Sayt test holatida ishlamoqda!
03 Fevral, 2026   |   15 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:12
Quyosh
07:33
Peshin
12:42
Asr
16:00
Shom
17:46
Xufton
19:00
Bismillah
03 Fevral, 2026, 15 Sha`bon, 1447

O'zbekistonda butun dunyo turkiy xalqlari umumiy ajdodining ehtimolli qabri aniqlandi

08.10.2021   1106   4 min.
O'zbekistonda butun dunyo turkiy xalqlari umumiy ajdodining ehtimolli qabri aniqlandi

Butun dunyo turkiylarining umumiy ajdodi sifatida e'tirof etiladigan Alp Er To'nganing ehtimoliy qabri Buxoro hududidan topildi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA.

Afsonaviy shaxs Alp Er To'nga yoki Afrosiyob – turkiy xalqlarning umumiy ajdodi hisoblanadi. Mutaxassislarning ishonch bildirishicha, agar topilmaning haqiqiyligi o'z tasdig'ini topsa, Buxoro butun turkiy dunyoning diqqatga sazovor markaziga aylanadi.

O'zbekiston Jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti rektori, siyosatchi Sherzodxon Qudratxo'ja Rossiyaning «iReactor» elektron nashri muxbiriga bergan interv'yusida Afrosiyobning turkiy dunyo tarixida tutgan o'rni va mazkur kashfiyotning qiymati haqida aytib o'tdi.

Uning fikr bildirishicha, o'zbek olimlari ko'p yillardan buyon buyuk ajdodlari dafn etilgan joylarni aniqlash bo'yicha ilmiy izlanishlar olib bormoqda. Ammo bu mavzuning ommaviy axborot vositalarida qayta ko'tarilgani O'zbekiston uchun respublikaning mashhur shaharlarini tadqiq va targ'ib qilish nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga ega.

– Bugun mamlakatimizda Uchinchi Renesans davriga poydevor qo'yilayotgan bir paytda Alp Er To'nganing ulug'vor qiyofasini jonlantirish, ayniqsa, muhimdir, – dedi u. – So'nggi besh yil mobaynida yangi O'zbekiston TURKSOY va Turkiy Kengash kabi xalqaro tashkilotlarda, jahon hamjamiyatida munosib o'rin egallash jarayonida faol ishtirok etib kelayapti. Zero, o'z ildizlarini chuqurroq anglash tarixiy zaruriyatdir.

Siyosatchi turkiy xalqlar va Turon davlatchiligi, zamonaviy o'zbek xalqi va o'zbek davlatchiligiga asos solgan buyuk siyosatchi va mohir sarkarda, sak qabilasi etakchisi Alp Er To'nga obrazi bilan uzviy bog'liqligiga ishonadi.

– Alp Er To'nga shaxsiyatiga to'xtaladigan bo'lsak, biz, aslida, barcha turkiy xalqlar qahramoni-asoschisi, turkiylarning buyuk va qadimiy tarixi haqida gapirgan bo'lamiz, – deydi u Rossiya nashriga bergan interv'yusida. – Alp Er To'nga nafaqat Turon tarixida, balki O'zbekistonning zamonaviy tarixida ham munosib o'ringa loyiq. Alp Er To'nga dafn etilgan joyning aniqlanishi, agar tasdiqlansa, Geynrix Shlimann tomonidan qadimgi Troya kashf etilishi bilan bir darajada baholanadi. Har ikki holatda ham, dastlab, faqat yarim afsonaviy voqealar tasvirlangan qadimiy rivoyatlar aytilib kelingan. Troya holida ham, Afrosiyobda ham afsonaviy qahramonlar haqida gap ketgan, lekin bular ehtimol afsonalar emas, balki tarixiy faktlar ekani ma'lum bo'lmoqda.

"Bu tarixiy topilmaning o'zbek xalqi va unga birodar millatlar uchun ahamiyatini ortiqcha baholash qiyin emas. U butun turkiy dunyo uchun diqqatga sazovor joy, kuch-qudratga aylanishi mumkin. Turkiyalik professor Nekati Demirning fidokorona qat'iyati oldida va uni qo'llab-quvvatlagan barchaga ta'zim qilamiz. Umid qilamizki, eng yorqin umidlarimiz ro'yobga chiqadi va nihoyat haqiqiy kelib chiqishimizni baralla aytadigan payt keladi”, – deya ta'kidladi Sherzodxon Qudratxo'ja.

Ushbu tarixiy topilma haqida rossiyalik taniqli teleboshlovchi Vladimir Pozner ham o'z fikrlari bildirgan. U mazkur muhim yangilikni bevosita joyida ko'rish uchun O'zbekistonga tezroq kelishni rejalashtirayotganini ta'kidladi. «Men sobiq ittifoq mamlakatlari bo'ylab juda ko'p sayohat qilgan bo'lsam-da, ammo hozircha O'zbekistonga bormaganman. Lekin men, albatta, ushbu serquyosh o'lkani ziyorat qilishni istayman. Men, ayniqsa, Buxoro, Hiva va Samarqandni ko'rmoqchiman. Ushbu tarixiy shaharlar har doim meni o'ziga jalb qilgan», - deydi teleboshlovchi.
Vladimir Poznerning ta'kidlashicha, uning O'zbekistonda bo'lgan ko'plab do'stlari Markaziy Osiyoning ushbu davlati haqida faqat iliq fikrlarni bildirgan.

