muvofiq tafsir qilish uchun Uning mutashobih oyatlariga ergashadilar,- Holbuki, unday oyatlarni ta'vilini yolg'iz Ollohgina bilur…..» deb bayon qilingan. ( Oli Imron 7 oyat). Mazkur oyat xususida Payg'ambarimz (alayhissalom) bunday deganlar: «Bir qavmning Qur'on oyatlari ustida ta'vil qilishi, ularning xatoga yo'l tutishiga sabab bo'ladi va ular fitnaga yo'l tutadi so'ngra ular Qur'ondan mutashobih oyatlariga ergashadilar. Bu hol ularni halokatga olib borabi».(Qatoda rivoyati). Boshqa bir hadisda bunday deyilgan: «Agar Qurondan mutashobih oyatlariga ergashganlarni ko'rsangizlar, ulardan uzoqlashingiz».(Tafsiri Abd).

Mazkur oyat va hadisi shariflardan xulosa chiqorib shuni aytish mumkinki, bugun dunyoda o'z qabih amallari bilan xavf solib turgan firqalardan biri «IShID» ( Iroq va Shom Islom davlati) , «Hizbut-tahrir» va boshqa guruhlar mavjudligidan barcha yurtdoshlarimiz ogoh bo'lmoqlari lozim. Zero Hazrati Ali (karramallohu vajhahu) bir ming to'rt yuz yil muqaddam ularning sifatlarini bayon qilib bunday deganlar: «Qachon qora bayroqlarni ko'rsangiz erni lozim tuting. (ya'ni makoningizda turing ularga ergashmang) Qo'llaringiz va oyoqlaringizni qimirlatmang.(ularga moddiy va ma'naviy yordam bermang) So'ng zaif bir qavm zohir bo'lur. Ular e'tiborga sazovor emaslar. Ularning qalblari temirning zangiga o'xshaydi.(odamlarga rahm qilmaydilar, shafqatsiz azob beradilar) Ular mol-mulk sohiblaridirlar. Ahdga ham, va'daga ham vafo qilmaslar. Haqqa chaqirurlar, lekin o'zlari haq ahlidan emaslar. Ismlari laqabdir. Nisbatlari qishloq-shaharlarigadir. Sochlari ayollarning sochlariga o'xshab osilib turadi. Ular oxiri borib o'zaro ixtilof qiladilar…..».

Hulosa sifatida shuni alohida ta'kidlash lozimki, jahonda kechayotgan murakkab jarayonlar yoshlar tarbiyasiga yanada jiddiyroq e'tibor berishni talab etmoqda. Hususan har bir ota- ona bo'ynidagi mas'uliyatni his etib farzandlarining har nafas va har bir qadamidan xabardor bo'lib ularning yuradigan yo'li hamda do'stu hamso'hbatlari kimligini bilib turishlari shart va lozim dur. Urush janjallar bizdan uzoqdaku deb beparvo bo'lish aslo mumkin emas. Garchi yurtimiz Hudoga shukr tinch-osuda bo'lsada bu xatarlarni oldi olinmasa, uning tafti etib kelishi mumlmgini unutmasligimiz darkor. Zero hozirgi globallshuv davrida internet orqali dunyoning bir chetida turib, odamlarga o'z g'oyasini singdirish mumkin bo'lgan davrda yashamoqdamiz. Shuning uchun mazkur toifalarga nisbatan « fikrga qarshi fikr, g'oyaga qarshi g'oya, jaholatga qarshi ma'rifat bilan kurashish har qachongidan ko'ra muhim ahamiyat kasb etmoqda» deb yozgan edilar marhum Yurtboshimiz o'z «Yuksak ma'naviyat engilmas kuch» asarlarida.

Bir muborak hadisning ma'nosida bunday deyilgan:

« Kim erta o'yqudan turib oilasiga tinchlik va ahli oilasini sihhat va salomat topsa hamda farzandlari uchun bir kunlik eguli naprsasi bo'lsa bilsinki u eng boy va baxtli insondir».

Yana bir hadisda: «Mening umatim ikki ne'matning qadriga vaqtida etmaydi. Biri tinchlik ikkinchisi esa sihhat va salomatlikdir». deyilgan. Shuning uchun bugungi tinchlik va xotirjamligimizga shukr qilib, ushbu ulug' ne'matni avaylab asrash har bir fuqaroning burchi ekanligini aslo unutmasligimiz lozim.

