Har bir faslning o'z tarovati, jilosi bor. Qishning ziynati, bahorning betakrorligi, yozning tantiligiyu kuzning barakoti kishiga huzur baxsh etadi. Ayni paytda yurtimizda oltin kuz.
Qadimdan kuz pishiqchilik, mo'l hosilni yig'ish va sarflangan mehnat samarasini ko'rish mavsumi hisoblanadi. Ushbu faslda rizqu ro'zimiz va oq oltinimiz bo'lgan paxta terib olinadi. Yil bo'yi fermer va dehqonlarning tinimsiz mehnatlaridan etilgan hosilni yig'ishtiradigan payt keldi.
“Hashar elga yarashar” deganlaridek, har birimiz dalalardagi hosilni nobud qilmasdan yig'ish olishda munosib hissamizni qo'shishimiz kerak. Nuroniy otaxon va onaxonlar duoyu xayrlari va saxovatpeshalar esa beg'araz yordamlari bilan paxtakorlarga kamarbasta bo'lishlari maqsadga muvofiqdir.
Qur'oni karimda: «…Bas, xayrli (savobli) ishlarda bir-biringizdan o'zishga oshiqingiz…» deya marhamat qilingan (Moida surasi, 48-oyat).
Hadisi sharifda “Kishi daraxt yoki ekin eksa, Alloh taolo hosil mislicha uning nomai a'moliga ajru savob yozadi”, deyiladi (Imom Axmad rivoyati). Shu bois hosilni yig'ib olish mavsumini savob ishlar fasli deyilishi ham bejiz emas.
Dehqonning barakali kasbi tufayli xalqimiz dasturxoni to'kin bo'ladi. Mehnatsevar dehqonlarning yurt mo'l-ko'lligi va xalqimiz farovonligi yo'lida qilgan ezgu ishlarini Yaratganning o'zi yuksak mukofotlashini quyidagi oyatda ta'kidlab, bunday deydi: «Ezgu ish qilganlarga chiroyli narsa (jannat) va ziyodalik (Allohninng diydorini ko'rish) bordir» (Yunus surasi, 26-oyat).
Jannatmonand diyorimizning mehnatkash bobodehqonlari, mirishkor bog'bonlari, serg'ayrat fermerlarimiz va qishloqlarimizdagi tinim bilmas barcha mehnatkashlar yig'im-terim mavsumiga jiddiy hozirlik ko'rishdi. Ular imon-e'tiqod va ixlos bilan Yaratgandan hosillarga qut-baraka so'ramokdalar.
Hozir har daqiqani g'animat bilishimiz kerak. Rizqu ro'zimizni mehnat orqali talab qilish muhim ishdir. Hazrati Odam alayhissallom ham dehqonchilik bilan shug'ullanganlar. Bu kasb u zotdan bizga meros bo'lib qolgan. Inson o'zi oilasini halol rizq-ro'z bilan ta'minlashi yo'lida sa'y-harakat qilishi va bu borada mashaqqat tortishi eng savobli amallardan biridir.
Paxta – rizq-ro'zimiz. Serquyosh o'lkamizda paxta etishtirilishi ham ulug' ne'matdir. Egnimizdagi kiyimbosh, kundalik hayotimizda foydalaniladigan zarur buyumlar ham aynan paxtadan ishlanadi. Hatto inson dunyodan o'tgach, oxirat sari kuzatilar ekan, unga ana shu paxtadan bo'lgan oppoq mato libos bo'ladi. O'zini shu muqaddas Vatannig farovonligi uchun daxldor va mas'ul deb biladigan har bir fuqaro paxta va boshqa hosillarning yig'im-terimi savobli ish ekanini nafaqat yaxshi anglaydi, balki shunga munosib ulushini qo'shadi. Shu bois barchamiz paxtaning har bir tolasini terib olish uchun uyushqoqlik bilan harakat qilishimiz lozim.
Hulosa qilib aytganda, paxta tiriklikda rizq, dunyodan o'tganimizda oxirat libosi bo'ladi. Ana shunday hosiyatli ekinni zaminimizda undirgani uchun Yaratganga shukronalar aytamiz. Alloh taolo paxta xirmonimizga ulkan baraka ato etsin.
Odiljon NARZULLAYeV,
Yangiyo'l tumani “Imom Sulton” jome masjidi imom–xatibi
Ovqatlanish paytida, ayniqsa, bolalarga multfilm qo‘yib berib ovqat yedirish ovqat hazm qilish tizimi buzilishiga, semirishga va bola rivojlanishining sekinlashishiga olib keladi.
Ushbu odatning asosiy zararlari:
1. To‘yish va och qolish signallarining buzilishi: Miya butunlay multfilmga qaratilgani sababli, oshqozondan kelayotgan “to‘ydim” signalini qabul qilmaydi. Bu kelajakda semirish yoki aksincha, surunkali vazn yetishmovchiligiga sabab bo‘ladi.
2. Ovqatning ta’mini his qilmaslik: Bola nima yeyayotganini, uning ta’mi shirin yoki sho‘rligini, issiq yoki sovuqligini anglamaydi. Buning oqibatida unda sog‘lom ovqatlanish madaniyati shakllanmaydi.
3. Chaynash va yutish refleksining sustlashishi: Ekranga tikilib qolgan bola ovqatni yaxshi chaynamay yutadi yoki og‘zida uzoq vaqt ushlab turadi. Bu esa tishlarning chirishiga va oshqozon-ichak kasalliklariga (dam bo‘lish, qabziyat) yo‘l ochadi.
4. Nevrologik va diqqat muammolari: Tez almashadigan kadrlar bola asab tizimini toliqtiradi. Natijada bola real hayotda diqqatini bir joyga jamlay olmaydigan, tez achchiqlanadigan bo‘lib qoladi.
5. Ishtahasizlik va injiqlikning ortishi: Ota-onalar “telefon qo‘ysam ko‘p yeydi” deb o‘ylashadi, lekin aslida bola faqat ekran uzatilayotgandagina ovqatlanadigan majburiy odatni (refleksni) orttirib oladi. Telefon olib qo‘yilsa, umuman ovqat yemay injiqlik qiladi.
Ota-onalarga tavsiya
1. Ovqatlanish vaqtida telefon, planshet va televizorni o‘chiring.
2. Oila a’zolari bilan bir dasturxon atrofida ovqatlanishga harakat qiling.
3. Bolangiz bilan suhbatlashing, taom haqida gapiring va uni mustaqil ovqatlanishga rag‘batlantiring.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomlanish paytida butunlay sukut saqlamaganlar, balki sahobalari bilan go‘zal va foydali suhbatlar qurib, birgalikda ovqatlanganlar. Shu bois, Islom madaniyatida ovqat ustida yaxshi gaplardan gapirish sunnat amallardan hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD
Ma’lumotlar linki:
1. https://mylittlescholars.com.au/disadvantages-of-watching-tv-while-eating
2. https://www.jewelautismcentre.com/blog-detail/does-watching-mobile-while-eating-affect-a-childs-brain-development
3. https://yourkidstable.com/turn-off-tv
4. https://yebonutrition.com/2025/12/29/are-screens-at-mealtime-always-bad-for-kids
5. https://famedico.com/is-it-good-to-use-mobile-phones-or-tv-while-eating
6. https://www.parentcircle.com/should-children-be-allowed-screen-time-watching-tv-while-eating/article
7. www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/children-and-screen-time