"Ularning aytishicha, mamlakatda, ayniqsa, infratuzilma borasida juda ko'p ishlar qilingan. O'zbekiston shitob bilan taraqqiy etib bormoqda. Shu bilan birga, ushbu zaminda o'tmish va madaniyat ham saqlanib qolgan. Bular menga juda qiziq. Men tarixiy muhitda yurishni, qadimiy madaniyat bilan uyg'un bo'lishni juda yaxshi ko'raman. Juda ehtiyotkorlik bilan saqlab kelinayotgan qadimiy shaharlar esa meni har doim o'ziga tortadi. O'ylaymanki, O'zbekiston tarixini juda yaxshi biladigan tilmoch bilan ushbu yurt haqida bilmaganlarimni o'rganardim", - deydi V.Pozner.

O'zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni nima uchun sevamiz? - 1 dalil

03.02.2026   1441   3 min.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni nima uchun sevamiz? - 1 dalil

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Inson shunday yaratilganki, u boshqalarning tabiati, kamoli va jamolidan ta’sirlanib, ularga muhabbat qo‘yadi, ularni sevadi. Alloh taolo Nabiyi kariym sollallohu alayhi va sallamga eng oliy kamolotlarni ato qilgan. Shuning uchun har bir mo‘min kishi o‘zining suyukli payg‘ambari Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni soxtaliklarsiz, chin dildan sevadi, muhabbat qo‘yadi. Quyida u zotni sevishimizning sabablari keltiriladi.

 

1. U ZOT – ALLOH TAOLONING MAHBUBIDIR

Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni sevishimizning eng birinchi va asosiy sababi shuki, U zot Alloh taoloning mahbubi (suyuklisi)dirlar. Butun olamlarning Robbi Alloh taolo u zotni sevar ekan, biz ummat nima uchun sevmaylik? Qur’oni karim u zotning kamollari va jamollariga eng katta guvohdir.

Qur’oni karimning amaliy tafsiri – Nabiyimiz sollallohu alayhi va sallamning hayotlaridir. Qur’oni karimning ilmiy ajoyibotlari tugamaganidek, siyrati nabaviyyaning ham amaliy ajoyibotlari tugamaydi.

Bu muborak zotga muhabbat qilish – tug‘ma va tabiiy holatdir. Alloh taolo O‘z mahbubi Nabiy sollallohu alayhi va sallamga juda ko‘plab izzat-ikrom va qadr-qimmat ko‘rsatdi. Qur’oni karimning bir necha o‘rinlarida ular ochiq-oydin keltirilgan. Quyida ana shu dalillarni sanab o‘tamiz.

 

BIRINCHI DALIL

Allloh taolo Qur’oni karimda bir necha o‘rinda O‘zining nabiylari bilan bo‘lib o‘tgan suhbatini keltirib, ularga o‘z ismi bilan xitob qiladi:

يَا آدَمُ – «Ey Odam» (A’rof surasi, 19-oyat).

يَا نُوحُ – «Ey Nuh» (Hud surasi, 46-oyat).

يا زَكَرِيَّا – «Ey Zakariyo» (Maryam surasi, 7-oyat).

يَا اِبْرَاهِيْمُ – «Ey Ibrohim» (Soffaat surasi, 104-oyat).

يَا دَاوُودَ – «Ey Dovud» (Sod surasi, 26-oyat).

يَا عِيْسَى – «Ey Iyso» (Oli Imron surasi, 55-oyat).

يَا مُوسَى – «Ey Muso» (Toha surasi, 17-oyat).


Lekin O‘z mahbubiga hech qachon u zotning ismi bilan murojaat etmadi, balki quyidagi lafzlar bilan xitob qildi:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ – «Ey Nabiy» (Ahzob surasi, 1-oyat).

يَا أَيُّهَا الرَّسُوْلُ – «Ey Rasul» (Moida surasi, 67-oyat).

يَا أَيُّهَا الْمُزَمِّلُ - «Ey o‘ranib yotgan» (Muzzammil surasi, 1-oyat).

يَا أَيُّهَا الْمُدَثِّرُ – «Ey burkanib yotgan» (Muddassir surasi, 1-oyat).

Ma’lumki, sharqda farzandlar otani, shogirdlar ustozni, ayollar esa erni ismi bilan chaqirmaydilar. O‘zimizdan yosh jihatdan katta bo‘lgan kishilarni ham hurmat yuzasidan ismini tilga olib chaqirmaymiz. Bundan shu narsa oydinlashadiki, Alloh taolo O‘z mahbubini nihoyatda ikrom bilan e’zozlaydi, uni sevadi.

Alloh taolo bunday marhamat qiladi:

﴿اِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرَهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهَذَ النَّبِيُ﴾

«Odamlarning Ibrohimga haqlirog‘i – unga ergashganlardir va mana bu Nabiydir» (Oli Imron surasi, 68-oyat).

Bu oyatda Alloh taolo Ibrohim alayhissalomning zotiy ismlarini keltirdi, lekin Nabiy sollallohu alayhi va sallamning zotiy ismlari o‘rniga «Nabiy» lafzini keltirib, u zotga muhabbatini ifoda etdi. Alloma Saxoviy rahmatullohi alayh bu oyatni mana shu mazmunda sharhlaganlar.

"Ilohiy Rasul" kitobidan
Nodir Odinayev tarjimasi

Maqolalar