 

Fazliddin Karomatulloh
Sariosiyo tumani «Hoja Alouddin Attor» j. masjidi imom xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ulug‘ allomalarning munosib izdoshlari

06.08.2026   11840   7 min.
Ulug‘ allomalarning munosib izdoshlari

Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!

Bugungi tahlikali dunyoda xalqimiz, ayniqsa, yoshlarga islom mohiyatini to‘g‘ri tushuntirib berish, jaholatga qarshi ma’rifat bilan kurashish har qachongidan dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Shu bois, yurtimizda diniy ta’lim sifatini yanada oshirish bo‘yicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

Shavkat MIRZIYOЕV,

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
 

Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti ilk magistrlari tahsilni tamomladi


Donishmandlarning “Agar sizning rejangiz bir yillik bo‘lsa — sholi eking. O‘n yillik bo‘lsa — daraxt o‘tqazing. Agar bir asrlik bo‘lsa — farzandlaringizga ta’lim-tarbiya bering” degan hikmatli gapi bor.


Jamiyat ravnaqiga, Vatan taraqqiyotiga, xalq farovonligiga ta’lim-tarbiyachalik xizmat qiladigan boshqa biror fenomen bo‘lmasa kerak. Har bir davrning o‘ziga yarasha sarmoyadorlari, tujjorlari bo‘lgan. Lekin ularning nomlari tarix sahifalarida juda kam uchraydi, ayrimlari izsiz yo‘q bo‘lib ketgan. Lekin umrini sivilizatsiya­lar taraqqiyotiga bag‘ishlagan mutafakkirlar, qomusiy allomalar, ma’rifat chirog‘i ostida elini buyuk orzular, nurafshon kunlar sari yetaklagan millat oydinlari, ulamolarning nomlari asrlar osha barhayotdir.


Prezidentimiz lavozimiga saylanishi bilanoq barcha sohalar qatori diniy-ma’rifiy yo‘nalishda ham ulkan islohotlarni boshlab berdi. Bu borada davlatimiz rahbarining 2018 yil 16 apreldagi “Diniy-ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni muhim huquqiy asos bo‘ldi. Ushbu hujjatda qator ustuvor yo‘nalishlar, xususan, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti va boshqa diniy ta’lim muassasalari hamda ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyatini yaxshilash, moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, diniy ta’lim muassasalari huzurida fuqarolarga Qur’oni karimni o‘rgatish bo‘yicha maxsus kurslar tashkil etish belgilangan.

 

Son emas, sifat muhim

 

Ilm dargohining ulug‘vorligi uning binolari yoki talabalari soni bilan emas, balki u yerdan yetishib chiqadigan ilmli, odobli, Vatani va millatiga sidqidildan xizmat qiladigan yetuk va salohiyatli kadrlar bilan o‘lchanadi. Yuzlab uchqunlar birgina quyoshning ziyosini to‘sa olmagani singari chinakam qadr-qiymat sonda emas, sifatdadir. Yangi O‘zbekistonda oliy va o‘rta maxsus islom ta’lim muassasalari faoliyatida ham asosiy mezon ta’lim sifati, ilmiy salohiyat, ma’naviy tarbiya va jamiyatga munosib xizmat qiladigan mutaxassislarni voyaga yetkazishda.


Mustaqillikning dastlabki chorak asrida O‘zbekis­ton musulmonlari idorasi tizimida 9 ta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi va Toshkent islom instituti faoliyat yuritgan bo‘lsa, Prezidentimiz tashabbusi bilan 2017 yilda Buxoro shahrida Mir Arab oliy mad­rasasi, 2018 yilda Samarqand viloyatida Hadis ilmi maktabi, 2020 yilda Termiz shahrida Imom Termiziy o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, 2024 yilda Imom Termiziy nomidagi islom instituti tashkil etildi.


Bugungi kunda O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimida 4 ta oliy, 10 ta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi (shundan ikkitasi ayol-qizlarga ixtisoslashgan) faoliyat ko‘rsatmoqda. Ularda tahsil olayotgan ikki yarim mingdan ziyod talabaga 500 ga yaqin professor-o‘qituvchi saboq berib kelmoqda.


Diniy soha xodimlarining asosiy qismini tashkil etadigan imom-xatiblarning bilim va malakalarini yanada oshirish, o‘rta maxsus diniy ma’lumotga ega imom-xatiblarni oliy diniy ma’lumotli kadrlar bilan almashtirish maqsadida 2019 yilda Toshkent islom ins­titutida modul ta’lim tizimi joriy qilindi. Mazkur ta’lim tizimida 5 yillik mehnat stajiga ega bo‘lgan imom-xatiblar tanlov asosida o‘qishga qabul qilinib, ishdan ajralmagan holda 3 yil davomida tahsil oladi. Bugungi kunga qadar bu ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha 600 dan ziyod imom-xatib oliy ma’lumotga ega bo‘ldi.


Prezidentimizning 2023 yil iyun oyida Surxondaryo viloyatiga tashrifi chog‘ida bergan topshirig‘i ijrosi yuzasidan 2024-2025 o‘quv yilida ta’limning uzviyligi va uzluksizligini ta’minlash, tor yo‘nalishlar bo‘yicha yetuk kadrlarni tayyorlash maqsadida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida magistratura mutaxassisligi tashkil etilgan edi.


Joriy yilda ilk 10 bitiruvchi “Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti” va “Hadis ilmlari” yo‘nalishi bo‘yicha magistratura mutaxassisligini muvaffaqiyatli tamomladi. Yaqinda O‘zbekiston musulmonlari idorasining katta majlislar zalida magistrlarga tantanali ravishda diplom topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi.


Tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Komilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiqjon Toshboyev, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, vazirlik va idoralar vakillari, taniqli ulamolar, imom-xatiblar, soha faxriylari, pedagog-o‘qituvchi va talabalar hamda OAV vakillari ishtirok etdi.


Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov ilk bitiruvchilarni samimiy qutlab, tegishli pul mukofoti sertifikatlarini har bir magistrga tantanali ravishda topshirdi. Muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bitiruvchilarni o‘qishini muvaffaqiyatli tamomlagani bilan muborakbod etib, katta tarixiy voqea bo‘lganini alohida ta’kidladi. Muftiy hazratlari ilk magistrlarning oylik ish haqiga O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimida 20 foiz miqdorida ustama haq to‘lab berilishini e’lon qildi. Bitiruvchi magistrlar O‘zbekiston musulmonlari idorasining markaziy apparati, Imom Termiziy ilmiy-tadqiqot markazi, oliy va o‘rta maxsus islom ta’lim muassasalariga ishga taqsimot qilindi.

 

Tarix takrorlanib turadi

 

O‘zbekiston qadimdan buyuk allomalar, ulug‘ mutafakkirlar yurti sifatida e’zozlanadi, qadrlanadi. Tarixda yurtimiz allomalari butun dunyoga ustozlik qilgan, jahon ilm-fani rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan.


2024 yil 15-16 oktyabr kunlari Toshkent va Xiva shaharlarida “Islom — tinchlik va ezgulik dini” mavzusida o‘tkazilgan xalqaro konferensiyada ishtirok etgan Shayx Muhammad Avvoma hafizahulloh Yurtingizning har qadamida ulug‘ allomalarning xoki bor. Bu zamin ilm va ulamolar yurtidir. Endi sizlarning vazifangiz ana shu buyuk meros­ni qayta tiriltirish va dunyoga tanitishdir”, degan edi. Haqiqatan, Birinchi va Ikkinchi Renessans davrida butun dunyo O‘zbekistonga, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Rayhon Beruniy, Muhammad al-Xorazmiy, Abu Nasr Forobiy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiylarga qanday talpingan bo‘lsa, bugun ham Uchinchi Renessans poydevori qo‘yilayotgan yurtimizga dunyo afkor ommasining qiziqishi tobora ortib boryapti.


Xalqimizda “Tarix takrorlanib turadi”, “Oqqan daryo oqaveradi” kabi ajoyib maqollar, naqllar bor. Chindan ham IX-XII hamda XIV-XV asrlarda yuksak aqlu zakovati, teran tafakkuri, boy ma’naviy-ma’rifiy salohiyati bilan butun dunyoni zabt etgan buyuk ajdodlarimiz singari bugun yangi O‘zbekistonda tahsil olayotgan yoshlar ham bobolarimizning munosib izdoshi sifatida tarixni takrorlashga astoydil kirishgan. Ular orasida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti magistratura yo‘nalishini tamomlagan o‘n nafar iqtidorli bitiruvchi ham bor. Ularni O‘zbekistonning yetuk mutaxassislari, Prezident kadrlari deya baralla ayta olamiz. Kelgusidagi faoliyatlariga Alloh taolodan ulkan muvaffaqiyatlar tilaymiz.

 

Salohiddin ShЕRXONOV,

O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i

"Yangi O‘zbekiston" gazetasining 2026 yil 6 avgust sonidan

Maqolalar